Giải:

Theo giả thiết z = y–x nên ta suy ra công thức của E là C_nH_2n-2O_x

Vì : + Đốt cháy hoàn toàn x mol axit cacboxylic E, thu được y mol CO2

+ Cho x mol E tác dụng với NaHCO3 (dư) thu được y mol CO2 Nên E có số nhóm COOH bằng số C trong phân tử.

Vậy E là HOOC–COOH.

Đáp án B.

Bài 3: Đốt cháy hoàn toàn 0,1 mol một axit cacboxylic đơn chức cần vừa đủ V lít O₂ (đktc), thu

được 0,3 mol CO₂ và 0,2 mol H₂O. Giá trị của V là :

A. 8,96 lít. B. 11,2 lít. C. 6,72 lít. D. 4,48 lít.

Giải:

Axit cacbonxylic đơn chức có 2 nguyên tử O nên có thể đặt là ROOH. Áp dụng định luật bảo toàn nguyên tố đối với oxi ta có :

0,1.2 + =0,3.2+0,2.1

=0,6 mol =0,3 mol =6,72 lít.

Đáp án C.

Bài 4: Hỗn hợp X gồm axit axetic, axit fomic và axit oxalic. Khi cho m gam X tác dụng với NaHCO₃ (dư) thì thu được 15,68 lít khí CO₂ (đktc). Mặt khác, đốt cháy hoàn toàn m gam X cần 8,96 lít khí O₂ (đktc), thu được 35,2 gam CO₂ và y mol H₂O. Giá trị của y là :

A. 0,3. B. 0,8. C. 0,2. D. 0,6.

Giải:

Phản ứng của hỗn hợp X với NaHCO₃ :

(1)

Theo (1) và giả thiết ta suy ra: =1,4 mol.

Áp dụng định luật bảo toàn nguyên tố đối với O ta có:

=1,4+2.0,4-2.0,8 = 0,6

=0,6 mol.

Đáp án D

gam muối khan. Nếu đốt cháy hoàn toàn 3,88 gam X thì thể tích oxi (đktc) cần dùng là :

A. 4,48 lít. B. 3,36 lít. C. 2,24 lít. D. 1,12 lít.

Giải:

Đặt công thức chung của 2 axit là .

Phương trình phản ứng của X với NaOH:

(1)

Theo (1) và phương pháp tăng giảm khối lượng ta có:

= = 0,06 mol 14+32===

Phương trình phản ứng đốt cháy X:

+ CO₂ + H₂O (2)

Mol 0,06 =0,15

Vậy thể tích khí Oxi (đktc) cần dùng là:

= 0,15.22,4 = 3,36 lít.

Đáp án B

Dạng 4: Phản ứng liên quan đến tính chất riêng của một số axit cacboxylic

Phương pháp giải:

Một số điều cần lưu ý khi giải bài tập liên quan đến tính chất riêng của một số axit cacboxylic:

+ Đối với những axit không no thì ngoài tính chất của axit còn có tính chất không no của gốc hiđrocacbon như phản ứng cộng, trùng hợp, phản ứng với dung dịch KMnO₄

+ Đối với axit fomic thì ngoài tính chất của axit còn có tính chất của nhóm chức –CHO như phản ứng tráng gương, phản ứng với dung dịch nước Br₂…

HCOOH + 2AgNO₃ + 4NH₃+ H₂O (NH₄)₂CO₃ + 2NH₄NO₃ + 2Ag¯

HCOOH + Br₂ CO₂ +2HBr.

Bài 1: Cho 10,90 gam hỗn hợp gồm axit acrylic và axit propionic phản ứng hoàn toàn với Na thoát ra 1,68 lít khí (đktc). Nếu cho hỗn hợp trên tham gia phản ứng cộng H₂ hoàn toàn thì khối lượng sản phẩm cuối cùng là :

A. 11,1 gam. B. 7,4 gam. C. 11,2 gam. D. 11,0 gam.

Giải:

Phương trình phản ứng :

2CH₂=CH–COOH + 2Na 2CH₂=CH–COONa + H₂ (1)

2CH₃-CH₂–COOH + 2Na 2CH₃-CH–COONa + H₂ (2)

CH₂=CH–COOH + H₂ CH₃-CH₂–COOH (3)

Đặt số mol của axit acrylic và axit propionic lần lượt là x và y.

Theo phương trình (1) và (2) ta thấy tổng số mol hai axit =2 lần số mol H₂ tạo thành. Tổng khối lượng hai axit = 10,9 gam.

Từ đó ta có hệ phương trình:

Theo (3) số mol CH₂=CH–COOH phản ứng = số mol H₂ =0,1.

Khối lượng hỗn hợp sau phản ứng cộng H₂ là 10,9 + 0,1.2 = 11,1 gam.

Đáp án A.

Bài 2: A là axit cacboxylic đơn chức chưa no (1 nối đôi C=C). A tác dụng với brom cho sản phẩm chứa 65,04% brom (theo khối lượng). Vậy A có công thức phân tử là :

A. C₃H₄O₂. B. C₄H₆O₂. C. C₅H₈O₂. D. C₅H₆O₂.

Giải:

Đặt công thức của A là C_nH_2n-2O₂. A tác dụng với brom cho sản phẩm là

C_nH_2n-2Br₂O₂.

Theo giả thiết ta có: n=4

Vậy A có công thức phân tử là C₄H₆O₂.

Đáp án B

Bài 3: Cho 3,15 gam hỗn hợp X gồm axit axetic, axit acrylic, axit propionic vừa đủ để làm mất màu hoàn toàn dung dịch chứa 3,2 gam brom. Để trung hoàn toàn 3,15 gam hỗn hợp X cần 90 ml dung dịch NaOH 0,5M. Thành phần phần trăm khối lượng của axit axetic trong hỗn hợp X là :

A. 35,24%. B. 45,71%. C. 19,05%. D. 23,49%.

Giải:

Theo giả thiết ta có:

; n_{X =}n_NaOH= 0,09.0.5 = 0,045 mol.

Đặt số mol của axit axetic và axit propionic lần lượt là x và y ta có:

Thành phần phần trăm về khối lượng của axit axetic là:

%CH₃COOH = = 19,05%

Đáp án C

Bài 4: Oxi hóa 1,8 gam HCHO thành axit với hiệu suất H% thu được hỗn hợp X. Cho X tham gia phản ứng tráng gương thu được 16,2 gam Ag. Giá trị của H là :

A. 60. B. 75. C. 62,5. D. 25

Giải:

Gọi số mol HCHO bị oxi hóa thành axit là x, số mol HCHO dư là y.

Phương trình phản ứng :

2HCHO + O₂ 2HCOOH (1)

Mol x x

HCHO 4Ag (2)

Mol y 4y

HCOOH 2Ag (3)

Mol x 2x

Theo giả thiết và các phản ứng (1), (2), (3) ta có:

Hiệu suất phản ứng là: H==75%

Đáp án B

Bài 5: Hai chất hữu cơ X, Y có thành phần phân tử gồm C, H, O (MX < MY < 82). Cả X và Y đều có khả năng tham gia phản ứng tráng bạc và đều phản ứng được với dung dịch KHCO₃ sinh ra khí CO₂. Tỉ khối hơi của Y so với X có giá trị là :

Giải:

Theo giả thiết suy ra :

X là HCOOH hoặc hợp chất tạp chức, vừa có nhóm –CHO và có nhóm –COOH. Y là các hợp chất tạp chức, vừa có nhóm CHO và có nhóm –COOH.

Vì MX < MY < 82 ⇒ X là HCOOH, Y là OHC–COOH.

Tỉ khối hơi của Y so với X có giá trị là:

=1,61

Đáp án C

Bài 6: Hỗn hợp Z gồm hai axit cacboxylic đơn chức X và Y (MX > MY) có tổng khối lượng là 8,2 gam. Cho Z tác dụng vừa đủ với dung dịch NaOH, thu được dung dịch chứa 11,5 gam muối. Mặt khác, nếu cho Z tác dụng với một lượng dư dung dịch AgNO₃ trong NH₃, thu được 21,6 gam Ag. Công thức và phần trăm khối lượng của X trong Z là :

A. C₃H₅COOH và 54,88%. B. C₂H₃COOH và 43,90%.

C. C₂H₅COOH và 56,10%. D. HCOOH và 45,12%.

Giải:

Theo giả thiết Z có khả năng phản ứng tráng gương, chứng tỏ trong Z có HCOOH (Y) và X là RCOOH.

Phương trình phản ứng :

–COOH + NaOH –COONa + H₂O (1)

mol x x

HCOOH + 2AgNO₃+4NH₃+H₂O 2Ag +(NH₄)₂CO₃+2NH₄NO₃ (2)

Mol 0,1 ← 0,2

Theo (1) và giả thiết ta có: 67x-45x = 11,5-8,2 x=0,15 (tổng số mol của 2 axit).

Mặt khác: số mol của Ag = 0,2 n_HCOOH= 0,1 n_RCOOH= 0,15-0,1 = 0,05 mol.

0,1.46 + 0,05. (R+45) =8,2 R=27 (C₂H₃).

Vậy axit X: C₂H₃COOH (43,9 %). Đáp án B.

PHẦN 2. KHẢ NĂNG ÁP DỤNG SÁNG KIẾN

- Sáng kiến có thể áp dụng tốt cho đối tượng học sinh THPT đặc biệt là đối tượng học sinh lớp 11, học sinh trong các đội tuyển HSG môn Hóa Học cấp tỉnh, hay các em học sinh đang ôn thi THPTQG.

Sau một thời gian nghiên cứu và áp dụng trong quá trình giảng dạy khi thực hiện dạy học chương andehit-xeton-axit cacboxylix hóa học 11 học kì 2, tôi nhận thấy đề tài đã có tác dụng rất tích cực đến các em học sinh trong những lớp tôi trực tiếp giảng dạy thử nghiệm.

+ 100% các em nắm được các kiến thức cơ bản, giải quyết được các bài tập cơ bản trong sách giáo khoa, sách bài tập và một số bài trong đề thi THPTQG.

+ Một số em đã vận dụng linh hoạt, thành thạo các chú ý khi giải bài tập, từ đó áp dụng vào giải được các bài tập vận dụng và vận dụng cao.

+ Một số em thấy hứng thú hơn khi học tập vì biết được các phương phải giải với các dạng bài cụ thể

So sánh kết quả áp dụng sáng kiến và không áp dụng sáng kiến vào thực tiễn giảng dạy

+ Đối với các em chưa được tiếp cận việc phân loại và phương pháp giải. Khi đứng trước một bài toán hóa học các em thường lúng túng không biết vận dụng kiến thức nào, bắt đầu bài toán từ đâu. Do đó không có hứng thú làm bài hay làm bài với tốc độ chậm, không đạt mức độ yêu cầu với hình thức thi như hiện nay.

Kết quả các bài kiểm tra nhanh đối với học sinh ở các lớp có trình độ tương đương nhau như sau

Các lớp được áp dụng thử nghiệm đề tài:

Lớp	Sĩ số	Điểm
Lớp	Sĩ số	8- 10	%	6,5- 7,9
%	5- 6,5	%
3,5- 5	%	< 3,5
%	5- 10	%
11A2	40	18	45	17	43	5	12	0	0	0	0	40	100

Các lớp chưa được áp dụng thử nghiệm đề tài

Lớp	Sĩ số	Điểm
Lớp	Sĩ số	8- 10	%	6,5- 7,9
%	5- 6,5	%
3,5- 5	%	< 3,5
%	5- 10	%
11A4	32	4	13	8	25	10	31	6	19	4	12	20	69

PHẦN 3. KẾT LUẬN

Qua nội dung của đề tài : “phân loại và phương pháp giải bài tập chương andehit-xeton-axit cacboxylic hóa học 11 THPT”. Tôi muốn đem đến cho các em học sinh một phương pháp đánh giá, nhận xét chung và riêng khi đứng trước một bài toán hóa học để có phương pháp làm bài tối ưu, đạt kết quả cao nhất.

* Đề tài đã đưa ra được các dạng bài tập cơ bản nhằm giải quyết các vấn đề:

+ Nắm được các các tính chất hóa học cơ bản của andehit-axit cacboxylic.

+ Biết được các dạng bài tập cơ bản, ứng với mỗi dạng bài có những chú ý quan trọng khi giải toán, giúp học sinh định hướng được kiến thức liên quan và phương pháp giải bài tập..

+ Mỗi dạng bài lấy các ví dụ minh họa đặc trưng giúp học sinh hiểu rõ hơn.

+ Từ cách thức tổng hợp kiến thức, học sinh ham học hỏi, tìm tòi, có thể vận dụng cách làm này với các chương, bài khác. Nâng cao khả năng tự học, tổng hợp, khắc sâu kiến thức.

Đề tài được nghiên cứu và đưa ra xuất phát từ thực tiễn giảng dạy và hình thành trong quá trình tự học, tự bồi dưỡng của bản thân. Chính vì vậy tôi rất mong nhận được sự quan tâm, góp ý của các thầy cô giáo, các bạn đồng nghiệp và đặc biệt là các em học sinh để đề tài ngày càng hoàn thiện hơn.

8. Những thông tin cần được bảo mật: Không.

9. Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến:

Kiến nghị

- Đối với lãnh đạo cấp cơ sở: Cần quan tâm, sát sao trước những vấn đề đổi mới của ngành giáo dục; trang bị đầy đủ các phương tiện, thiết bị, đồ dùng dạy học…để giáo viên tích cực lĩnh hội và áp dụng những đổi mới cả về hình thức và nội dung dạy học.

- Đối với giáo viên: Trước hết giáo viên cần phải nắm vững nội dung chương trình; các đơn vị kiến thức hóa học cơ bản, nâng cao. Chủ động tìm hiểu và lĩnh hội những vấn đề mới nhằm đáp ứng yêu cầu về giáo dục trong tình hình mới của đất nước.

- Đối với học sinh: Trong quá trình học tập, học sinh phải tham gia vào các hoạt động mà giáo viên tổ chức, đồng thời tự lực thực hiện các nhiệm vụ mà giáo viên đưa ra thể hiện tính sáng tạo và năng lực tư duy của bản thân. Ngoài ra học sinh cần có sự kết hợp giữa nắm vững kiến thức lí thuyết với việc thực hành, liên hệ thực tế để có thể vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

10. Đánh giá lợi ích thu được:

Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tác giả:

- Đề tài đã được tác giả áp dụng thử nghiệm khi dạy chương 9 andehit-xeton-axit cacboxylic hóa học 11 học kì 2 cho học sinh các lớp lớp 11 ban A, B và cho các đội tuyển HSG lớp 11,12. Kết quả đạt được theo đánh giá của cá nhân tôi là rất khả quan. Đa số các em đều tiếp thu bài tốt, không chỉ tích cực trong việc nghiên cứu lý thuyết mà còn rất hứng thú khi giải quyết các bài tập. Đặc biệt các em có sự say mê, sáng tạo khi gặp các bài tập khó.

- Qua đề tài học sinh còn được ôn tập, củng cố lại một số kiến thức toán học quan trọng thường được sử dụng trong giải quyết các bài tập hóa học. Rèn luyện cho các em kĩ năng phân tích, tổng hợp, kĩ năng tính toán nhanh điều này sẽ rất có lợi khi các em làm các bài tập trắc nghiệm phục vụ cho kì thi THPTQG sau này.

11. Danh sách những tổ chức/cá nhân đã tham gia áp dụng thử hoặc áp dụng sáng kiến lần đầu (nếu có)

Số TT

Tên tổ chức/cá nhân

Địa chỉ

Phạm vi/Lĩnh vực

áp dụng sáng kiến

1

Lớp 11A2, 11A4

Trường THPT Ngô Gia Tự

Môn Hóa học

Lập Thạch, ngày tháng năm 2020

THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Vĩnh Phúc, ngày tháng năm 2020

TÁC GIẢ SÁNG KIẾN

Đỗ Thị Thu Trang

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Bộ giáo dục và đào tạo (2008), Sách giáo khoa hóa học lớp 11 cơ bản, NXB Giáo Dục.

2. Bộ Giáo Dục và Đào Tạo(2008), Sách giáo khoa lớp 11 Nâng Cao, NXB Giáo Dục.

3. Cao Thị Thiên Ân (2007), Phân dạng và phương pháp giải các bài tập hóa học 11 phần hữu cơ ( Trắc nghiệm và tự luận), NXB Đại học quốc gia Hà Nội.

4. Đề thi tuyển sinh vào các trường cao đẳng đại học các năm.

5. Lê Phạm Thành(chủ biên), Nguyễn Thành Sơn, Lương Văn Tâm, Nguyễn Hồng Thái (2009), Hệ thống Bài hỏi và bài tập trắc nghiệm hóa học THPT theo cấu trúc đề thi tuyển sinh, NXB Hà Nội.

6. Nguyễn hữu Đĩnh (Chủ biên), Đỗ Đình Rãng(2006), Hóa học hữu cơ 1, NXB Giáo Dục.

7. Nguyễn hữu Đĩnh (Chủ biên) Dạy và học hóa học theo hướng đổi mới.

8. Nguyễn Xuân Trường (Chủ biên), Từ Ngọc Anh, Lê Chí Kiên, Lê Mậu Quyền, Bài tập hóa học 11, NXB Giáo Dục .

9. Phạm Ngọc Bằng (Chủ biên), Ninh Quốc Tình(2011), 1000 bài tập trắc nghiệm trọng tâm và điển hình môn hóa học hữu cơ, NXB Đại học sư phạm Hà Nội.

10. Tuyển đề thi của thầy Tăng Văn Y.

11. Tài liệu từ các nguồn: http://. Và: http://violet.vn.

SKKN Phân loại và phương pháp giải bài tập chương andehit - xeton - axit cacboxylic lớp 11

5 giây trước

Xem tiếp toàn bộ tài liệu