+Làm sạch hiđro clorua : dùng tháp hấp thụ bằng nước hoặc sữa vôi.

+Làm sạch hơi thuỷ ngân: dùng than hoạt tính có chứa clo sau đó khuấy trộn trong khí sunfurơ.

Khí và hơi	Giới hạn cho phép mg/m³			Khí và hơi	Giới hạn cho phép mg/m³
Khí và hơi	Trong khu Vực nhà máy		Trong khu dân cư	Khí và hơi	Trong khu vựcnhà máy	Trong khu dân cư
O₃	0,1	0,1		HF	0,02	0,005
NO₂	0,085	0,085		Cl₂	0,1	0,03
CO	3,0	1,0		HCl	0,2	0,2
SO₂	0,5	0,05		H₂SO₄	0,3	0,1
H₂S	0,008	0,008

Bảng : Giới hạn nồng độ chất độc hại cho phép trong khí quyển nơi làm việc và khu dân cư ( ở các nước SNG)

b.Thuỷ quyển

Nước tự nhiên tồn tại ở cả ba dạng rắn, lỏng, hơi và tạo thành vòng tuần hoàn. Lượng nước con người sử dụng cho sinh hoạt 2%, tưới tiêu 8%, công nghiệp 2%, sản xuất điện năng 12%. Do hoạt động tự nhiên hay nhân tạo (phá rừng, lũ lụt, sói mòn, sự thâm nhập của các chất thải sinh hoạt, chất thải công nghiệp….) mà thành phần của nước trong thuỷ quyển có thể bị thay đổi dẫn tới ô nhiễm . Nước bị ô nhiễm có thể được nhận thấy bởi có mùi khó chịu, màu, vị bất thường, không trong suốt, số lượng cá và các thuỷ sinh vật giảm, cỏ dại phát triển mạnh, nhiều mùn hoặc có váng dầu mỡ trên mặt nước….

Nước có khả năng tự làm sạch thông qua các quá trình biến đổi lí, hoá sinh học tự nhiên như hấp phụ, lắng lọc, tạo keo, phân tán, biến đổi có xúc tác sinh học, oxi hoá - khử, phân li, polime hoá hay các quá trình trao đổi chất…Khi có đủ lượng oxi hoà tan trong nước thì các quá trình này sẽ đạt hiệu quả cao. Quá trình tự làm sạch dễ thực hiện ở dòng chảy hơn hồ ao vì ở đây quá trình đối lưu hay khuyếch tán oxi khí quyển vào trong nước dễ dàng hơn và tham gia vào quá trình chuyển hoá làm giảm lượng chất độc, lắng đọng các chất rắn, tiêu diệt các vi khuẩn có hại. Nhưng khi lượng chất thải đưa vào trong nước quá nhiều, vượt quá khả năng giới hạn của quá trình tự làm sạch thì nước sẽ bị ô nhiễm cần được xử lí nhân tạo.

Bảng: Một số giới hạn nồng độ ô nhiễm cho phép trong nước thải công nghiệp.

	Đơn vị	Loại A	Loại B	Loại C
Thuỷ ngân	mg/l	0,005	0,005	0,001
Tổng nitơ	mg/l	30	60	60
Amoniac	mg/l	0,1	1	10
Gốc xianua	mg/l	0,05	0,1	0,2
Nhiệt độ	⁰C	40	40	45

Bảng: Tiêu chuẩn nước sạch.

Công thức	Nồng độ cho phép, mg/l	Công thức	Nồng độ cho phép, mg/l	Công thức	Nồng độ cho phép, mg/l
NH₃	2	Cu	0,1	C₆H₅OH	0,001
Sb	0,05	F^-	0,7-1,5	Fe²⁺,Fe³⁺	0,5
As	0,05	Zn	1,0	Hg	0,005
Ba	4	Mo	0,5	Cl^-	350
Cd	0,01	Mn	1,0	SO₄^2-	500
Pb	0,1	Ni	0,1	Al³⁺	0,5
Co	0,1	NO₃^-	10	PO₄^3-	3,5

Các phương hướng chống ô nhiễm và bảo vệ nguồn nước.

-Nhà máy, cơ sở sản xuất phải có hệ thống xử lí nước thải để tái sử dụng nước cho sản xuất hoặc thải ra hệ thống nước thải chung của thành phố.

-Nước rác rỉ ra từ các bãi chôn lấp rác thải sinh hoạt cần được xử lí trước khi hoà lẫn với nước ngầm hoặc nước mặt.

-Sử dụng phân bón hoá học, chất bảo vệ thực vật hợp lí.

-Nước thải đã qua xử lí có thể dùng để tưới cây, rửa đường, sử dụng trong xây dựng hoặc trong các dây chuyền công nghệ có sử dụng nước nhằm mục đích làm nguội sản phẩm.

-Hướng dẫn, giáo dục, tuyên truyền nếp sống văn minh và ý thức bảo vệ môi trường của mỗi người dân trong đời sống cũng như trong lao động sản xuất.

Các giai đoạn và phương pháp xử lí nước thải.

Giai đoạn

Các công trình

Hiệu quả

1.Xử lí sơ bộ

(tại nhà máy,

các cơ sở

sản xuất)

-Hoá lí

-Hoá học

-Tuyển nổi, hấp phụ, keo tụ.

- Oxi hoá, trung hoà

-Tách các chất lơ lửng

và khử màu.

- Trung hoà và khử độc.

2.Xử lí tập

trung(khu

dân cư và

toàn thành

phố, khu

công

nghiệp)

-Cơ học

-Sinh

học

-Khử

trùng

-Xử lí

bùn

-Song chắn rác, bể lắng đợt 1.

-Hồ sinh vật, cánh đồng tưới, lọc,

kênh oxi hoá, Aroten, bể lọc

sinh học, bể lắng đợt 2.

-Trạm Clorato, máy trộn,

bể tiếp xúc.

-Bể metan, sân phơi bùn,

trạm xử lí cơ khô bùn cặn.

-Tách các hợp chất trung

rắn và cặn lơ lửng.

-Tách các chất hữu cơ

lơ lửng và hoà tan.

-Khử trùng trước khi xả ra

nguồn.

-ổn định và làm khô

3.Xử lí triệt

để(trước khi

xả ra nguồn

hoặc sử

dụng lại )

-Cơ học

-Sinh học

-Hoá học

-Bể lắng cát.

-Bể aroten bậc 2, bể lọc sinh

học bậc 2, hồ sinh vật, bể

khử nitrat.

-Bể oxi hóa.

-Tách các chất lơ lửng

-Khử nitơ, photpho

-Khử nitơ, photpho và các

chất khác.

Trong đó:

-Để lắng và đông tụ các chất lơ lửng thường dùng các hoá chất như: phèn nhôm, phèn sắt, nước vôi….

- Để hấp phụ các chất hữu cơ và các chất màu người ta thường dùng than hoạt tính dạng bột, đất sét hoạt tính.

-Trạm cloratơ gồm có máy trộn nước thải với clo, bể tiếp xúc clo với nước thải để khử trùng.

-Bể trung hoà: trung hoà các loại nước thải chứa axit hoặc kiềm để đảm bảo pH yêu cầu: 6,5 < pH < 8,5. Nếu nước thải có độ axit cao cần lọc qua vật liệu lọc có tính kiềm như vôi, đá vôi, đôlômit, natri hiđroxit, natri cacbonat. Ngược lại, nếu nước thải có độ kiềm cao thì dùng axit để trung hoà.

-Bể oxi hoá: oxi hoá các muối kim loại nặng, chuyển chúng từ dạng độc thành không độc hoặc lắng cặn.

Ví dụ: sơ đồ dây chuyền công nghệ trạm xử lí nước thải thành phố.

Nước thải

Ngăn tiếp nhận

Song chắn rác……………………………….

¯ ½

Bể lắng cát ….…Sân phơi cát…® Cát khô ½

¯ ¯

Bể lắng đợt 1…..Cặn sơ cấp……… ® Bể metan®Sân phơi bùn®

Bể aroten¬ ® …®

Bể lắng đợt 2

Máy trộn và bể tiếp xúc ¬ Chất khử trùng

Nước đã xử lí

Sông

Khâu cuối cùng của xử lí nước cấp cho sinh hoạt là khử trùng. Để khử trùng cho nước có rất nhiều cách như dùng clo, hợp chất hipoclorit, ozon, ion bạc, tia tử ngoại, sóng siêu âm…

Hiện nay ở nước ta chủ yếu dùng clo để khử trùng cho nước vì nó rẻ tiền và dễ làm. Khi cho clo vào nước có phản ứng sau:

Cl₂ + H₂O D HOCl + HCl.

HOCl D H⁺ + OCl^-

Khả năng diệt trùng của clo phụ thuộc vào hàm lượng HClO trong nước. Khi pH tăng thì hiệu quả khử trùng của clo giảm. Vì sao clo có tác dụng khử trùng? Vì clo phá huỷ các enzim cần thiết cho sự tồn tại của các vi sinh vật. Để tiêu diệt virut gây bệnh tuỷ xám, bệnh bại liệt, bệnh viêm gan nhiễm trùng đòi hỏi nồng độ clo phải lớn hơn 0,4 mg/l trong

30 phút. Để tiêu diệt vi trùng Koch gây bệnh lao cần 1 mg/l trong một giờ. Khi nồng độ clo là 10mg/l trong một giờ mới tiêu diệt được các vi khuẩn lớn như amip. Thông thường để khử trùng nước ngầm người ta dùng clo với hàm lượng 0,7 – 1,0 mg/l; trong khử trùng nước mặt là 2,3 – 3,0 mg/l. Thường người ta cho thêm một lượng clo sao cho còn dư lại một ít clo tự do trong nước sau hai giờ tiếp xúc. Lượng clo dư ở đầu mạng lưới tối thiểu là 0,5 mg/l; lượng clo dư ở cuối mạng lưới tối thiểu là 0,05mg/l và không được lớn tới mức gây mùi khó chịu. Lượng clo dư ở cuối mạng lưới là cần thiết để đảm bảo tiêu diệt được các mầm gây bệnh trong quá trình vận chuyển trong đường ống dẫn nước. Tuy nhiên, việc sử dụng nước có clo lại không tốt cho sức khoẻ của con người. Vì vậy, mỗi gia đình cần có bể chứa nước sinh hoạt để làm giảm nồng độ clo trong nước. Đối với sát trùng chậm thì một môi trường axit nhẹ với sự tiếp xúc tốt giữa nước và clo trong ít nhất 2 giờ sẽ cho kết quả tốt. Đối với sát trùng nhanh thì lượng clo dư cần lớn hơn để có thể tiêu diệt các vi khuẩn và phá huỷ các hợp chất hữu cơ trong vòng 10 phút. ở cuối thời gian này, clo dư được trung hoà bằng lưu huỳnh đioxit,natri sunfit, natrithiosunfat hoặc được hấp thụ bằng than hoạt tính.

Phương pháp sát trùng bằng ozon rất nhanh và có hiệu quả cao. Chỉ cần hàm lượng ozon là 0,75-1,00 mg/l cho nước ngầm và 1,00-3,00 cho nước mặt trong 5 phút tiếp xúc. Hơn nữa, nước được khử trùng bằng ozon không có mùi khó chịu. Tuy nhiên phương pháp này khó tiến hành hơn vì không dự trữ được ozon mà phải điều chế tại chỗ để dùng nên khó tiến hành và giá thành lại cao.

Phương pháp sát trùng bằng ion bạc đem lại hiệu quả cao mà tiêu tốn một lượng nhỏ bạc: 1 gam bạc có thể khử trùng được 20 mét khối nước. Có thể dùng viên oxit bạc để hoà vào nước hoặc điện phân với các điện cực bằng bạc. Phương pháp này đang được nghiên cứu để thực hiện rộng rãi.

Vùng nông thôn chưa có điều kiện để dùng nước sạch của thành phố mà thường dùng nước giếng khoan, giếng khơi hay nước sông thì có thể dùng một số biện pháp sau để nâng cao chất lượng nước sinh hoạt:

-Bơm nước giếng khoan, giếng khơi lên sục khí , dùng giàn phun mưa, bồn lắng lọc…vừa khử được sắt lại khử được asen trong nước.Dùng phèn nhôm để lắng lọc nước sông. Nhưng phèn nhôm thường làm cho nước có vị chua nên chỉ thích hợp cho nước có tính kiềm hoặc trung tính, không dùng cho nước có tính chua. Khi nước chua (pH < 7) nếu dùng phèn nhôm thì cần kết hợp với vôi. Lượng phèn nhôm dư nhiều trong nước có thể gây chứng chóng mặt, hay quên…Hiện nay các nhà khoa học ở viện Kỹ thuật tài nguyên nước và môi trường đã chế tạo thành công một chất keo tụ mới có tên là PPAC( Polypoly aluminium hiđroxit hloride). Kết quả thử nghiệm cho thấy dùng PPAC tiết kiệm hơn lượng phèn thông thường mà lại có hiệu quả cao hơn: ít làm thay đổi độ pH, có tác dụng khử màu cao, có tốc độ lắng cặn nhanh và dễ bảo quản. Chỉ cần 100- 150 g/m³ hoà vào nước rồi khuấy tan để lắng sau 5-10 phút, nước sẽ trong và sử dụng được. Loại bột này đang được sử dụng có hiệu quả ở vùng đồng bằng sông Cửu Long.

c.Địa quyển.

Địa quyển có độ sâu 70-100 km nhưng con người thường khai thác các nguyên liệu cho công nghiệp ở lớp vỏ Trái Đất có độ sâu khoảng 16 km. Vỏ Trái Đất có thể chia làm hai phần là phần đất và phần vỏ cứng. Phần đất có ý nghĩa đối với hoá học và sinh học của môi trường, là nơi xảy ra các quá trình trao đổi chất và năng lượng, là môi trường sống của các vi khuẩn, động vật và thực vật. Đất là nơi chấp nhận một khối lượng lớn các chất thải của thiên nhiên và do con người mang đến. Ví dụ:

- Quá trình đốt nhiên liệu chứa lưu huỳnh sinh ra lưu huỳnh đioxit và tạo thành gốc sunfat trong đất; các oxit của nitơ trong khí quyển chuyển hoá thành gốc nitrat theo mưa rơi xuống đất; bụi chì từ khí thải động cơ rơi xuống đất….

- Phân bón, các chất bảo vệ thực vật, các chất ô nhiễm có trong nguồn nước đều có thể được lưu giữ ở lại trong đất do chảy qua bề mặt đất, di chuyển, lắng đọng hoặc thấm qua đất gây nhiễm bẩn đất, làm thay đổi thành phần, tính chất của đất.

- Chất thải rắn trong công nghiệp, trong sinh hoạt chưa được xử lí thải ra môi trường cũng làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến địa quyển .

………..

Để địa quyển được sạch thì khí quyển và thuỷ quyển phải được làm sạch và ngược lại, địa quyển sạch thì khí quyển và thuỷ quyển cũng được sạch hơn.

Một trong những vấn đề đang làm đau đầu những nhà quản lí môi trường hiện nay là tình trạng rác thải rắn chưa được xử lí triệt để. Hiện nay, mỗi ngày ở Hà Nội gom được trên 1500 tấn rác thải, ở thành phố Hồ Chí Minh lượng rác còn lớn gấp 3-4 lần. Chất thải rắn được chia làm một số loại lớn : rác thải sinh hoạt: rác thải, phế thải khu chế biến nhỏ, làng nghề; rác thải bệnh viện; rác thải, phế thải công nghiệp.

Rác thải ở khắp nơi: ven đường quốc lộ, đường tàu, dưới nước, khu du lịch….

Rác thải bệnh viện cần được tập trung lại đốt riêng trong các lò đốt vì có lẫn các bệnh phẩm, bông băng, máu mủ, toàn bộ các vi trùng độc hại. Các lò đốt rác ở Việt Nam hiện nay thường có công suất trên 30kg/giờ chỉ phù hợp với các bệnh viện lớn. Còn ở các trạm y tế xã, công ti, phòng khám tư nhân thường chỉ có 2-3 kg rác mỗi ngày nếu dùng loại lò trên thì rất tốn kém, nếu không đốt rác thì gây ảnh hưởng xấu cho môi trường. Từ nhu cầu đó, Viện công nghệ hoá học Việt Nam đã thiết kế và chế tạo thành công lò đốt rác với công suất nhỏ 0,3- 8,0 kg/giờ.

Thử nghiệm các loại lò này cho thấy: chi phí năng lượng thấp, chất thải rắn được xử lí triệt để và an toàn, kinh phí đầu tư thấp, sử dụng được lâu dài, phù hợp với người sử dụng không có chuyên môn cao, dễ bảo trì hơn so với máy nhập ngoại.

Các loại rác thải khác thì cần được phân loại theo tiêu chí: dễ bị phân huỷ( chất thải thực phẩm, rau cỏ….), khó phân huỷ (gỗ, hàng dệt tổng hợp, chất dẻo…), không phân huỷ (kim loại, thuỷ tinh, đồ gốm sứ….) để có biện pháp tái sinh để sử dụng. Việc sử dụng tràn lan bao nylon

đựng hàng như hiện nay là một vấn đề nghiêm trọng

đối với môi trường vì chúng phân huỷ rất lâu. Các

nhà khoa học hiện đang sản xuất thăm dò bao rác

tự phân rã. Loại bao rác này được sản xuất từ hai

nguyên liệu cơ bản là hạt nhựa CaCO₃ và hạt nhựa

Alta với cỏc loại phụ gia. Cả hai loại hạt nhựa này khi kết hợp với nhau hoặc khi phõn ró đều không gây tác hại gỡ đến môi trường. Tuy nhiên, giá thành của loại bao rác này khá cao.

Nếu rác thải được phân loại từ hộ gia đình sẽ tiết kiệm được nhiều thời gian và nhân lực, đơn giản hoá các khâu công nghệ xử lí và đem lại hiệu quả kinh tế cao. Phương pháp này đang được thử nghiệm để áp dụng rộng rãi. Nước ta đang tiến hành phương pháp chôn lấp các chất thải dễ bị phân huỷ. Người ta nén chặt rác lại và bịt kín bề mặt đống rác bằng bùn đất. Sau một thời gian khoảng 3-5 năm thì khoan lỗ trên bề mặt hố chôn để thu

khí metan sử dụng cho đun nấu. Nước rác rỉ ra từ bãi chôn lấp phải được xử lí rồi mới được hoà vào hệ thống nước thải của thành phố hoặc thải ra môi trường. Rác sau khi phân huỷ có thể sử dụng làm phân bón. Để chôn lấp rác không làm ô nhiễm nguồn nước ngầm và đất đai cần phải làm công tác chuẩn bị( tạo mặt bằng chôn lấp, tạo nền đất chôn lấp sao cho tránh hiện tượng thấm nước rác …) và có các biện pháp hậu chôn lấp rác( lấy khí, ngăn mùi khó chịu lan toả theo diện rộng, xử lí nước rác, trồng cây xung quanh bãi rác…) thật tốt.

Hệ Thống Câu Hỏi Lý Thuyết Và Bài Tập Thực Tiễn Môn Hoá Học THPT

0 giây trước

Xem tiếp toàn bộ tài liệu