SỞ GD&ĐT NINH BÌNH

ĐỀ THI THỬ TỐT NGHIỆP THPT NĂM 2026

MÔN THI: NGỮ VĂN

Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề

I. ĐỌC HIỂU Đọc đoạn trích:

CÒN LẠI GÌ TỪ NĂM MƯỜI TÁM TUỔI

(1) Còn lại gì từ năm mười tám tuổi

Lửa đã tắt và tro đã nguội

Lạc mất mùi hương trên những đóa hồng khô

Năm tháng rơi như là phủ mặt hồ

(2) Còn lại gì ngoài ngôi sao ngày xưa

Dẫu muốn tắt mà không sao tắt được

Rưng rưng mãi mà không tan thành nước

Không phải đau mà có lẽ vẫn còn đau

(3) Khát vọng như gió đã lạc về đâu

Ước mơ như sương dâng thành đêm tối

Biết trách ai ngời hoàng hôn cháy vội

Có giọt nắng nào rơi xuống nở thành hoa

(4) Còn lại gì con đường đã lùi xa

Mỗi bài thơ là một lời ly biệt

Điệu nhạc tắt, chi nỗi buồn da diết

Như dòng tơ xâu chuỗi thời gian

(5) Nắng mùa thu xưa còn giữ lại chút vàng

Dẫu lá rụng mà hình như chưa héo

Cầu vồng ngơ ngác giữa cơn mưa lạc nẻo

Vươn về đâu hun hút những chân trời

(6) Qua biết bao miền đất lạ xa xôi

Nơi cuối đường chính là ta đứng đó

Nơi chân mây là cánh buồm thuở nhỏ

Chở mộng mơ vào đây mắt thẳm xanh

(7) Bao hồi ức xưa bỏ lại không đành

Thì xin nhuộm cho mướt màu cỏ dại

Để tim ta không ngừng đi mãi...

Nơi cuối trời ngôi sao trắng vẫn chờ ta.

(Đinh Hoàng Anh, Những mảnh ghép của huyền thoại, Nguyễn Thanh Tâm tuyển chọn và giới thiệu, NXB Văn học 2024, tr.96-97)

Thực hiện yêu cầu:

Câu 1. Xác định nhân vật trữ tình trong văn bản.

Câu 2. Trong khổ thơ (1), tác giả đã dùng những hình ảnh nào để thể hiện sự tàn phai, mất mát của thời gian? Câu 3. Nêu ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh cánh buồm thuở nhỏ trong khổ thơ (6).

Câu 4. Phân tích hiệu quả của phép lặp cấu trúc được sử dụng trong văn bản.

Câu 5. Nội dung hai câu thơ: Qua biết bao miền đất lạ xa xôi/ Nơi cuối đường chính là ta đứng đó, gợi cho anh/chị suy nghĩ gì về giá trị của những trải nghiệm đối với tuổi trẻ?

Phần II. Viết (6,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm) Anh/chị hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích tâm trạng nhân vật trữ tình trong khổ thơ sau:

Bao hồi ức xưa bỏ lại không đành Thì xin nhuộm cho mướt màu cỏ dại Để tim ta không ngừng đi mãi...

(Còn lại gì từ năm mười tám tuổi - Đinh Hoàng Anh)

Câu 2 (4,0 điểm)) Từ kết quả đọc hiểu văn bản Còn lại gì từ năm mười tám tuổi và những trải nghiệm của bản thân, anh/chị hãyviết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) về vấn đề: tuổi trẻ với việc nuôi dưỡng khát vọng trong hành trình trưởng thành.

Phần I. Đọc hiểu

Câu 1: Phương pháp:

Đọc kĩ văn bản và vận dụng kiến thức về nhân vật trữ tình, phân tích

Cách giải:

Nhân vật trữ tình: “ta”.

Câu 2:

Phương pháp:

Căn cứ nội dung bài đọc hiểu, tìm ý, phân tích

Cách giải:

Hình ảnh thể hiện sự tàn phai, mất mát của thời gian: Lửa đã tắt và tro đã nguội; Lạc mất mùi hương trên những đóa hồng khô; Năm tháng rơi như lá phủ mặt hồ.

Câu 3: Phương pháp:

Đọc kĩ câu thơ, hình ảnh cánh buồn và phân tích ý nghĩa nội dung

Cách giải:

- Ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh cánh buồm thuở nhỏ:

+ Biểu tượng cho ước mơ, khát vọng đẹp đẽ, tinh khôi thuở thiếu thời của mỗi đời người.

+ Gửi gắm thôngđiệp: khát vọng của tuổi trẻ là hành trangquan trọng, tiếp thêm niềm tin, nghị lực và định hướng tương lai cho con người,...

Câu 4: Phương pháp:

Vận dụng kiến thức về các phép lặp và phân tích tác dụng

Cách giải:

HS phân tích được hiệu quả của một trong hai phép lặp cấu trúc sau:

- Phép lặp cấu trúc: Còn lại gì..., hiệu quả của biện pháp lặp cấu trúc:

+ Tăng tính liên kết; tạo nhịp điệu da diết; giọng điệu day dứt, suy tư cho bài thơ.

+ Nhấn mạnh cảm giác buồn bã, hẫng hụt, tiếc nuối của nhân vật trữ tình khi nhìn lại quá khứ; từ đó nhắc nhở mỗi người cần nỗ lực theo đuổi khát vọng ngay từ khi tuổi còn trẻ.

Hoặc:

- Phép lặp cấu trúc: Nơi ..., hiệu quả của biện pháp lặp cấu trúc:

+ Tăng tính liên kết; tạo nhịp điệu chậm rãi, trầm lắng; giọng điệu suy tư cho bài thơ.

+ Nhấn mạnh những “điểm đến” mang ý nghĩa biểu tượng trong hành trình đời người; từ đó gợi chiều sâu triết lí: dù đi đến cuối đường, chân mây hay cuối trời, con người vẫn hướng về bản ngã và những giá trị bền vững của ký ức, ước mơ.

Câu 5: Phương pháp:

Đọc kĩ 2 ngữ liệu và phân tích

Cách giải:

Nội dung của hai câu thơ: sau khi đã đi qua hành trình khám phá, trải nghiệm, con người mới nhận ra điều quan trọng nhất là tìm thấy chính mình và thấu hiểu mình.

Suy nghĩ: những trải nghiệm phong phú giúp tuổi trẻ trưởng thành, mở rộng tầm nhìn, hiểu biết về thế giới và về chính bản thân mình (ước mơ, khát vọng, năng lực...).

Phần II. Viết

Câu 1: Phương pháp:

Vận dụng linh hoạt các thao tác lập luận, phân tích, giải thích,…

Cách giải:

Học sinh triển khai đoạn văn theo trình tự hợp lí và sử dụng đúng các kĩ năng nghị luận; sau đây là gợi ý về cách triển khai và một số nội dung cụ thể:

1. Mở đoạn: Giới thiệu chung

Phân tích được tâm trạng nhân vật trữ tình trong khổ thơ.

- Nhớ nhung, luyến tiếc quá khứ: hồi ức xưa bỏ lại không đành.

- Khao khát làm cho ký ức trở nên tươi đẹp, sống động hơn: Thì xin nhuộm cho mướt màu cỏ dại.

- Lạc quan, tin tưởng, hướng tới tương lai bằng thái độ sống tích cực: tim ta không ngừng đi mãi...; Nơi cuối trời ngôi sao trắng vẫn chờ ta.

...

Đánh giá được tâm trạng nhân vật trữ tình: Nhân vật trữ tình là người sống có trách nhiệm, khát khao hoàn thiện bản thân, tâm trạng của nhân vật trữ tình được thể hiện tinh tế qua thể thơ tự do, ngôn ngữ thơ trong sáng; hình ảnh thơ giàu ý nghĩa biểu tượng,…

3. Kết đoạn: Tổng kết vấn đề

Câu 2:

Phương pháp:

Vận dụng linh hoạt các thao tác lập luận, phân tích, giải thích,…

Cách giải:

a. Yêu cầu chung: Xác định đúng vấn đề cần nghị luận, đảm bảo yêu cầu về dung lượng

b. Yêu cầu cụ thể: Học sinh triển khai bài viết theo trình tự hợp lí và sử dụng đúng các kĩ năng nghị luận

1. Mở bài: giới thiệu được vấn đề

2. Thân bài

a. Giải thích

- Khát vọng: những mong muốn, hoài bão lớn lao, tích cực hướng đến những giá trị tốt đẹp.

- Hành trình trưởng thành: quá trình mỗi người tự rèn luyện nhân cách, trí tuệ, bản lĩnh để trở thành người sống có ích, có trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội.

b. Phân tích, chứng minh được vấn đề nghị luận.

- Vì sao tuổi trẻ cần nuôi dưỡng khát vọng trong hành trình trưởng thành?

+ Cuộc sống vốn phức tạp và nhiều cám dỗ khiến con người dễ bị lầm đường, lạc lối nên người trẻ cần biết nuôi dưỡng khát vọng trong hành trình trưởng thành để không bị mất phương hướng giữa cuộc đời,...

+ Tuổi trẻ đang trong giai đoạn định hướng để hoàn thiện và trưởng thành, vì vậy phải biết nuôi dưỡng khát vọng để biến tuổi trẻ thành quãng đời cống hiến nhằm khẳng định giá trị của bản thân và kiến tạo xã hội,...

- Việc nuôi dưỡng khát vọng trong hành trình trưởng thành có ý nghĩa như thế nào đối với tuổi trẻ?

+ Giúp tuổi trẻ sống có mục đích, có lý tưởng; tránh lãng phí thời gian vào những việc làm không cần thiết...

+ Là nguồn năng lượng mạnh mẽ giúp tuổi trẻ nuôi dưỡng đam mê và sáng tạo; dám dũng cảm dấn thân, không chấp nhận cuộc sống an toàn, tẻ nhạt; tự tin vượt qua khó khăn và cả những thất bại trongquá trình trưởng thành;.. + Thúc đẩy mỗi người hành động mạnh mẽ, tận dụng tối đa sức trẻ và khả năng của mình để xây dựng và phát triển đất nước.

HS lấy dẫn chứng minh hoạ phù hợp.

c. Mở rộng, nâng cao được vấn đề nghị luận và rút ra bài học. - Mở rộng, nâng cao vấn đề nghị luận:

+Phêphán nhữngbiểuhiệntiêucực: lối sốngthụđộng,thiếumục tiêu, dễdàngbỏcuộc, chạytheo những giátrị ảo,... + Phân biệt khát vọng lành mạnh với tham vọng cá nhân vị kỷ.

+ Đối thoại với những quan điểm trái chiều.

- Rút ra bài học: trong quá trình nuôi dưỡng khát vọng, mỗi người trẻ cần xác định mục tiêu rõ ràng; lập kế hoạch cụ thể; chủ động học hỏi, dám thử thách và không ngại thất bại; hành động quyết liệt, không trì hoãn để biến ước mơ thành hiện thực; kiên trì và bền bỉ; giữ vững tinh thần lạc quan, luôn tin tưởng vào bản thân và tương lai;...

3. Kết bài: Tổng kết vấn đề nghị luận.

Đề Thi Thử Tốt Nghiệp 2026 Môn Ngữ Văn Sở GD Ninh Bình Lần 1

1 giây trước