b) Nội dung: Nêu các hiểu biết của em về nam châm.

c) Sản phẩm: HS dựa vào kiến thức đã học ở lớp dưới và hiểu biết thực tế đưa câu trả lời: nam châm có 2 cực, hút sắt thép...

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung

G: Đưa ra câu hỏi:

- Nam châm là vật liệu có đặc điểm gì?

- Đề xuất 1 phương án TN để phát hiện xem một thanh kim loại có phải nam châm hay không?

H: Thảo luận nhóm theo bàn, trả lời các câu hỏi trên -> Đại diện 1 nhóm báo cáo kết quả thảo luận, nhóm khác bổ sung.

G: Chuẩn lại câu trả lời -> Kiểm tra việc nhớ kiến thức của HS.

- Nêu quy ước cách đặt tên, đánh dấu bằng cách sơn màu các từ cực của nam châm.

H: Trả lời.

G: - Chuẩn lại kiến thức.

- Yêu cầu HS nhận biết cực N, cực S của nam châm thật.

- Quan sát vật mẫu, kể tên 1 số loại nam châm thường dùng trong phòng TN và đời sống. Nhận biết tên từ cực của nam châm trên mẫu vật thật.

G: đặt một kim nam châm tự do trên bàn, hỏi:

+ Kim nam châm nằm theo hướng nào?

+ Đẩy kim nam châm lệch khỏi vị trí cân bằng, có hiện tượng gì xảy ra?

+ Đặt kim nam châm ở vị trí khác nhau để xem kim nam châm nằm theo hướng nào?

+ Tại sao kim nam châm tự do luôn nằm theo hướng bắc- nam?

+H: Quan sát, thảo luận nhóm theo bàn trả lời các câu hỏi trên, HS khác bổ sung.

2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới

a) Mục tiêu:

- Nêu được vùng không gian bao quanh nam châm (hoặc dây dẫn mang dòng điện), mà vật liệu có tính chất từ đặt trong nó chịu tác dụng lực từ, được gọi là từ trường.

- Nêu được khái niệm từ phổ và tạo được từ phổ bằng mạt sắt và nam châm.

- Nêu được khái niệm về đường sức từ và vẽ được đường sức từ quanh một thanh nam châm.

- Chế tạo được nam châm đơn giản và làm thay đổi được từ trường của nó bằng thay đổi dòng điện.

b) Nội dung: Học sinh tiến hành được thí nghiệm, rút ra được khái niệm về từ trường, từ phổ, đường sức từ và cách chế tạo nam châm điện đơn giản.

c) Sản phẩm: Chế tạo được nam châm đơn giản và làm thay đổi được từ trường của nó bằng thay đổi dòng điện.

d)Tổ chức thực hiện:

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung

Hoạt động 2.1: Tìm hiểu khái niệm từ trường

* Chuyển giao nhiệm vụ.

G: Chuẩn lại câu trả lời của HS rồi đặt vấn đề tiếp: Để kiểm chứng tính đúng đắn của các ý kiến, hãy tiến hành các hoạt động trong bài

G: Yêu cầu HS nghiên cứu mục I: tìm hiểu các dụng cụ và cách tiến hành thí nghiệm

* Thực hiện nhiệm vụ học tập.

GV: Nêu vấn đề: Trong TN trên, kim nam châm đặt gần thanh nam châm thì chịu tác dụng của lực từ. Có phải chỉ có vị trí đó mới có lực từ tác dụng lên kim nam châm hay không?

của từ trường là gì?

+ Có thể phát hiện ra sự tồn tại của từ trường bằng cách nào?

HS: - Rút ra kết luận về từ tính của nam châm

GV: Nêu câu hỏi:

- Cần căn cứ vào đặc tính nào của từ trường để phát hiện ra từ trường.

- Thông thường, dụng cụ đơn giản để nhận biết từ trường là gì?

* Báo cáo kết quả và thảo luận.

HS: Mô tả cách dùng kim nam châm để phát hiện lực từ và nhờ đó phát hiện ra từ trường.

GV: vậy câu hỏi đặt ra là cái gì đã tác dụng lực lên KNC làm cho nó lệch khỏi vị trí ban đầu khi để gần thanh NC, và lực nào đã kéo cho KNC trở về vị trí cũ khi ta kéo KNC lệch ra rồi buông tay.

* Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ.

GV: Chốt lại.

I. Khái niệm từ trường

1. Thí nghiệm

- Dụng cụ:

- Tiến hành:

HS tiến hành thí nghiệm hình 15.1:

- Đặt một KNC có thể quay tự do lên một trục thẳng đứng trên giá đỡ.

- Đặt một thanh nam châm khác lên giá đỡ.

- Hiện tượng:

- Sau khi để thanh nam châm gần kim nam châm, hiện tượng là kim nam châm đã bị lệch khỏi vị trí ban đầu.

- Khi nam châm đã đứng yên trên giá đỡ, xoay cho kim nam châm lệch khỏi vị trí đó, buông tay ra, kim nam châm lại trở về vị trí cũ.

2. Kết luận

- Không gian xung quanh nam châm có khả năng tác dụng lực từ lên kim nam châm đặt trong đó. Ta nói rằng không gian đó có từ trường.

- Kim nam châm đặt tại mỗi vị trí trong từ trường đểu chỉ một hướng xác định.

- Có thể phát hiện sự tồn tại của từ trường bằng cách đưa các vật bằng sắt, thép hoặc kim nam châm lại gần.

Hoạt động 2.2: Tạo từ phổ của nam châm

*Chuyển giao nhiệm vụ

Chúng ta không nhận biết được trực tiếp từ trường bằng mắt thường. Làm thế nào để nhận biết và quan sát được hình ảnh của từ trường?

HS: Nghiên cứu mục II SGK, nêu dụng cụ, cách tiến hành TN.

* Thực hiện nhiệm vụ học tập.

G: Chia nhóm, phát dụng cụ, yêu cầu các nhóm tiến hành TN (2') với 1 số chú ý khi làm TN: Khi tạo từ phổ của nam châm tránh để mạt sắt dính lên tay vì có thể sau đó sẽ rụi vào mắt, mũi, miệng rất nguy hiểm và ghi lại nhận xét theo gợi ý.

* Báo cáo kết quả và thảo luận.

G: Có thể đưa câu hỏi gợi ý để HS trả lời

- Các mạt sắt sắp thành những đường như thế nào?

- Các đường cong do mạt sắt tạo thành đi từ đâu đến đâu?

- Ở chỗ nào các đường mạt sắt sắp xếp dày, chỗ nào sắp xếp thưa ?

- Mật độ các đường mạt sắt ở xa nam châm như thế nào?

- Vì sao gõ nhẹ tấm bìa, các mạt sắt lại sắp xếp thành những đường như vậy ?

HS: Đại diện các nhóm báo cáo kết quả TN

GV yêu cầu học sinh tiến hành lại thí nghiệm trên nhưng thay thanh nam châm thẳng bằng nam châm chữ U và quan sát từ phổ của NC chữ U.

* Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ.

GV chốt lại :

- Trong từ trường của thanh nam châm, mạt sắt được sắp xếp thành những đường cong nối từ cực này sang cực kia của thanh nam châm.

- Ở hai đầu củ thanh nam châm các đường mạt sắt sắp xếp dày hơn ở những chỗ khác.

- Các mạt sắt đặt trong từ trường bị nhiễm từ trở thành những ‘ kim nam châm’, dưới tác dụng của lực từ, chúng nằm theo những vị trí nhất định tạo nên các đường cong.

- Hình ảnh các đường mạt sắt xung quanh nam châm tạo ra bởi thí nghiệm trên gọi là từ phổ. Từ phổ là hình ảnh trực quan về từ trường.

II. Từ phổ.

* Thí nghiệm:

+ Dụng cụ:

- Hộp mica có thành và đáy nhựa trong

- Thanh nam châm

- Mạt sắt.

+ Tiến hành:

Rải đều mạt sắt lên mặt trên của đáy hộp, đặt hộp lên 1 thanh nam châm rồi gõ nhẹ vào thành hộp

- Các mạt sắt quanh nam châm được sắp xếp theo trật tự, thành các đường cong kín nối từ cực này sang cực kia của nam châm.

- Ở gần hai cực của nam châm thì mạt sắt sắp xếp dày hơn.

Hình ảnh các mạt sắt sắp xếp đối với nm châm chữ U

Hoạt động 2.3: Tìm hiểu đường sức từ.

*Chuyển giao nhiệm vụ.

GV: Thông báo các thông tin ở mục III SGK

* Thực hiện nhiệm vụ học tập.

để vẽ được 1 đường sức từ.

GV: Đưa ra 1 số chú ý khi làm TN; theo dõi, uốn nắn các nhóm làm TN.

- Vẽ đường nối các mạt sắt.

- Đặt kim nam châm nhỏ trên một đường vừa vẽ và di chuyển theo đường đã vẽ, đánh dấu mũi tên tại mỗi vị trí đặt kim nam châm theo chiều từ cực Nam đến cực Bắc của kim nam châm.

* Báo cáo kết quả và thảo luận.

H: Làm việc nhóm (3'), dựa vào hình ảnh các đường mạt sắt, vẽ các đường sức từ của nam châm thẳng.

GV: cho HS quan sát hình ảnh đường sức từ của NC thẳng và NC chữ U

* Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ.

GV chốt lại:

- Đường sức từ là những đường cong không cắt nhau trên đó kim nam châm định hướng theo một chiều xác định.

- Chiều của đường sức từ là chiều đi từ cực Bắc đến cực nam xuyên dọc kim nam châm nằm cân bằng trên đường sức từ đó.

- Quy ước vẽ đường sức từ sao cho độ mau thưa của chúng cho ta biết độ mạnh yếu của từ trường.

III. Đường sức từ

* Nam châm thẳng

* Nam châm chữ U

- Mỗi đường sức từ có một chiều xác định. Bên ngoài nam châm, đường sức từ đi ra từ cực bắc, đi vào cực nam của nam châm.

- Nơi nào từ trường mạnh thì đường sức từ dày, nới nào từ trường yếu thì đường sức từ thưa.

Hoạt động 2.4: Chế tạo nam châm điện

* Chuyển giao nhiệm vụ.

Yêu cầu HS đọc và tìm hiểu cấu tạo và hoạt động của Nam châm điện.

* Thực hiện nhiệm vụ học tập.

GV chiếu hình nam châm của cần cẩu dọn rác, giải thích hoạt động của cần cẩu và đặt vấn đề: Nam châm ở cần cẩu dọn rác là nam châm gì? Nó có gì giống và khác so với nam châm vĩnh cửu mà các em đã được biết?

HS: Thảo luận trả lời

* Báo cáo kết quả và thảo luận.

GV: thực hiện TN như mô tả hình 15.6, cho dòng điện chạy vào ống dây dẫn và hỏi : Bằng cách nào để biết được dòng điện chạy trong ống dây có sinh ra từ trường ?

HS: đưa ra phương án, GV thực hiện và nhận xét.

GV: Phát dụng cụ thí nghiệm cho các nhóm và yêu cầu HS làm việc theo nhóm: Tiến hành chế tạo nam châm điện và làm thí nghiệm theo hướng dẫn trong mục IV SGK. Thảo luận, ghi chép các hiện tượng xảy ra, cử đại diện báo cáo trước lớp.

* Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ.

HS: Đại diện các nhóm báo cáo sản phẩm của nhóm, các nhóm khác nhận xét sản phẩm

chạy qua.

- Chiều từ trường của nam châm điện phụ thuộc vào chiều dòng điện chạy trong ống dây.

- Độ mạnh yếu của từ trường phụ thuộc vào độ mạnh yếu của dòng điện.

IV. Chế tạo nam châm điện

* Cấu tạo: - Cuộn dây

- Lõi sắt non

* Hoạt động: Cho dòng điện chạy qua cuộn day, khi đó lõi sắt trở thành 1 Nam châm. Khi ngắt dòng điện lõi sắt mất từ tính.

3. Hoạt động luyện tập

a) Mục tiêu: Luyện tập củng cố nội dung bài học

b) Nội dung: Hệ thống BT trắc nghiệm của GV trong phần Phụ lục

c) Sản phẩm: HS hoàn thiện 3 câu hỏi trắc nghiệm

d) Tổ chức thực hiện:

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung

* Chuyển giao nhiệm vụ

GV yêu cầu HS làm việc theo nhóm trả lời vào phiếu học tập cho các nhóm.

*Thực hiện nhiệm vụ

Thảo luận nhóm. Trả lời BT trắc nghiệm.

* Báo cáo kết quả và thảo luận

- Đại diện các nhóm HS báo cáo kết quả hoạt động. Trả lời câu hỏi trắc nghiệm trong phiếu học tập.

* Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá.

- Giáo viên nhận xét, đánh giá chung các nhóm.

Phụ lục (BT trắc nghiệm)

Câu 1: D

Câu 2: B

Câu 3: D

4. Hoạt động vận dụng

a) Mục tiêu: HS vận dụng các kiến thức vừa học giải thích, tìm hiểu các hiện tượng trong thực tế cuộc sống về nam châm, tự tìm hiểu ở ngoài lớp cấu tạo và ứng dụng của la bàn. Yêu thích môn học hơn.

b) Nội dung: Cấu tạo của la bàn, la bàn dùng để làm gì?

c) Sản phẩm: Chế tạo la bàn đơn giản.

d) Tổ chức thực hiện:

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung

* Chuyển giao nhiệm vụ học tập: Tìm hiểu trên Internet, tài liệu sách báo, hỏi ý kiến phụ huynh, người lớn hoặc tự nghiên cứu ND bài học để tìm hiểu các ứng dụng thực tế khác của nam châm và chế tạo la bàn đơn giản.

- GV: Gợi ý HS bằng câu hỏi: La bàn gồm những bộ phận cơ bản nào? Vì sao có thể dùng la bàn để xác định hướng địa lí?

* Thực hiện nhiệm vụ học tập

Học sinh thực hiện theo nhóm ở nhà

* Báo cáo kết quả và thảo luận

Học sinh báo cáo ở buổi học sau

* Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

Học sinh thực hành

Hướng dẫn về nhà:

- Học phần ghi nhớ

- Làm bài tập: sgk và sbt

- Chuẩn bị báo cáo thực hành

- Nhận xét giờ học

Phụ lục (nếu có): Phụ lục có thể là hệ thống câu hỏi cho HS luyện tập, vận dụng… cũng có thể là bảng số liệu để HS điền dữ liệu vào.

Bài 1: Đường sức từ là những đường cong được vẽ theo quy ước sao cho:

A. Có chiều từ cực Nam tới cực Bắc bên ngoài thanh nam châm

B. Có độ mau thưa tùy ý

C. Bắt đầu từ cực này và kết thúc ở cực kia của nam châm

D. Có chiều từ cực Bắc tới cực Nam bên ngoài thanh nam châm

Bài 2: Chiều của đường sức từ của nam châm được vẽ như sau. Tên các từ cực của nam châm là:

A. A là cực Bắc, B là cực Nam

B. A là cực Nam, B là cực Bắc

C. A và B là cực Bắc

D. A và B là cực Nam

Bài 3: Hãy chọn phát biểu đúng.

A. Ở đầu cực của nam châm, các đường sức từ dày cho biết từ trường mạnh, càng xa nam châm, các đường sức từ càng thưa cho biết từ trường yếu.

B. Đường sức từ của nam châm là hình vẽ những đường mạt sắt phân bố xung quanh thanh nam châm.

C. Người ta quy ước bên trong thanh nam châm: Chiều của đường sức từ hướng từ cực Nam sang cực Bắc, bên ngoài thanh nam châm: Chiều của đường sức từ đi ra từ cực Bắc đi vào ở cực Nam.

D. Cả A, B và C đều đúng.

Trường: ………………………………..		Họ và tên giáo viên:
Tổ: ……………………………………		……………………….

CHỦ ĐỀ 7: TÍNH CHẤT TỪ CỦA CHẤT

BÀI 16: TỪ TRƯỜNG TRÁI ĐẤT

Môn học: KHTN - Lớp: 7

Thời gian thực hiện: 3 tiết

I. Mục tiêu
1. Năng lực:

1.1. Năng lực chung:

- Năng lực tự chủ và tự học: Tìm kiếm thông tin, đọc sách giáo khoa, quan sát tranh, ảnh để tìm hiểu những vấn đề liên quan đến từ trường và Trái Đất.

- Năng lực giao tiếp và hợp tác: thảo luận nhóm để tìm ra những vấn đề liên quan đến từ trường Trái Đất, la bàn.

- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: GQVĐ trong thực hiện sử dụng la bàn xác định hướng địa lí.

2.2. Năng lực khoa học tự nhiên:

– Dựa vào ảnh (hoặc hình vẽ, đoạn phim khoa học) khẳng định được Trái Đất có từ trường.

– Nêu được cực Bắc địa từ và cực Bắc địa lí không trùng nhau.

– Sử dụng la bàn để tìm được hướng địa lí.

2. Phẩm chất:

Thông qua thực hiện bài học sẽ tạo điều kiện để học sinh:

- Chăm học, chịu khó tìm tòi tài liệu và thực hiện các nhiệm vụ cá nhân nhằm tìm hiểu về từ trường Trái Đất, cấu tạo la bàn, sử dụng la bàn xác định hướng địa lí.

- Có trách nhiệm trong hoạt động nhóm, chủ động nhận và thực hiện nhiệm vụ thí nghiệm, thảo luận về cấu tạo của la bàn và sử dụng la bàn để xác định hướng địa lí.

- Trung thực, cẩn thận trong thực hành, ghi chép kết quả thí nghiệm sử dụng la bàn để xác định hướng địa lí.

II. Thiết bị dạy học và học liệu

1. Giáo viên:

- Hình ảnh về mô hình từ trường Trái Đất hoặc video về từ trường Trái Đất, La bàn. ( đường link video về từ trường)

- Phiếu học tập KWL và phiếu học tập Bài 16: TỪ TRƯỜNG TRÁI ĐẤT (đính kèm).

- Chuẩn bị cho mỗi nhóm học sinh:

+ Kim nam châm nhỏ có thể quay quanh trục thẳng đứng gắn trên giá đỡ.

+ 1 la bàn đơn giản.

2. Học sinh:

- Dụng cụ học tập.

- Đọc và tìm hiểu thông tin bài 16. Từ trường Trái Đất trước ở nhà.

III. Tiến trình dạy học

1. Hoạt động 1: Mở đầu (Xác định vấn đề học tập là tìm hiểu sự tồn tại từ trường của Trái Đất)

a) Mục tiêu:

- Giúp học sinh xác định được vấn đề cần học tập là tìm hiểu sự tồn tại từ trường của Trái Đất.

b) Nội dung:

HS quan sát kim nam châm treo tự do và dự đoán trả lời câu hỏi:

ü H1: “Hiện tượng kim nam châm tự do luôn chỉ hướng Bắc – Nam chứng tỏ điều gì? Từ trường nào đã tác dụng lên kim nam châm để nó luôn chỉ theo một hướng như vậy?”

c) Sản phẩm:

- Câu trả lời của học sinh trên phiếu học tập KWL, có thể: Hiện tượng kim nam châm tự do luôn chỉ theo hướng Bắc – Nam chứng tỏ có một từ trường tác dụng lên nó, từ trường này do Trái Đất. Về bản chất Trái Đất của chúng ta như một nam châm khổng lồ, có cực từ Bắc, cực từ Nam nên xung quanh Trái Đất có từ trường, khi đặt kim nam châm tự do thì nó sẽ định hướng theo một đường sức từ nhất định nằm dọc theo hướng nam bắc......

d) Tổ chức thực hiện:

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung

* Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV phát phiếu học tập KWL và yêu cầu học sinh thực hiện cá nhân theo yêu cầu viết trên phiếu trong 2 phút.

* Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS hoạt động cá nhân theo yêu cầu của GV. Hoàn thành phiếu học tập.

- Giáo viên: Theo dõi và bổ sung khi cần.

* Báo cáo kết quả và thảo luận

- GV gọi ngẫu nhiên học sinh trình bày đáp án, mỗi HS trình bày 1 nội dung trong phiếu, những HS trình bày sau không trùng nội dung với HS trình bày trước. GV liệt kê đáp án của HS trên bảng.

* Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá:

- Giáo viên nhận xét, đánh giá:

-> Giáo viên gieo vấn đề cần tìm hiểu trong bài học Để trả lời câu hỏi trên đầy đủ và chính xác nhất chúng ta vào bài học hôm nay.

-> Giáo viên nêu mục tiêu bài học:

2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới

2.1. Hoạt động 2.1: Tìm hiểu về sự tồn tại của từ trường Trái Đất.

a) Mục tiêu:

– Dựa vào ảnh (hoặc hình vẽ, đoạn phim khoa học) khẳng định được Trái Đất có từ trường.

– Nêu được cực Bắc địa từ và cực Bắc địa lí không trùng nhau.

b) Nội dung:

- Học sinh làm việc cặp đôi trong 3 phút tìm hiểu nội dung thông tin mục I sgk/ 83 (hoặc quan sát đoạn video), trả lời các câu hỏi sau ở phiếu học tập:

H2. Đường sức từ của Trái Đất có những điểm nào giống với đường sức từ của một nam châm thẳng? Từ đó em hãy mô tả từ trường của Trái Đất?

H3. Dựa vào hình 16.1, em hãy chỉ rõ các cực địa từ và cực địa lí h16.1. Nhận xét cực Bắc Trái Đất và cực từ bắc Trái Đất có trùng nhau không?

c) Sản phẩm: Đáp án của HS, có thể:

ü H2.

- Dày ở hai địa cực, thưa ở phần giữa, tức ở vùng xích đạo.

- Trái Đất quay quanh trục xuyên tâm. Trục này là đường thẳng nối giữa hai cực Nam và cực Bắc của nó. Các cực này có vị trí cố định trên bề mặt của nó. Do cấu tạo bên trong lõi và chuyển động quay nên Trái Đất có từ trường, giống như một thanh nam châm.

ü H3. Cực Bắc Trái Đất và cực từ bắc Trái Đất hoàn toàn khác nhau. (không trùng nhau)

d) Tổ chức thực hiện:

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung

* Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV giao nhiệm vụ học tập cho HS tìm hiểu mô tả về từ trường của Trái Đất

lời các câu hỏi H1, H2.

* Thực hiện nhiệm vụ học tập

HS thảo luận cặp đôi, thống nhất đáp án và ghi chép nội dung hoạt động ra giấy.

* Báo cáo kết quả và thảo luận

GV gọi ngẫu nhiên một HS đại diện cho một nhóm trình bày, các nhóm khác bổ sung (nếu có).

* Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá.

- Giáo viên nhận xét, đánh giá.

- GV nhận xét và chốt nội dung tìm hiểu mô tả về từ trường của Trái Đất.

I. Mô tả từ trường của Trái Đất:

- Các cực địa lý và cực địa từ không trùng nhau.

- Lưu ý: Trên hình 16.1 quy ước các cực từ của trái đất ngược với vị trí thất của chúng. Ở phía cực Bắc địa lí là cực Nam địa từ còn ở phía cực Nam địa lí là cực Bắc địa từ.

2.2. Hoạt động 2.2: Tìm hiểu về la bàn.

a) Mục tiêu:

- Mô tả được cấu tạo của la bàn.

- Cách sử dụng la bàn thông thường để tìm được hướng địa lí.

b) Nội dung:

- HS đọc nội dung SGK và kết hợp hoạt động nhóm để hoàn thiện Phiếu học tập với nội dung sau:

ü H4. Mô tả cấu tạo của la bàn. (H16.2)

H5. a/ Em hãy trình bày cách sử dụng la bàn để xác định hướng địa lí.

b/ Vì sao khi sử dụng la bàn, ta phải để la bàn xa các nam châm hoặc các vật có tính chất từ?

c) Sản phẩm:

- Đáp án Phiếu học tập H4, H5

- Quá trình hoạt động nhóm: thao tác chuẩn, ghi chép đầy đủ về tìm hiểu các bước sử dụng la bàn và xử lý số liệu trong thực hành để xác định hướng địa lí.

d) Tổ chức thực hiện:

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung

* Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV đặt câu hỏi: Khi ở trong tàu thuyền trên biển cả mênh mông, cần tìm hướng di chuyển chính xác, người ta có thể dùng dụng cụ gì? (=> LA BÀN)

- GV yêu cầu HS quan sát la bàn thật (hoặc hình 16.2) kết hợp thông tin mục II sgk/84 và hoàn thiện cá nhân trả lời H4 trong nội dung Phiếu học tập và hoàn thiện theo nhóm 4 HS thực hiện H5 trong nội dung Phiếu học tập.

- GV hướng dẫn HS chốt lại các thao tác sử dụng la bàn để xác định hướng địa lí.

- GV yêu cầu HS tiến hành thí nghiệm theo nhóm 4 HS sử dụng la bàn để xác định hướng địa lí tại các vị trí khác nhau trong lớp học và ghi chép kết quả quan sát được vào H5 trong Phiếu học tập.

* Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS tìm tòi tài liệu, thảo luận và đi đến thống nhất về các bước chung các thao tác sử dụng la bàn để xác định hướng địa lí.

- HS thực hiện thí nghiệm, ghi chép kết quả và trình bày kết quả của nhóm.

* Báo cáo kết quả và thảo luận

GV gọi ngẫu nhiên 1 nhóm trình bày/câu H4, H5 trong Phiếu học tập, các nhóm còn lại theo dõi và nhận xét bổ sung (nếu có).

* Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

nhóm về tìm hiểu cấu tạo của la bàn và cách sử dụng la bàn để xác định hướng địa lí.

GV chốt bảng cấu tạo của la bàn và cách sử dụng la bàn để xác định hướng địa lí.

II. LA BÀN:

1. Cấu tạo: gồm 3 bộ phận chính

- Kim nam châm quay tự do trên trục quay.

- Mặt chia độ được chia thành 360⁰ có ghi 4 hướng: Bắc kí hiệu N, Đông kí hiệu E, Nam kí hiệu S, Tây kí hiệu W. Mặt hình tròn này được gắn cố định với vỏ kim loại của la bàn và quay độc lập với kim nam châm.

- Vỏ kim loại kèm mặt kính có nắp.

2. Sử dụng la bàn để xác định hướng địa lí.

- Đặt la bàn trên mặt phẳng nằm ngang trước mặt (lưu ý tránh để gần các vật có tính chất từ, hoặc nam châm)

- Khi kim nam châm nằm ổn định, xoay vỏ la bàn sao cho đầu kim màu đỏ chỉ hướng bắc trùng khít với vạch số 0 ghi chữ N trên la bàn.

- Đọc giá trị của góc tạo bởi hướng cần xác định (hướng trước mặt) so với hướng bắc trên mặt chia độ của la bàn.

3. Hoạt động 3: Luyện tập

a) Mục tiêu:

Hệ thống được một số kiến thức đã học.

b) Nội dung:

- HS thực hiện cá nhân phần “Em đã học được trong giờ học” trên phiếu học tập KWL (H1 đến H5)

- HS tóm tắt nội dung bài học bằng sơ đồ tư duy.

c) Sản phẩm:

- HS trình bày quan điểm cá nhân về đáp án trên phiếu học tập KWL.

d) Tổ chức thực hiện:

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung

* Chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV yêu cầu HS thực hiện cá nhân phần “Em đã học được trong giờ học” trên phiếu học tập KWL và tóm tắt nội dung bài học dưới dạng sơ đồ tư duy vào vở ghi.

* Thực hiện nhiệm vụ học tập

HS thực hiện theo yêu cầu của giáo viên.

* Báo cáo kết quả và thảo luận

GV gọi ngẫu nhiên 3 HS lần lượt trình bày ý kiến cá nhân.

* Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

GV nhấn mạnh nội dung bài học bằng sơ đồ tư duy trên bảng.

(Sơ đồ tư duy nội dung bài học)

4. Hoạt động 4: Vận dụng

a) Mục tiêu:

- Phát triển năng lực tự học và năng lực tìm hiểu đời sống về sử dụng la bàn để xác định hướng địa lí.

b) Nội dung:

- Sử dụng la bàn để xác định hướng của cửa ra vào phòng học lớp em, hướng cửa sổ của lớp em, hướng cổng trường em ….

c) Sản phẩm:

HS xác định được đúng hướng của cửa ra vào phòng học lớp em, hướng cửa sổ của lớp em, hướng cổng trường em ….

d) Tổ chức thực hiện:

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung

* Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- Yêu cầu mỗi nhóm HS hãy: Sử dụng la bàn để xác định hướng của cửa ra vào phòng học lớp em, hướng cửa sổ của lớp em, hướng cổng trường em ….

* Thực hiện nhiệm vụ học tập

Các nhóm HS thực hiện theo nhóm và ghi lại kết quả của nhóm.

*Báo cáo kết quả và thảo luận

Sản phẩm của các nhóm

*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

Giao cho học sinh thực hiện ngoài giờ học trên lớp và nộp sản phẩm vào tiết sau (HS có thể đo hướng nhà của em….)

Phụ lục:

PHIẾU HỌC TẬP

Bài 16: TỪ TRƯỜNG TRÁI ĐẤT

Họ và tên: ………………………………………………………………

Lớp: ……………………………. Nhóm: ……

Bước 1: Học sinh hoàn thành cá nhân các câu hỏi sau:

H1. “Hiện tượng kim nam châm tự do luôn chỉ hướng Bắc – Nam chứng tỏ điều gì? Từ trường nào đã tác dụng lên kim nam châm để nó luôn chỉ theo một hướng như vậy?”

………………………………………………

H2. Đường sức từ của Trái Đất có những điểm nào giống với đường sức từ của một nam châm thẳng? Từ đó em hãy mô tả từ trường của Trái Đất?

……………………………………………

H3. Dựa vào hình 16.1, em hãy cho biết cực Bắc Trái Đất và cực từ bắc Trái Đất có trùng nhau không?

……………………………………………

H4. Mô tả cấu tạo của la bàn.

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

H5.a/ Em hãy trình bày cách sử dụng la bàn để xác định hướng địa lí.

b/ Vì sao khi sử dụng la bàn, ta phải để la bàn xa các nam châm hoặc các vật có tính chất từ?

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………....................................................................

H6. Viết kết quả sử dụng la bàn để xác định:

- Hướng cửa ra vào phòng học lớp em:

…………………………………………………………………………

- Hướng cửa sổ của lớp em:

…………………………………………………………………………

- Hướng cổng trường em:

…………………………………………………………………………

Bước 2: HS trao đổi trong nhóm 4 và

2.1. Thống nhất đáp án của các câu hỏi trong bước 1.

2.2. Viết các bước sử dụng la bàn xác định hướng địa lí:

Bước 3: Thực hành theo nhóm 4

Kết quả sử dụng la bàn để xác định:

Tên học sinh	*Sử dụng la bàn xác định hướng:*			Kết quả đo (s)
Tên học sinh	học	cửa sổ của lớp	cổng trường	*Lần 1:*	*Lần 2:*	*Lần 3:*	*Kết quả chung*
1.
2.
3.
4.

Trường: ………………………………..		Họ và tên giáo viên:
Tổ: ……………………………………		……………………….

ÔN TẬP CHỦ ĐỀ TÍNH CHẤT TỪ

I. Mục tiêu
1. Năng lực:

1.1. Năng lực chung:

- Năng lực tự chủ và tự học: Đọc tóm tắt lại những nội dung đã được học về chủ đề tính chất từ.

- Năng lực giáo tiếp và hợp tác: Thảo luận nhóm để tìm ra các bước giải bài tập.

- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Đưa ra các cách giải quyết bài tập khác nhau.

1.2. Năng lực đặc thù:

- Vận dụng kiến thức, kỹ năng đã học: Vận dụng kiến thức đã học về lực giải thích được một số hiện tượng trong đời sống.

2. Phẩm chất:

Thông qua thực hiện bài học sẽ tạo điều kiện để học sinh:

- Nhân ái: Tôn trọng sự khác biệt về năng lực nhận thức.

- Chăm chỉ: Luôn cố gắng học tập đạt kết quả tốt.

- Trung thực: Khách quan trong kết quả.

II. Thiết bị dạy học và học liệu

1. Giáo viên:

Chuẩn bị phiếu bài tập, powerpoint.

2. Học sinh:

Ôn lại kiến thức đã học.

III. Tiến trình dạy học

a) Mục tiêu: Giúp học sinh ôn tập là củng cố lại kiến thức đã học.

b) Nội dung: GV: Kiểm tra việc thực hiện làm bài tập ôn tập ở nhà.

2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới

a) Mục tiêu: Hướng dẫn học sinh trả lời một số dạng bài tập

b) Nội dung: Vấn đáp GV – HS để gợi ý về những vấn đề cần nhớ.

c) Sản phẩm: Sơ đồ tư duy

d) Tổ chức thực hiện:

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung

* Chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV: Yêu cầu học sinh nêu tính chất của nam châm

+ Nêu được từ trường xuất hiện ở đâu?

+ Nhắc lại khái niệm từ phổ, đường sức từ và đặc điểm của chúng?

+ Nêu cách tạo ra từ phổ?

+ Cấu tạo của nam châm điện?

* Thực hiện nhiệm vụ học tập

HS: Trả lời

* Báo cáo kết quả và thảo luận

1-2 HS nhận xét

* Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

GV kết luận

I. Ôn tập kiến thức.

Trình bày bằng sơ đồ tư duy

3. Hoạt động 3. Luyện tập

a) Mục tiêu: Học sinh vận dụng kiến thức để làm một số bài tập.

b) Nội dung: GV chiếu bài tập.

c) Sản phẩm:

Bài tập trắc nghiệm

d) Tổ chức thực hiện:

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung

* Chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV: Yêu cầu học sinh làm bài tập

* Thực hiện nhiệm vụ học tập

HS: Trả lời

* Báo cáo kết quả và thảo luận

1-2 HS nhận xét

* Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

GV kết luận

II. Bài tập

Câu 1. Trên thanh nam châm chỗ nào hút sắt mạnh nhất?

A. Phần giữa của thanh.

B. Hai đầu thanh.

C. Từ cực Bắc.

D. Từ cực Nam.

Câu 2. Khi nào hai thanh nam châm hút nhau?

A. Khi đặt gần nhau.

B. Khi đặt hai đầu Bắc gần nhau.

C. Khi đặt hai đầu Nam gần nhau.

D. Khi đặt hai đầu khác tên gần nhau.

Câu 3. Vì sao nói Trái Đất cũng là một nam châm khổng lồ?

A. Vì Trái Đất quay quanh Mặt Trời.

B. Vì Mặt Trăng có thể quay quanh Trái Đất.

C. Vì kim la bàn luôn hướng theo chiều Bắc - Nam của cực Trái Đất.

D. Vì một nguyên nhân khác.

Câu 4. Nam châm vĩnh cửu có thể hút được các vật nào sau đây?

A. Sắt, thép, niken.

B. Sắt, nhôm, vàng.

C. Nhôm, đồng, chì.

D. Sắt, đồng, bạc.

Câu 5. Bình thường kim nam châm luôn chỉ hướng

A. Đông - Nam.

B. Bắc - Nam.

C. Tây - Bắc.

D. Tây – Nam.

Câu 6. Phát biểu nào sau đây là không đúng khi nói về nam châm?

A. Nam châm có tính hút được sắt, niken.

B. Khi bẻ đôi một nam châm, ta được hai nam châm mới.

C. Nam châm luôn có hai từ cực Bắc và Nam.

D. Mọi chỗ trên nam châm đều hút sắt mạnh như nhau.

Câu 7. Nam châm hình chữ U hút các vật bằng sắt, thép mạnh nhất ở

B. phần cong của nam châm.

C. hai từ cực của nam châm.

D. từ cực Bắc của nam châm.

Câu 8. Một nam châm vĩnh cửu không có những đặc tính nào sau đây?

A. Hút sắt.

B. Hút đồng.

C. Hút nam châm khác.

D. Định hướng theo cực của Trái Đất khi để tự do.

Câu 9: Chiều của đường sức từ của nam châm được vẽ như sau:

Tên các cực từ của nam châm là

A. A là cực Bắc, B là cực Nam

B. A là cực Nam, B là cực Bắc.

C. A và B là cực Bắc.

D. A và B là cực Nam.

→ Đáp án

Câu 10: Các nam châm điện được mô tả như hình sau:

Hãy cho biết nam châm nào mạnh hơn?

A. Nam châm a

B. Nam châm c

C. Nam châm b

D. Nam châm e

→ Đáp án

4. Hoạt động 4: Vận dụng

a) Mục tiêu: Vận dụng kiến thức ở mức độ cao hơn.

b) Nội dung: Câu hỏi và bài tập.

c) Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh.

d) Tổ chức thực hiện:

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung

* Chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV: Yêu cầu học sinh làm bài tập

* Thực hiện nhiệm vụ học tập

HS: Trả lời

* Báo cáo kết quả và thảo luận

1-2 HS nhận xét

* Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

GV kết luận

Câu 1: Cho ống dây AB có dòng diện chạy qua. Một nam châm thử đặt ở đầu B của ống dây, khi đứng yên nằm định hướng như hình sau:

Tên các từ cực của ống dây được xác định là:

A. A là cực Bắc, B là cực Nam.

B. A là cực Nam, B là cực Bắc.

C. Cả A và B là cực Bắc.

D. Cả A và B là cực Nam.

→ Đáp án

Câu 2: Cách nào để làm tăng lực từ của nam châm điện?

A. Dùng dây dẫn to cuốn ít vòng.

B. Dùng dây dẫn nhỏ cuốn nhiều vòng.

C. Tăng số vòng dây dẫn và giảm hiệu điện thế đặt vào hai đầu ống dây.

D. Tăng đường kính và chiều dài của ống dây.

→ Đáp án

Câu 3: Từ phổ là hình ảnh cụ thể về:

A. các đường sức điện.

B. các đường sức từ.

D. cảm ứng từ.

→ Đáp án

Câu 4: Độ mau, thưa của các đường sức từ trên cùng một hình vẽ cho ta biết điều gì về từ trường?

A. Chỗ đường sức từ càng mau thì từ trường càng yếu, chỗ càng thưa thì từ trường càng mạnh.

B. Chỗ đường sức từ càng mau thì từ trường càng mạnh, chỗ càng thưa thì từ trường càng yếu

C. Chỗ đường sức từ càng thưa thì dòng điện đặt ở đó có cường độ càng lớn.

D. Chỗ đường sức từ càng mau thì dây dẫn đặt ở đó càng bị nóng lên nhiều.

→ Đáp án

Câu 5: Chọn phát biểu đúng

A. Có thể thu được từ phổ bằng rắc mạt sắt lên tấm nhựa trong đặt trong từ trường.

B. Từ phổ là hình ảnh cụ thể về các đường sức điện.

C. Nơi nào mạt sắt dày thì từ trường yếu.

D. Nơi nào mạt sắt thưa thì từ trường mạnh.

→ Đáp án

Câu 6. Để biết nơi nào đó có từ trường hay không ta dùng dụng cụ nào sau đây là thích hợp nhất?

A. Ampe kế.

B. Vôn kế.

C. Điện kế.

D. Nam châm thử.

Câu 7. Lực do dòng điện tác dụng lên kim nam châm thử làm lệch kim nam châm gọi là:

A. Lực hấp dẫn.

B. Lực hút.

C. Lực từ.

D. Lực điện.

Câu 8. Từ trường không tồn tại ở đâu?

A. Xung quanh nam châm.

B. Xung quanh dòng điện.

C. Xung quanh điện tích đứng yên.

D. Xung quanh Trái Đất.

Giáo Án Môn KHTN Lớp 7 Phân Môn Vật Lí Cả Năm

15-04-2026

Xem tiếp toàn bộ tài liệu