HƯỚNG DẪN ĐỌC TÊN NGUYÊN TỐ -

DANH PHÁP MỘT SỐ PHÂN LOẠI HỢP CHẤT VÔ CƠ

I. HỆ THỐNG TÊN NGUYÊN TỐ, ĐƠN CHẤT

Với hệ thống tiếng Anh, cả nguyên tố và đơn chất đều được biểu diễn bằng thuật ngữ “element”. Tên gọi của nguyên tố và đơn chất theo đó giống nhau.

Ví dụ: Chlorine có thể hiểu là nguyên tố clo (Cl), hoặc cũng có thể hiểu là đơn chất clo (Cl₂).

Z	KÍ HIỆU HÓA HỌC	TÊN GỌI	PHIÊN ÂM TIẾNG ANH	DIỄN GIẢI VIỆT HÓA	Ý NGHĨA	GHI CHÚ
1	H	Hydrogen	/ˈhaɪdrədʒən/	‘hai-đrờ-zần	Hiđro	“đr” là âm kép “đờ rờ”, phát âm nhanh.
2	He	Helium	/ˈhiːliəm/	‘hít-li-ầm	Heli
3	Li	Lithium	/ˈlɪθiəm/	‘lít-thi-ầm	Liti
4	Be	Beryllium	/bəˈrɪliəm/	bờ-‘ri-li-ầm	Beri
5	B	Boron	/ˈbɔːrɒn/ /ˈbɔːrɑːn/	‘bo-roon	Bo	Âm “oo” tương tự âm giữa của hai âm “o” và “a”.
6	C	Carbon	/ˈkɑːbən/ /ˈkɑːrbən/	‘Ka-bần	Cacbon	Âm “k” tương tự âm đứng giữa hai âm “c” và “kh”.
7	N	Nitrogen	/ˈnaɪtrədʒən/	‘nai-trờ-zần	Nitơ	“tr” là âm kép “tờ rờ”, phất âm nhanh.
8	O	Oxygen	/ˈɒksɪdʒən/ /ˈɑːksɪdʒən/	‘óoc-xi-zần	Oxi	Âm “óoc” tương tự là âm đứng giữa hai âm “oc” và “ắc”.
9	F	Fluorine	/ˈflɔːriːn/ /ˈflʊəriːn/ /ˈflɔːriːn/ /ˈflʊriːn/	‘phlo-rìn	Flo	Âm “phl” âm kép “phờ l-”, phát âm nhanh.
10	Ne	Neon	/ˈniːɒn/ /ˈniːɑːn/	‘ni-àn	Neon
11	Na	Sodium	/ˈsəʊdiəm/	‘sâu-đì-ầm	Natri
12	Mg	Magnesium	/mæɡˈniːziəm/	Mẹg-‘ni-zi-ầm	Magie
13	Al	Aluminium	/ˌæljəˈmɪniəm/ /ˌæləˈmɪniəm/ /ˌæljəˈmɪniəm/ /ˌæləˈmɪniəm/	a-lờ-‘mi-ni-ầm	Nhôm
14	Si	Silicon	/ˈsɪlɪkən/	‘sík-li-cần	Silic
15	P	Phosphorus	/ˈfɒsfərəs/ /ˈfɑːsfərəs/	‘phoos-phờ-rợs	Phốt pho	Âm “oo” tương tự âm giữa của hai âm “o” và “a”.
16	S	Sulfur	/ˈsʌlfə(r)/ /ˈsʌlfər/	‘sâu-phờ	Lưu huỳnh
17	Cl	Chlorine	/ˈklɔːriːn/	‘klo-rìn	Clo	Âm “kl-” là âm kép “kờ l-”, phát âm nhanh.
18	Ar	Argon	/ˈɑːrɡɑːn/	‘a-gàn	Agon
19	K	Potassium	/pəˈtæsiəm/	Pờ-‘tes-zi-ầm	Kali
20	Ca	Calcium	/ˈkælsiəm/	‘kel-si-ầm	Canxi
21	Sc	Scandium	/ˈskændiəm/	‘sken-đì-ầm	Scanđi
22	Ti	Titanium	/tɪˈteɪniəm/ /taɪˈteɪniəm/	Tì-‘tây-ni-ầm Tài-‘tây-ni-ầm	Titan
23	V	Vanadium	/vəˈneɪdiəm/	Vờ-‘nây-đi-âm	Vanađi
24	Cr	Chromium	/ˈkrəʊmiəm/	‘Krâu-mi-um	Crom	Tránh đọc sai thành chrominum hay chrominium.
25	Mn	Manganese	/ˈmæŋɡəniːz/	‘me-gờ-nìz	Mangan
26	Fe	Iron	/ˈaɪən/ /ˈaɪərn/	‘ai-ần	Sắt	Kí tự “r” trong cách ghi iron là âm câm nên không phát âm.
27	Co	Cobalt	/ˈkəʊbɔːlt/	‘kâu-bol-t	Coban	Âm “k” tương tự âm đứng giữa hai âm “c” và “kh”. Âm “t” là âm đuôi.
28	Ni	Nickel	/ˈnɪkl/	‘nik-kồl	Niken
29	Cu	Copper	/ˈkɒpə(r)/ /ˈkɑːpər/	'kóop-pờ	Đồng	Âm “oo” tương tự âm giữa của hai âm “o” và “a”.
30	Zn	Zinc	/zɪŋk/	zin-k	Kẽm	Âm “k” trong trường hợp này là âm đuôi.
33	As	Arsenic	/ˈɑːrsnɪk/	‘a-sờ-nịk	Asen
34	Se	Selenium	/səˈliːniəm/	Sờ-‘li-nì-ầm	Selen
35	Br	Bromine	/ˈbrəʊmiːn/	‘brâu-mìn	Brom	Âm “br-” là âm kép “bờ r-”, phát âm nhanh.
36	Kr	Krypton	/ˈkrɪptɒn/ /ˈkrɪptɑːn/	‘kríp-tan	kripton
37	Rb	Rubidium	/ruːˈbɪdiəm/	Rù-‘bí-đì-âm	Rubi
38	Sr	Strontium	/ˈstrɒntiəm/ /ˈstrɒnʃiəm/ /ˈstrɑːntiəm/ /ˈstrɑːnʃiəm/	‘Stroon-tì-um	Stronti	Âm “str” là âm kép “sờ tr-”, phát âm nhanh. Âm “oo” tương tự âm giữa của hai âm “o” và “a”.
46	Pd	Palladium	/pəˈleɪdiəm/	Pờ-‘lây-đì-ầm	Palađi
47	Ag	Silver	/ˈsɪlvə(r)/ /ˈsɪlvər/	‘siu-vờ	Bạc
48	Cd	Cadmium	/ˈkædmiəm/	‘kéd-mi-ầm	Cađimi	Dựa vào cách ghi thì Cd là Cadmium chứ không phải Cadminium hay Cadiminum.
50	Sn	Tin	/tɪn/	Tin	Thiếc
53	I	Iodine	/ˈaɪədiːn/ /ˈaɪədaɪn/	‘ai-ợt-đin ‘ai-ờ-đai-n	Iot
54	Xe	Xenon	/ˈziːnɒn/ /ˈzenɑːn/ /ˈziːnɑːn/	‘zê-nan ‘zi-nan	Xenon
55	Cs	Caesium	/ˈsiːziəm/	si-zì-âm	Xesi
56	Ba	Barium	/ˈbeəriəm/ /ˈberiəm/	‘be-rì-ầm	Bari
78	Pt	Platinum	/ˈplætɪnəm/	‘plét-ti-nầm	Platin
79	Au	Gold	/ɡəʊld/	Gâul-đ	Vàng	Khi một âm được kết thúc bằng âm tiết “l” thì âm đó sẽ cần được ôm khẩu hình lại. Âm “đ” trong trường hợp này là âm đuôi.
80	Hg	Mercury	/ˈmɜːkjəri/ /ˈmɜːrkjəri/	‘mek-kiờ-ri	Thủy ngân	Âm “iơ” là âm ghép “i ờ”, phát âm nhanh.
82	Pb	Lead	/liːd/	li-đ	Chì	Âm “đ” trong trường hợp này là âm đuôi.
87	Fr	Francium	/ˈfrænsiəm/	‘phren-si-ầm	Franxi	“phr-” là âm kép “phờ r-”, cần phát âm nhanh.
88	Ra	Radium	/ˈreɪdiəm/	‘rây-đì-ầm	Rađi

II. PHÂN LOẠI VÀ CÁCH GỌI TÊN MỘT SỐ PHÂN LOẠI HỢP CHẤT VÔ CƠ

1. OXIDE (OXIT)

- “oxide” - /ˈɒksaɪd/ hay /ˈɑːksaɪd/ - “óoc-xai-đ”

- Đối với oxide của kim loại (hướng đến basic oxide - oxit bazơ):

TÊN KIM LOẠI + (HÓA TRỊ) + OXIDE

Ví dụ:

· Na₂O: sodium oxide - /ˈsəʊdiəm ˈɒksaɪd/ - /sâu-đì-ầm óoc-xai-đ/.

· MgO: magnesium oxide - /mæɡˈniːziəm ˈɒksaɪd/ - /mẹg-ni-zi-ầm óoc-xai-đ/.

Lưu ý: Hóa trị sẽ được phát âm bằng tiếng Anh, ví dụ (II) sẽ là two, (III) sẽ là three. Đối với kim loại đa hóa trị thì bên cạnh cách gọi tên kèm hóa trị thì có thể dung một số thuật ngữ tên thường để ám chỉ cả hóa trị mà kim loại đang mang. Trong đó, đuôi -ic hướng đến hợp chất mà kim loại thể hiện mức hóa trị cao, còn đuôi -ous hướng đến hợp chất mà kim loại thể hiện mức hóa trị thấp.

KIM LOẠI	TÊN GỌI	VÍ DỤ
Iron (Fe)	Fe (II): ferrous - /ˈferəs/ - /phe-rớs/	FeO: iron (II) oxide - /ai-ần (tuu) óoc-xai-đ/ ferrous oxide - /phe-rớs óoc-xai-đ/
Iron (Fe)	Fe (III): ferric - / ˈferik/ - /phe-rik/	Fe₂O₃: iron (III) oxide - /ai-ần (thri) óoc-xai-đ/ ferric oxide - /phe-rik óoc-xai-đ/
Copper (Cu)	Cu (I): cuprous - /ˈkyü-prəs/ - /kiu-prợs/	Cu₂O: copper (I) oxide - /cóop-pờ (woăn) óoc-xai-đ/ cuprous oxide - /kiu-prợs óoc-xai-đ/
Copper (Cu)	Cu (II): cupric - /ˈkyü-prik/ - /kiu-prik/	CuO: copper (II) oxide - /cóop-pờ (tuu) óoc-xai-đ/ cupric oxide - /kiu-prik óoc-xai-đ/
Chromium (Cr)	Cr (II): chromous - /ˈkrəʊməs/ - /‘krâu-mợs/	CrO: chromium (II) oxide - /‘krâu-mi-ầm (tuu) óoc-xai-đ/ chromous oxide - /‘krâu-mợs óoc-xai-đ/
Chromium (Cr)	Cr (III): chromic - /ˈkrəʊmik/ - /‘krâu-mik/	Cr₂O₃: chromium (III) oxide - /‘krâu-mi-ầm (thri) óoc-xai-đ/ chromic oxide - /‘krâu-mik óoc-xai-đ/

- Đối với oxide của phi kim (hoặc acidic oxide – oxit axit của kim loại):

CÁCH 1: TÊN PHI KIM + (HÓA TRỊ) + OXIDE

CÁCH 2: SỐ LƯỢNG NGUYÊN TỬ + TÊN NGUYÊN TỐ + SỐ LƯỢNG NGUYÊN TỬ OXYGEN + OXIDE

Lưu ý: Số lượng nguyên tử/ nhóm nguyên tử được quy ước là mono /mô-nầu/, di /đai/, tri /trai/, tetra /tét-trờ/, penta /pen-tờ/,…

Theo quy tắc giản lược nguyên âm: mono-oxide = monoxide, penta-oxide = pentoxide.

Ví dụ:

· SO₂: sulfur (IV) oxide - /sâu-phờ (phor) óoc-xai-đ/ hay sulfur dioxide - /sâu-phờ đai-óoc-xai-đ/

· CO: carbon (II) oxide - /ka-bần (tuu) óoc-xai-đ/ hay carbon monoxide - /ka-bần mô-nâu-xai-đ/

· P₂O₅: phosphorus (V) oxide - /phoos-phờ-rợs (phai) óoc-xai-đ/ hay diphosphorus pentoxide - /đai-phoos-phờ-rợs pen-tờ-xai-đ/

· CrO₃: chromium (VI) oxide - /krâu-mi-um (sik) óoc-xai-đ/ hay chromium trioxide - /krâu-mi-um trai-óoc-xai-đ/

2. BASE (BAZƠ)

- “base” - /beɪs/ - /bêi-s/

- “hydroxide” - /haɪˈdrɒksaɪd/ hay /haɪˈdrɑːksaɪd/ - /’hai-đrooc-xai-đ/

- Cách gọi tên:

TÊN KIM LOẠI + (HÓA TRỊ) + HYDROXIDE

Ví dụ:

· Ba(OH)₂: barium hydroxide - /be-rì-ầm hai-đrooc-xai-đ/

· Fe(OH)₃: iron (III) hydroxide - /ai-ần (thri) hai-đrooc-xai-đ/ hay ferric hydroxide - /phe-rik hai-đrooc-xai-đ/

· Fe(OH)₂: iron (II) hydroxide - /ai-ần (tuu) hai-đrooc-xai-đ/ hay ferrous hydroxide - /phe-rợs hai-đrooc-xai-đ/

3. ACID (AXIT)

- “Acid” - /ˈæsɪd/ - /e-xiđ/ hoặc

- Một số loại acid vô cơ tiêu biểu sẽ được gọi tên qua bảng sau:

CÔNG THỨC HÓA HỌC	TÊN GỌI	PHIÊN ÂM	DIỄN GIẢI PHIÊN ÂM
HCl (HX)	Hydrochloric acid (Hydrohalic acid)	/ˌhaɪdrəˌklɒrɪk ˈæsɪd/ /ˌhaɪdrəˌklɔːrɪk ˈæsɪd/	/hai-đrờ-klo-rik e-xiđ/
H₂SO₄	Sulfuric acid	/sʌlˌfjʊərɪk ˈæsɪd/ /sʌlˌfjʊrɪk ˈæsɪd/	/sâu-phiơ-rik e-xiđ/
H₂SO₃	Sulfurous acid Sulphurous acid	/ˈsʌlfərəs ˈæsɪd/	/sâu-phơ-rợs e-xiđ/
HNO₃	Nitric acid	/ˌnaɪtrɪk ˈæsɪd/	/nai-trik e-xiđ/
H₃PO₄	Phosphoric acid	/fɒsˌfɒrɪk ˈæsɪd/ /fɑːsˌfɔːrɪk ˈæsɪd/	/phoos-phò-rik e-xiđ/
CO₂ + H₂O (H₂CO₃)	Carbonic acid	/kɑːˌbɒnɪk ˈæsɪd/ /kɑːrˌbɑːnɪk ˈæsɪd/	/ka-bà-nik e-xiđ/

4. MUỐI VÀ MỘT SỐ HỢP CHẤT CỘNG HÓA TRỊ KHÁC

- Dưới đây là một số gốc muối tiêu biểu và ví dụ đi kèm:

GỐC MUỐI	TÊN GỐC	PHIÊN ÂM	VÍ DỤ
F	-fluoride	/ˈflɔːraɪd/ /ˈflʊəraɪd/ /ˈflʊraɪd/	NaF: sodium fluoride /sâu-đì-ầm flo-rai-đ/ SF₆: sulfur hexafluoride /sâu-phờ hek-xờ flo-rai-đ/
Cl	-chloride	/ˈklɔːraɪd/	CuCl₂: copper (II) chloride /kop-pờ (tuu) klo-rai-đ/ cupric chloride /kyu-prik klo-rai-đ/ HCl_(gas): hydrogen chloride /hai-đrờ-zần klo-rai-đ/
Br	-bromide	/ˈbrəʊmaɪd/	ferric bromide /phe-rik brâu-mai-đ/
I	-iodide	/ˈaɪədaɪd/	AgI: silver iodide /siu-vờ ai-ợt-đai-đ/
S	-sulfide	/ˈsʌlfaɪd/	PbS: lead sulfide /li-đ sâu-phai-đ/
C	-carbide	/ˈkɑːbaɪd/	Al₄C₃: aluminium carbide /a-lờ-mi-ni-ầm ka-bai-đ/
N	-nitride	/ˈnaɪtraɪd/	Li₃N: lithium nitride /lit-thi-ầm nai-trai-đ/
P	-phosphide	/ˈfɒsfaɪd/ /ˈfɑːsfaɪd/	Zn₃P₂: zinc phosphide /zin-k phoos-phai-đ/
CN	-cyanide	/ˈsaɪənaɪd/	KCN: potassium cyanide /pờ-tes-zi-ầm sai-ờ-nai-đ/
SO₄	-sulfate	/ˈsʌlfeɪt/	Na₂SO₄: sodium sulfate /sâu-đì-ầm sâu-phây-t/
HSO₄	-hydrogen sulfate -bisulfate	/ˈhaɪdrədʒən sʌlfeɪt/ /baɪˈsʌlfeɪt/	KHSO₄: potassium hydrogen sulfate /pờ-tes-zi-ầm hai-đrờ-zần sâu-phây-t/ potassium bisulfate /pờ-tes-zi-ầm bai-sâu-phây-t/
SO₃	-sulfite	/ˈsʌlfaɪt/	CaSO₃: calcium sulfite /kel-si-ầm sâu-phai-t/
NO₃	-nitrate	/ˈnaɪtreɪt/	AgNO₃: silver nitrate /siu-vờ nai-trây-t/
NO₂	-nitrite	/ˈnaɪtraɪt/	NaNO₂: sodium nitrite /sâu-đì-ầm nai-trai-t/
MnO₄	-permanganate	/pəˈmæŋɡəˌneɪt/	KMnO₄: potassium permanganate /pờ-tes-zi-ầm pờ-men-gờ-nây-t/
CO₃	-carbonate	/ˈkɑːbənət/	MgCO₃: magnesium carbonate /mẹg-ni-zi-ầm ka-bờ-nợt/
HCO₃	-hydrogen carbonate -bicarbonate	/ˈhaɪdrədʒən ˈkɑːbənət/ /baɪˈ ˈkɑːbənət/	Ba(HCO₃)₂: barium hydrogen carbonate /be-ri-ầm hai-đrờ-zần ka-bờ-nợt/ barium bicarbonate /be-ri-ầm bai-ka-bờ-nợt/
PO₄	-phosphate	/ˈfɒsfeɪt/ /ˈfɑːsfeɪt/	Ag₃PO₄: silver phosphate /siu-vờ phoos-phây-t/
HPO₄	-hydrogen phosphate	/ˈhaɪdrədʒən ˈfɒsfeɪt/	(NH₄)₂HPO₄: ammonium hydrogen phosphate /ờ-mâu-nì-ầm hai-đrờ-zần phoos-phây-t/
H₂PO₄	-dihydrogen phosphate	/dai ˈhaɪdrədʒən ˈfɒsfeɪt/	Ca(H₂PO₄)₂: calcium dihydrogen phosphate /kel-si-ầm đài-hai-đrờ-zần phoos-phây-t/

Lưu ý: Nếu quý thầy cô không phát âm đuôi đúng chuẩn /t/ và /d/ thì khi đó sodium chloride (NaCl) và sodium chlorite (NaClO₂) sẽ có cách đọc tương tự nhau, tạo ra sự hiểu lầm rất lớn cho học sinh.

Nếu có thắc mắc về cách phát âm cũng như về ngữ pháp tiếng Anh trong dạy học Hóa học, quý thầy cô có thể liên hệ em để nhận được sự hỗ trợ giải đáp. Nếu quý thầy cô muốn chia sẻ tập tài liệu này, xin vui lòng ghi nguồn ạ! Em xin chân thành cám ơn!

Hướng Dẫn Mới Đọc Tên Nguyên Tố Danh Pháp Một Số Hợp Chất Vô Cơ

0 giây trước

Xem tiếp toàn bộ tài liệu