Tuần: 32 Ngày soạn: 19/03/2018

Tiết: 42+43 Ngày dạy:02/04/2018 đến 07/04/2018

BÀI TẬP VÀ THỰC HÀNH 6

I. MỤC TIÊU

1. Về kiến thức

- Biết các vận dụng cấu trúc chương trình con để giải các bài toán từ đơn giản tới phức tạp.

- Biết các thao tác xử lý trên xâu.

2. Về kĩ năng

Hình khả năng phân tích để sử dụng hàm và thủ tục cho đúng.

3. Về thái độ

Có thái độ nghiêm túc trong học tập.

4. Năng lực hướng tới

- Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề, sử dụng máy tính giải các bài toán.

II. CHUẨN BỊ

1. Chuẩn bị của giáo viên: Giáo án, sách giáo khoa, sách giáo viên, máy tính, máy chiếu, phông chiếu, bút lông, bảng,…

2. Chuẩn bị của học sinh: Sách giáo khoa, tập, viết,…

III. HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

1. Ổn định lớp, kiểm tra sĩ số

2. Kiểm tra bài cũ: không.

3. Tiến trình bày học

v HOẠT ĐỘNG 1: Hoạt động khởi động:

(1) Mục tiêu: Tạo động cơ để học sinh muốn sử dụng máy tính giải các bài toán trong đó có sử dụng kiểu xâu

(2) Phương pháp/kĩ thuật dạy học: Cá nhân.

(3) Phương tiện dạy học: SGK, Projector, máy tính.

(4) Học sinh có nhu cầu mong muốn muốn sử dụng máy tính giải các bài toán trong đó có sử dụng kiểu xâu

Nội dung hoạt động

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

- Lúc trước chúng ta đã tìm hiểu các thao tác xử lý tệp, hôm nay chúng ta sử dụng kiểu tệp để thực hành một số bài đơn giản.

- Nghe giảng.

v HOẠT ĐỘNG 2: Hình thành kiến thức

(1) Mục tiêu: Giúp học sinh biết được cách sử dụng tệp giải các bài tập.

(2) Phương pháp/kĩ thuật dạy học: Đặt vấn đề, phân tích.

(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Làm việc cá nhân.

(4) Phương tiện dạy học: SGK, Projector, máy tính.

(5) Kết quả: Học sinh nắm được cách sử dụng tệp giải các bài toán.

Hoạt động giáo viên

Hoạt động học sinh

Nội dung trình bày

- Sau đây chúng ta tìm hiểu bài tập về xâu có dùng kiểu tệp để lưu giá trị

- Cho bài tập học sinh thực hành

- Ở bài này chúng ta dùng bao nhiêu biến xâu, biến tệp?

- Nhận xét

- Tệp được thao tác có tên gì?

- Thao tác đọc tệp hay ghi tệp?

- Nhận xét

- Thao tác cuối cùng khi ghi tẹp là gì?

- Nhận xét

- Quan xác hướng dẫn học sinh thực hành.

- Nhận xét

- Cho bài tập 2 học sinh thực hành

- Ở bài này chúng ta dùng bao nhiêu biến xâu, biến tệp?

- Nhận xét

- Tệp được thao tác có tên gì?

- Thao tác đọc tệp hay ghi tệp?

- Nhận xét

- Thao tác cuối cùng khi ghi tẹp là gì?

- Nhận xét

- Quan xác hướng dẫn học sinh thực hành.

- Nhận xét

- Lắng nghe

- Ghi bài

- Trả lời

- Lắng nghe

- Trả lời

- Lắng nghe

- Trả lời

-Lắng nghe

- Thực hành trên máy

- Lắng nghe, ghi bài

- Ghi bài

- Trả lời

- Lắng nghe

- Trả lời

- Lắng nghe

- Trả lời

-Lắng nghe

- Thực hành trên máy

- Lắng nghe, ghi bài

Bài 1: Viết chương trình nhập xâu học tên. Ghi xâu vừa nhập vào tệp C:\TP7\BT1.txt

Var tep:text;

S:string;

Begin

Write(‘Nhap xau’);

Readln(s);

Assign(tep,’C:\tp7\bt1.txt’);

Rewrite(tep);

Write(tep,s);

Close(tep);

Readln

End.

Bài 2: Viết chương trình nhập xâu bất kỳ. Đếm và ghi số lượng ký tự là chữ số vào tệp c:\tp7\bt2.txt

Var tep:text;

S:string;

Dem:integer;

Begin

Write(‘Nhap xau’);

Readln(s); dem:=0;

For i:=1 to length(s) do

If (s[i]>=’0’) and (s[i]<=’9’) then

Dem:=dem+1;

Assign(tep,’C:\tp7\bt2.txt’);

Rewrite(tep);

Write(tep,dem);

Close(tep);

Readln

End.

v HOẠT ĐỘNG 3: Hoạt động luyện tập, vận dụng:

(1) Mục tiêu: Giúp học sinh biết được cách sử dụng kiểu tệp

(2) Phương pháp/kĩ thuật dạy học: Đặt vấn đề, phân tích.

(5) Kết quả: Học sinh nắm được cách sử dụng kiểu tệp

Nội dung hoạt động

GV cho bài tập : Viết chương trình nhập xâu bất kỳ. Đếm và ghi số lượng ký tự không là chữ số vào tệp c:\tp7\bt3.txt

HS : Ghi bài và thực hành theo hướng dẫn giáo viên

GV : Quan sát hướng dẫn học sinh thực hành, nhận xét và đưa ra kết luận

Var tep:text;

S:string;

Dem:integer;

Begin

Write(‘Nhap xau’);

Readln(s); dem:=0;

For i:=1 to length(s) do

If (s[i]<=’0’) and (s[i]>=’9’) then

Dem:=dem+1;

Assign(tep,’C:\tp7\bt3.txt’);

Rewrite(tep);

Write(tep,dem);

Close(tep);

Readln

End.

v HOẠT ĐỘNG 4: Hoạt động tìm tòi mở rộng:

(1) Mục tiêu: Giúp học sinh có nhu cầu mở rộng thêm kiến thức của mình.

(2) Phương pháp/kĩ thuật dạy học: làm việc cá nhân, nhóm.

(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Ngoài lớp học

(4) Phương tiện dạy học:SGK, Projector, máy tính.

(5) Học sinh biết cách mở rộng các kiến thức của mình thông qua bài tập cụ thể.

Nội dung hoạt động

GV cho bài tập : Viết chương trình nhập xâu bất kỳ. Đếm và ghi số lượng ký tự là khoảng cách vào tệp c:\tp7\bt4.txt

HS : Ghi bài và thực hành theo hướng dẫn giáo viên

GV : Quan sát hướng dẫn học sinh thực hành, nhận xét và đưa ra kết luận

Var tep:text;

S:string;

Dem:integer;

Begin

Write(‘Nhap xau’);

Readln(s); dem:=0;

For i:=1 to length(s) do

If (s[i]=’ ‘) then

Dem:=dem+1;

Assign(tep,’C:\tp7\bt4.txt’);

Rewrite(tep);

Close(tep);

Readln

End.

- HS: làm bài tập GV yêu cầu.

- GV: xem trước bài tập 17 chương trình con và phân loại.

IV. RÚT KINH NGHIỆM ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

Duyệt của tổ trưởng chuyên môn Giáo viên soạn

Lê Thị Lịnh Lê Minh Tâm

Tuần: 32

Tiết: 44 +45

BÀI 17. CHƯƠNG TRÌNH CON VÀ PHÂN LOẠI

I. MỤC TIÊU

1. Về kiến thức

- Biết được khái niệm về chương trình con.

- Biết được lợi ích khi sử dụng chương trình con

- Biết được cấu trúc của chương trình con và phân biệt được hai loại chương trình con hàm và thủ tục.

2. Về kĩ năng

- Cách thực hiện một chương trình con.

- Nhận biết được phạm vi hoạt động của biến toàn cục, biến cục bộ.

- Nhận biết được hai loại tham số hình thức và tham số thực sự.

3. Về thái độ

Có thái độ nghiêm túc trong học tập.

4. Năng lực hướng tới

- Sử dụng chương trình con giải quyết các bài toán

II. CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

1. Chuẩn bị của giáo viên: Giáo án, sách giáo khoa, sách giáo viên, máy tính, máy chiếu, phông chiếu, bút lông, bảng,…

2. Chuẩn bị của học sinh: Sách giáo khoa, tập, viết,…

III. TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP

1. Ổn định lớp

2. Kiểm tra bài cũ (không)

3. Tiến trình bài học

v HOẠT ĐỘNG 1: Hoạt động khởi động:

(1) Mục tiêu: Tạo động cơ để học sinh hiểu được cách sử dụng và khai báo được biến mảng.

(2) Phương pháp/kĩ thuật dạy học: Cá nhân, thảo luận nhóm.

(3) Phương tiện dạy học: SGK, Projector, máy tính.

(4) Học sinh có nhu cầu mong muốn được học cách khai báo biến mảng

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

- Khi viết chương trình giải các bài toán phức tạp, chương trình thường rất dài, người đọc rất khó nhận biết chương trình thực hiện công việc gì, người lập trình rất khó xem và sửa chữa khi chương trình sai một vài lỗi nhỏ ở dòng nào đó. Vấn đề đặt ra là phải cấu trúc chương trình thế nào cho dễ đọc dễ hiểu và dễ sửa lỗi khi bị lỗi.

- Chiếu ví dụ đoạn lệnh tính tổng bốn lũy thừa bằng cách truyền thống và bằng chương trình con cho học sinh theo dõi và phân biệt.

- Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu khái niệm chương trình con.

- Yêu cầu học sinh ghi tựa bài

- Nghe giảng.

- Quan sát ví dụ.

- Trả lời: ta dùng chương trình con.

- Nghe giảng.

- Ghi tựa bài.

v HOẠT ĐỘNG 2: Hình thành kiến thức

(1) Mục tiêu: Giúp học sinh biết được khái niệm chương trình con, các loại chương trình con, cấu trúc và cách thực hiện chương trình con.

(2) Phương pháp/kĩ thuật dạy học: Vấn đáp, thuyết trình, đặt vấn đề, phân tích.

(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Làm việc cá nhân.

(4) Phương tiện dạy học: SGK, Projector, máy tính.

(5) Kết quả: Học sinh nắm được khái niệm chương trình con, các loại chương trình con, cấu trúc và cách thực hiện chương trình con

Nội dung hoạt động

Hoạt động giáo viên

Hoạt động học sinh

Nội dung trình bày

- Giới thiệu cho học sinh biết chương trình con cũng gồm các lệnh để mô tả các thao tác, đặt biệt nó được gọi từ nhiều vị trí trong chương trình.

(?) Như vậy theo các em việc sử dụng chương trình con có những ưu điểm gì?

- Nhận xét và giải thích từng trường hợp cụ thể.

- Ghi bài.

- Tham khảo sách giáo khoa và trả lời.

- Nghe giảng và ghi bài.

1. Khái niệm chương trình con

Chương trình con là một dãy lệnh mô tả một số thao tác nhất định và có thể được thực hiện (được gọi) từ nhiều vị trí trong chương trình.

* Lợi ích của việc sử dụng chương trình con:

+ Tránh được việc phải lặp đi lặp lại cùng một dãy lệnh.

+ Hỗ trợ việc thực hiện các chương trình lớn.

+ Phục vụ cho quá trình trừu tượng hóa.

trình con. Để hiểu rõ hơn thầy và cả lớp cùng tìm hiểu phân loại và cấu trúc của chương trình con.

- Trước tiên thầy sẽ hướng dẫn việc phân loại chương trình con. Đối với chương trình chúng ta có 2 loại cơ bản.

(?) Các em hãy tham khảo sách giáo khoa và cho biết chương trình con có 2 loại nào?

- Nhận xét và giải thích chức năng của từng loại. Hàm Function phải trả giá trị qua tên của nó.

VD: Hàm Sin(x) nhận giá trị của số thực x sau đó thực hiện tính toán, nhưng sau khi tính toán xong thì hàm Sin(x) cũng phải mang giá trị Sin(x).

Thực hiện trên Pascal với

VD: Thực hiện lệnh gọi hàm Sin(x) và Thủ tục Writeln:

Nếu gọi Sin(x): thì chương trình báo lỗi.

Sửa lỗi a:=Sin(x);

Nếu gọi Writeln: thì chương trình hoạt động bình thường.

- Đối với thủ tục thì không trả về giá trị nào thông qua tên của nó.

-(?) Các em hãy nhắc lại cấu trúc của một chương trình?

- Cấu trúc của chương trình con cũng tương tự chương trình chính. Vậy chương trình con gồm những phần nào?

báo tên. Nếu là hàm phải khai báo kiểu dữ liệu cho giá trị trả về của hàm.

<Phần đầu>

[<Phần Khai Báo>]

<Phần Thân>

- Tham số hình thức là các biến được khai báo cho dữ liệu vào ra. Các biến được khai báo để dùng riêng trong chương trình con được gọi là các biến cục bộ. Các biến của chương trình chính được gọi là biến toàn cục.

- Chiếu ví dụ giải bài toán tính tổng lũy thừa: aⁿ + b^m + c^p+ d^q bằng cách viết bình thường và cách viết có sử dụng chương trình con. Yêu cầu học sinh quan sát.

(?) Hãy xác định đâu là tham số hình thức, biến cục bộ và biến toàn cục?

- Để sử dụng được chương trình con thì phải gọi nó lên để sử dụng. Vậy ta phải dùng lời gọi như thế nào? Để tìm hiểu chúng ta sẽ đi vào phần c thực hiện chương trình con.

đâu là tham số thực sự đâu là tên chương trình con?

- Nhận xét, giải thích cho học sinh hiểu rõ hơn.

- Nghe giảng, ghi mục bài.

- Tham khảo sách giáo khoa và trả lời: hàm và thủ tục.

- Nghe giảng và ghi bài.

- Trả lời:

[<Phần Khai Báo>]

<Phần Thân>

- Trả lời:

<Phần đầu>

[<Phần Khai Báo>]

<Phần Thân>

- Nghe giảng, ghi bài.

- Chú ý nghe giảng.

- Quan sát.

- Trả lời: trong chương trình con Luythua(x, k) thì x, k là tham số hình thức còn j là biến cục bộ. Biến Tluythua khai báo trong chương trình chính là biến toàn cục.

- Chú ý nghe giảng, ghi bài.

- Trả lời: sqr là tên chương trình con. 225 là tham số thực sự.

- Nghe giảng, ghi bài.

2. Phân loại và cấu trúc của chương trình con

a/ Phân loại

- Hàm (Function) là chương trình con thực hiện một số thao tác nào đó và trả về một giá trị qua tên của nó.

VD:

Sin(x), Cos(x), Sqrt(x)… Length(x).

- Thủ tục (Procedure) là chương trình con thực hiện một số thao tác nào đó nhưng không trả về một giá trị nào qua tên của nó.

VD:

Writeln, Readln, Delete, …

b. Cấu trúc chương trình con

Phần đầu:

Nhất thiết phải dùng để khai báo tên. Nếu là hàm phải khai báo kiểu dữ liệu cho giá trị trả về của hàm.

Phần khai báo:

Có thể khai báo cho dữ liệu vào và ra, các hằng được sử dụng trong chương trình con.

Phần thân:

Là các dãy lệnh được thực hiện trong chương trình con từ dữ liệu vào và được kết quả như mong muốn.

Tham số hình thức:

Là các biến được khai báo cho dữ liệu vào ra.

Biến cục bộ: Là các biến được khai báo để dùng riêng trong chương trình con.

Biến toàn cục: Các biến của chương trình chính được gọi là biến toàn cục.

Lưu ý: Một chương trình con có thể có hoặc không có tham số hình thức, có thể có hoặc không có biến cục bộ.

c/ Thực hiện chương trình con

- Để thực hiện gọi một chương trình con, ta cần phải có lệnh gọi, bao gồm tên chương trình con với các tham số (nếu có) là các hằng số hoặc biến chứa dữ liệu tương ứng với các tham số hình thức đặt trong cặp ngoặc ( ). Các hằng và biến này được gọi là các tham số thực sự.

VD:

Sqr(225);

Luythua(a, n);

HCN(Chieudai, Chieurong);

HCN(5, 4).

v HOẠT ĐỘNG 3: Hoạt động luyện tập, vận dụng:

(1) Mục tiêu: Giúp học sinh thực hiện được thao tác tạo khai báo, thực hiện chương trình con

(2) Phương pháp/kĩ thuật dạy học: Vấn đáp, thuyết trình, đặt vấn đề, phân tích, so sánh,...

(3) Hình thức tổ chức hoạt động: giải bài tập trên bảng

(4) Phương tiện dạy học:SGK, bảng.

(5) Học sinh biết vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết tình huống thực tiễn cụ thể.

Nội dung hoạt động

GV yêu cầu HS: Trả lời các câu hỏi trắc nghiệm:

Câu 1: Hãy chọn phương án ghép đúng . Kiểu của một hàm được xác định bởi

A. Kiểu của các tham số

B. Kiểu giá trị trả về

C. Tên hàm

D. Địa chỉ mà hàm trả về

Câu 2:Khẳng định nào sau đây là đúng?

E. Biến cục bộ là biến được dùng trong chương trình con chứa nó và trong chương trình chính.

F. Biến cục bộ là biến chỉ được dùng trong chương trình chính.

G. Biến cục bộ là biến chỉ được dùng trong chương trình con chứa nó.

H. Biến toàn bộ chỉ được sử dụng trong chương trình chính và không được sử dụng trong các chương trình con.

Câu 3: Để khai báo thủ tục trong Pascal bắt đầu bằng từ khóa

A. Program.

B. Procedure.

C. Function.

D. Var.

Câu 4: Khẳng định nào sau đây là đúng?

B. Chỉ có thủ tục mới có thể có tham số hình thức.

C. Chỉ có hàm mới có thể có tham số hình thức.

D. Thủ tục và hàm nào cũng phải có tham số hình thức.

v HOẠT ĐỘNG 4: Hoạt động tìm tòi mở rộng:

(1) Mục tiêu: Giúp học sinh có nhu cầu mở rộng thêm kiến thức của mình.

(2) Phương pháp/kĩ thuật dạy học: làm việc cá nhân, nhóm.

(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Ngoài lớp học

(4) Phương tiện dạy học:SGK, Projector, máy tính.

(5) Học sinh biết cách mở rộng các kiến thức của mình thông qua bài tập cụ thể.

Nội dung hoạt động

- GV: cho bài tập: Cho chương trình sau:

Program Vi_du ;

Var x, y : integer ;

Procedure godoit( x, y : integer ) ;

Begin

x := y ;

y := 0 ;

Write( x, y ) ;

End ;

Begin

x := 1 ;

y := 2 ;

godoit( x, y ) ;

writeln( x, y ) ;

End.

- GV: Chương trình trên in ra dãy số nào?

- HS: làm bài tập GV yêu cầu.

- Gv: học bài và xem trước bài 18

Duyệt của tổ trưởng chuyên môn Giáo viên soạn

Lê Thị Lịnh Lê Minh Tâm

Tuần: 34

Tiết: 46 + 47

BÀI 18. VÍ DỤ CÁCH VIẾT VÀ SỬ DỤNG

CHƯƠNG TRÌNH CON

I. MỤC TIÊU

1. Về kiến thức

- Biết được cấu trúc và vị trí của thủ tục trong chương trình chính.

- Biết cách viết và cách gọi một thủ tục trong chương trình.

- Biết cấu trúc của hàm, cách sử dụng hàm.

- Phân biệt được giữa hai loại chương trình con (thủ tục và hàm).

- Xác định được biến toàn cục và biến cục bộ.

- Biết cách truyền tham số vào hàm và thủ tục.

2. Về kĩ năng

- Nhận biết từng thành phần của thủ tục, hàm.

- Biết chức năng của hàm và thủ tục để viết chương trình con cho phù hợp.

- Truyền tham số cho phù hợp.

3. Về thái độ

- Có thái độ nghiêm túc trong học tập.

4. Năng lực hướng tới

- Giải quyết vấn đề, thảo luận nhóm, suy luận.

II. CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

1. Chuẩn bị của giáo viên: Giáo án, sách giáo khoa, sách giáo viên, máy tính, máy chiếu, phông chiếu, bút lông, bảng,…

2. Chuẩn bị của học sinh: Sách giáo khoa, tập, viết,…

III. TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP

1. Ổn định lớp, kiểm tra sĩ số

2. Kiểm tra bài cũ:

Câu 1: Nêu khái niệm chương trình con?
Câu 2:
- Nêu lợi ích chương trình con?
Câu 3:
Viết cấu trúc chương trình con

3. Nội dung bài mới:

v HOẠT ĐỘNG 1: Hoạt động khởi động:

(1) Mục tiêu: Tạo động cơ để học sinh muốn tìm hiểu một số ví dụ làm việc với chương trình con

(2) Phương pháp/kĩ thuật dạy học: Cá nhân, thảo luận nhóm.

(3) Phương tiện dạy học: SGK, Projector, máy tính.

(4) Học sinh có nhu cầu mong muốn tìm hiểu một số ví dụ làm việc với chương trình con

Nội dung hoạt động

Hoạt động của giáo viên	Hoạt động của học sinh
dụng chương trình con chúng ta sẽ đi xét một vài ví dụ cụ thể trong bài 18.	- Nghe giảng

v HOẠT ĐỘNG 2: Hình thành kiến thức

(1) Mục tiêu: Giúp học sinh biết được một số ví dụ bài tập về chương trình con

(2) Phương pháp/kĩ thuật dạy học: Vấn đáp, thuyết trình, đặt vấn đề, phân tích.

(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Làm việc cá nhân.

(4) Phương tiện dạy học: SGK, Projector, máy tính.

(5) Kết quả: Học sinh nắm được một số ví dụ bài tập về chương trình con

Nội dung hoạt động

Hoạt động giáo viên

Hoạt động học sinh

Nội dung trình bày

(?) Chiếu hình chữ nhật, yêu cầu các em để vẽ được hình chữ nhật chúng ta phải làm sao?

- Nhận xét.

(?) Vậy theo các em để vẽ nhiều hình chữ nhật thì chúng ta phải làm sao?

- Nhận xét, nhưng nếu viết nhiều dòng lệnh thì mất nhiều thời gian để gõ, trong quá trình gõ dễ bị sai sót. Để khắc phục tình trạng đó chúng ta sẽ viết một thủ tục vẽ hình chữ nhật, khi nào cần vẽ thì chỉ việc gọi thủ tục đó thôi.

Program vd1;

Procedure ve_HCN;

Begin

writeln(‘* * * * * * *’);

writeln(‘* *’); writeln(‘* * * * * * *’);

End;

Begin

Ve_HCN; writeln; writeln;

Ve_HCN;

Readln;

End.

- Với cách gọi như vậy thì khi thực thi chương trình sẽ có 3 hình chữ nhật sẽ được tạo ra. Nhìn vào chương trình các em có câu hỏi gì không?

chúng ta cần xét cấu trúc viết một thủ tục.

(?) Các em hãy tham khảo sách giáo khoa và cho biết thủ tục có cấu trúc như thế nào?

- Bổ sung nếu có sai sót, yêu cầu các em ghi chính xác vào tập.

- Các em cần chú ý: Sau tên dành riêng End kết thúc chương trình chính là dấu chấm (.) còn sau End kết thúc thủ tục là dấu chấm phẩy (;). Các thủ thục, nếu có phải được khai báo và mô tả trong phần khai báo của chương trình chính, ngay sau phần khai báo biến. Khi cần thực hiện, ta phải viết lệnh gọi thủ tục tương tự như các thủ tục chuẩn.

- Để hiểu sâu hơn và cách viết cũng như nguyên tắc hoạt động của thủ tục ta sẽ đi tìm hiểu các ví dụ.

biết chương trình chúng ta có thể gọi các thủ tục khác nhau. Chiếu chương trình lên máy chiếu, hướng dẫn ý nghĩa từng câu lệnh cho học sinh.

- Yêu cầu học sinh viết chương trình vào tập.

hình thức, còn 5 và 3 là tham số giá trị hay còn gọi là tham trị. Còn Ve_Hcn(a, b) trong đó a, b là giá trị hiện thời.

- Các em hãy quan sát 2 ví dụ dùng thủ tục hoán đổi 2 số a và b trong sách giáo khoa trang 99 và 100.

(?) Khi xem 2 ví dụ các em thấy có điểm gì khác?

- Nhận xét, đúng rồi khi đó chạy chương trình cho học sinh quan sát, giải thích cho các em khi sử dụng var thì gọi là tham biến nên giá trị của nó có thể thay đổi, còn không có là tham trị.

- Yêu cầu học sinh viết chương trình vào tập.

- Trả lời: ta phải dùng 3 câu lệnh.

- Nghe giảng.

- Ta sẽ dùng nhiều dòng lệnh để vẽ.

- Nghe giảng và quan sát thủ tục.

- Trả lời: cách viết chương trình hơi khó hiểu, khác với từ trước tới giờ.

- Đọc SGK và trả lời.

- Ghi bài.

- Ghi chú ý vào tập.

- Quan sát, nghe giảng.

- Ghi ví dụ.

- Nghe giảng.

Program VDthamso1;

Uses crt;

Var a, b: integer;

Procedure Hoandoi_1(var x, y: integer);

Var TG: integer;

Begin

TG:=x; x:=y; y:=TG;

End;

Begin

Clrscr;

a:=5; b:=10;

Writeln(a:6, b:6);

Hoandoi_1(a, b);

Writeln(a: 6, b: 6);

Readln;

End.

Program VDthamso2;

Uses crt;

Var a, b: integer;

Procedure Hoandoi_2( x: integer ; var y: integer);

Var TG: integer;

Begin

TG:=x; x:=y; y:=TG;

End;

Begin

Clrscr;

a:=5; b:=10;

Writeln(a: 6, b: 6);

Hoandoi_2(a, b);

Writeln(a: 6, b: 6);

Readln;

End.

- Trả lời: chương trình đầu cả 2 biến a, b đều khai báo var, còn chương trình sau có chỉ dùng var cho biến b.

- Nghe giảng.

- Ghi ví dụ vào tập.

1. Cách viết và sử dụng thủ tục

a/ Cấu trúc của thủ tục

Procedure <Tên thủ tục> [(<DS tham số>)];

[< phần khai báo>]

Begin

[<Dãy các lệnh>]

End;

- Phần đầu thủ tục gồm tên dành riêng Procedure, tiếp theo là tên thủ tục. DS tham số có thể có hoặc không có.

- Phần khai báo: Dùng để xác định các hằng, kiểu, biến và cũng có thể xác định các chương trình con khác được sử dụng trong thủ tục.

- Dãy câu lệnh: Được viết giữa cặp tên dành riêng Begin và End tạo thành thân của thủ tục.

- Chú ý:

+ Sau tên dành riêng End kết thúc chương trình chính là dấu chấm (.) còn sau End kết thúc thủ tục là dấu chấm phẩy (;)

+ Các thủ thục, nếu có phải được khai báo và mô tả trong phần khai báo của chương trình chính, ngay sau phần khai báo biến.

+ Khi cần thực hiện, ta phải viết lệnh gọi thủ tục tương tự như các thủ tục chuẩn.

b/ Ví dụ về thủ tục

Program vd2;

Uses Crt;

Var a, b, i: integer;

Procedure ve_HCN(chdai, chrong: integer);

Var i, j: integer;

Begin

For i:=1 to chdai do write(‘*’);

Writeln;

For j:=1 to chrong-2 do

Begin

Write(‘*’);

For i:=1 to chdai-2 do write(‘ ‘);

Writeln(‘*’);

End;

For i:=1 to chdai do write(‘*’);

Writeln;

End;

Begin

Clrscr;

Ve_Hcn(25, 10);

Writeln; writeln;

Ve_Hcn(5, 10);

Readln;

Clrscr;

a:=4; b:=2;

For i:=1 to 4 do

begin

ve_HCN(a, b);

Readln;

a:=a*2; b:=b*2;

End;

Readln;

End.

- Trong lời gọi thủ tục các tham số hình thức được thay bằng tham số thực sự tương ứng là các giá trị cụ thể đgl tham số giá trị (tham trị).

- Trong lệnh gọi thủ tục các tham số hình thức được thay bằng các tham số thực sự tương ứng là tên các biến chứa dữ liệu ra đgl tham số biến (tham biến).

* Sự khác nhau trong khai báo tham số hình thức:

- Các tham số có từ khoá Var đứng trước là tham số biến, còn không có là tham số giá trị.

Chú ý:

- Nếu có nhiều tham biến cùng một kiểu dữ liệu thì có thể dùng 1 từ khoá Var cho phần khai báo, ngăn cách bằng dấu phẩy.

- Chương trình con gồm 2 loại: là thủ tục và hàm, chúng ta sẽ tìm hiểu hàm được viết và sử dụng như thế nào. Thầy với cả lớp cùng tìm hiểu cách viết và sử dụng hàm.

- Điểm khác nhau cơ bản giữa hàm và thủ tục là hàm luôn trả về giá trị thuộc một kiểu xác định.

con.

- Cũng giống như thủ tục nếu hàm không có tham số hình thức thì không cần danh sách tham số. Trong thân hàm phải có ít nhất một lệnh gán giá trị cho tên hàm.

- Chúng ta sẽ đi xét ví dụ 1 viết chương trình tìm số nhỏ nhất trong ba số nhập từ bàn phím, trong đó sử dụng hàm tìm số nhỏ nhất trong hai số.

- Hướng dẫn học sinh viết hàm tìm số nhỏ nhất trong 2 số, hàm có tên là min, hàm này có bao nhiêu tham số?

- Hướng dẫn học sinh cách viết hàm min.

- Bài 17 chúng ta có xét ví dụ về tính lũy thừa của một số nào đó. Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu cách viết hàm đó như thế nào?

tên là lt(y, m) có hai tham số hình thức là y và m.

y^m=y*y*…*y

- Vậy để được phép nhân m lần ta cần thực hiện thông qua lệnh nào? Giá trị ban đầu của tích này là bao nhiêu?

- Nhận xét và hướng dẫn học sinh cách viết chương trình.

- Các em về xem thêm các ví dụ sách giáo khoa.

- Ghi mục bài.

- Trả lời: integer, real, char, boolean, string.

- Ghi bài.

- Nghe giảng.

- Ghi ví dụ.

- Trả lời: có 2 tham số là a và b.

- Quan sát và ghi bài.

- Trả lời: là biến toàn cục.

- Trả lời: dùng vòng lặp for, với giá trị ban đầu bằng 1.

- Ghi ví dụ.

- Xem sách giáo khoa.

2. Cách viết và sử dụng hàm

Function <tên hàm>[<danh sách tham số>]: <kiểu dữ liệu>;

[khai báo các biến];

Begin

[<dãy các lệnh>]

End;

- <Kiểu dữ liệu>: Kiểu dữ liệu trả lại của hàm như các kiểu integer, real, char, boolean, string.

Vd: Function tong(x, y: integer): integer;

Chú ý: Trong thân hàm phải có ít nhất một lệnh gán giá trị cho tên hàm.

<tên hàm>:= <biểu thức>;

Ví dụ 1: Viết chương trình tìm số nhỏ nhất trong ba số nhập từ bàn phím, trong đó sử dụng hàm tìm số nhỏ nhất trong hai số.

Program vd1;

Var a, b, c : real;

Function Min(a, b : real): real;

Begin

if a<b then min:=a

else min:=b;

End;

Begin

Write(‘Nhap vao a, b, c=’);

readln(a, b, c);

Write(‘Min=’, Min(Min(a, b), c));

Readln;

End.

Ví dụ 2. Viết chương trình tính xⁿ, trong đó sử dụng hàm lt(x, n). Với x, n nhập từ bàn phím.

Program vd2;

Var x, n : integer;

Function Lt(y, m: integer): real;

Var tg, i : integer;

Begin

Tg:=1;

For i:=1 to m do tg:=tg*y;

Lt:=tg;

End;

Begin

Write(‘Nhap vao x, n=’);

readln(x, n);

Write(‘Ket qua=’, Lt(x, n));

Readln;

End.

v HOẠT ĐỘNG 3: Hoạt động luyện tập, vận dụng:

(1) Mục tiêu: Giúp học sinh thực hiện được thao tác chương trình con

(2) Phương pháp/kĩ thuật dạy học: Vấn đáp, thuyết trình, đặt vấn đề, phân tích, so sánh,...

(3) Hình thức tổ chức hoạt động: giải bài tập trên bảng

(4) Phương tiện dạy học:SGK, bảng.

(5) Học sinh biết vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết tình huống thực tiễn cụ thể.

Nội dung hoạt động

GV yêu cầu HS:Viết chương trình tìm số lớn nhất trong ba số nhập từ bàn phím, trong đó sử dụng hàm tìm số lớn nhất trong hai số.

Program vd1;

Var a, b, c : real;

Function Max(a, b : real): real;

Begin

if a>b then max:=a

else max:=b;

End;

Begin

Write(‘Max=’, Max(Max(a, b), c));

Readln;

End.

GV gọi một học sinh trả lời.

GV nhận xét, giải đáp thắc mắc của học sinh, đưa ra các nhận xét cuối cùng

v HOẠT ĐỘNG 4: Hoạt động tìm tòi mở rộng:

(1) Mục tiêu: Giúp học sinh có nhu cầu mở rộng thêm kiến thức của mình.

(2) Phương pháp/kĩ thuật dạy học: làm việc cá nhân, nhóm.

(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Ngoài lớp học

(4) Phương tiện dạy học:SGK, Projector, máy tính.

(5) Học sinh biết cách mở rộng các kiến thức của mình thông qua bài tập cụ thể.

Nội dung hoạt động

- GV: cho bài tập:Sử dụng chương trình con viết chương trình tính tổng các số từ 1 đến N (N>1).

- HS: làm bài tập GV yêu cầu.

- GV: Về xem lại cách viết chương trình con

Duyệt của tổ trưởng chuyên môn Giáo viên soạn

Lê Thị Lịnh Lê Minh Tâm

Tuần: 35

Tiết: 48

BÀI TẬP VỀ CHƯƠNG TRÌNH CON

I. MỤC TIÊU

1. Về kiến thức

Nắm lại các kiến thức của chương chương trình con.

2. Về kĩ năng

Sử dụng chương trình con để giải bài toán trên máy tính.

3. Về thái độ

Có thái độ nghiêm túc trong học tập.

4. Năng lực hướng tới

- Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề.

II. CHUẨN BỊ

1. Chuẩn bị của giáo viên: Giáo án, sách giáo khoa, sách giáo viên, máy tính, máy chiếu, phông chiếu, bút lông, bảng,…

2. Chuẩn bị của học sinh: Sách giáo khoa, tập, viết,…

III. HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

1. Ổn định lớp, kiểm tra sĩ số

2. Kiểm tra bài cũ: không.

3. Tiến trình bày học

v HOẠT ĐỘNG 1: Hoạt động khởi động:

Hoạt động giáo viên

Hoạt động học sinh

Nội dung trình bày

- Cần viết chương trình con để thực hiện công việc gì?

- Ta nên viết thủ tục hay hàm?

- Nhắc lại từ khóa của hàm?

- Gọi học sinh lên bảng làm.

- Quan sát các học sinh khác làm bài.

- Gọi học sinh nhận xét.

- Nhận xét

- Trả lời:Tính giai thừa của một số?

-Trả lời: dùng hàm

- Trả lời: Function

- Một học sinh lên bảng làm

- Nhận xét

- Nghe giảng và ghi bài.

- bài 1: Viết chương trình tính với n là số nguyên dương nhập từ bàn phím

- Khởi động chương trình Pascal

Program Tong;

Uses crt;

Var y:real;

N,i:Integer;

Function gthua(var a:integer):integer;

Var i,gt:integer;

Begin

Gt:=1;

Begin

Clrscr;

Writeln(‘Nhap gia tri N=:’);

readln(N);

y:=0;

for i:=1 to N do y:=y+1/gthua(i);

Writeln(‘Gia tri cua y=:’,y);

Readln;

END.

4. Củng cố

- Nắm kỹ cấu trúc chương trình con (hàm, thủ tục), biết cách dùng tham số khi cần thiết.

- Nắm cách gọi chương trình con vào chương trình chính.

5. Dặn dò

Về xem lại bài, học bài chuẩn bị thi học kỳ II.

V. RÚT KINH NGHIỆM

............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

Giáo Án Tin Học Lớp 11 Học Kỳ 2 Phương Pháp Mới 5 Bước Hoạt Động

Vừa xong

Xem tiếp toàn bộ tài liệu