SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH

LẠNG SƠN LỚP 12 NĂM HỌC 2021 - 2022 Môn thi: Ngữ văn lớp 12 Chuyên

ĐỀ _{CHÍNH THỨC} Thời gian: 180 phút (không kể thời gian giao đề)

(Đề thi gồm 01 trang, 02 câu)

Câu 1 (8,0 điểm)

Giữa thế kỉ 20, nhà toán học cũng đồng thời là nhà khí tượng học Edward Norton

Lorenz đã nhập các chỉ số thời tiết vào máy tính theo kiểu làm tròn con số. Ví dụ chỉ số 0,56123 được ông nhập tròn lại thành 0,56 với suy nghĩ những con số còn lại là những phần trăm li ti bé nhỏ, không đáng kể gì. Ấy vậy mà một tập hợp những dữ liệu được làm tròn sau đó đã cho ra một kết quả dự báo hoàn toàn khác so với dữ liệu gốc, dù giá trị làm tròn của mỗi dữ liệu là không đáng kể. Từ đây, Lorenz kết luận: việc cố gắng dự báo thời tiết xa hơn một tuần là vô tác dụng, bởi những diễn biến cụ thể của thời tiết với hệ thống dữ liệu ban đầu có độ nhạy cảm rất cao. Sau đó, Lorenz phát biểu điều này bằng câu nói nổi tiếng: “Chỉ cần một con bướm đập cánh ở Brazil có thể gây ra một cơn lốc xoáy ở Texas.”

(Trích Tại sao một cánh bướm có thể tạo nên một cuộc cách mạng?,

Phan Đăng, 39 câu hỏi dành cho người trẻ, NXB Kim Đồng, 2021, tr. 214)

Hiệu ứng cánh bướm được đề cập trong đoạn trích trên gợi cho anh/chị suy nghĩ gì về những cú hích nhỏ trong cuộc sống?

Câu 2 (12,0 điểm)

Nhà phê bình Hoài Thanh cho rằng: Cuộc đời phù phiếm và chật hẹp của cá nhân vì văn chương mà trở nên thâm trầm và rộng rãi đến trăm nghìn lần.

Trong diễn từ Nobel, nhà văn Peter Handke gửi gắm quan niệm: Văn chương bảo vệ tâm hồn.

Từ những phát biểu trên, anh/chị có suy nghĩ gì về sức mạnh của văn chương đối với con người?

---------------------Hết---------------------

Họ và tên thí sinh: .......................………................ Số báo danh: …………...........

Chữ kí giám thị số 1:……....……..…Chữ kí giám thị số 2:…...................………....

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH

LẠNG SƠN LỚP 12 NĂM HỌC 2021 - 2022

HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN NGỮ VĂN LỚP 12 CHUYÊN

(Hướng dẫn chấm gồm 03 trang)

Chú ý: Những cách giải khác HDC mà đúng thì cho điểm theo thang điểm đã định.

I. YÊU CẦU CHUNG

1. Giám khảo cần nắm được nội dung trình bày trong bài làm của thí sinh để đánh giá được một cách tổng quát, tránh đếm ý cho điểm.

2. Vận dụng linh hoạt những yêu cầu của Hướng dẫn chấm, khuyến khích những bài viết có cảm xúc và sáng tạo. 3. Điểm toàn bài để lẻ đến 0,25.

II. YÊU CẦU CỤ THỂ

Câu	Nội dung	Điểm
Câu 1 (*8,0 điểm*)	I. Về kĩ năng: Biết cách làm bài văn nghị luận xã hội về tư tưởng đạo lí. Lập luận chặt chẽ; diễn đạt mạch lạc, trong sáng, có chất văn, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp.
	II. Về kiến thức: Thí sinh có thể trình bày theo nhiều cách nhưng luận điểm phải rõ ràng, lí lẽ và dẫn chứng hợp lí; làm rõ được các ý chính sau:
	1. Nêu vấn đề nghị luận	0,5
	2. Giải thích	1,0
	- Hiệu ứng cánh bướm: + một con bướm đập cánh ở Brazil: Hình ảnh nói đến những tác động rất nhỏ bé, tưởng như không đáng kể. + có thể gây ra một cơn lốc xoáy ở Texas: Hình ảnh diễn tả tác động dữ dội, thay đổi mạnh mẽ của thế giới xung quanh do lực đập cánh của con bướm tạo ra dù ở khoảng cách rất xa.	0,5
	- Cú hích nhỏ: Là bất cứ nhân tố nhỏ bé nào (lời nói, hành động,..) có tác động lớn, làm thay đổi hành vi của người khác và cộng đồng, gây ra cơn lốc xoáy trong đời sống. => Ngữ liệu trên nhấn mạnh hiệu ứng của những xuất phát điểm tưởng như nhỏ nhặt trong cuộc sống, dù rất nhỏ bé, thoáng qua nhưng có thể tạo ra sự thay đổi lớn lao.	0,5
	3. Phân tích, chứng minh	4,0
	- Phải coi trọng những cú hích nhỏ bởi thế giới tự nhiên và cuộc sống con người luôn là một thể thống nhất, hài hòa. Ở đó, mọi cá thể, nhân tố… đều có mối liên hệ chặt chẽ, tác động qua lại, chịu ảnh hưởng lẫn nhau, không thể tách rời, hành động nào dù nhỏ bé cũng dẫn tới một hệ quả nhất định. Những điều vĩ đại hoặc khủng khiếp đều bắt đầu từ những gì nhỏ bé, tinh vi nhất.	1,0
	- Ý nghĩa của những cú hích nhỏ: + Giúp mỗi người và cộng đồng có cảm hứng, niềm tin hướng tới những điều mới mẻ. + Giúp giải phóng nguồn nội lực ở dạng tiềm năng, tạo nên những quyết định táo bạo, những việc làm phi thường; những bước tiến nhảy vọt, nắm bắt được cơ hội để thành công. + Tạo động lực thúc đẩy xã hội tiến bước. + Có khả năng lan tỏa những điều tốt đẹp, tạo nên hiệu ứng đám đông tích cực.	2,0
	- Bên cạnh sức mạnh, những cú hích nhỏ cũng có thể tạo nên dư chấn dữ dội, gây tổn thương sâu sắc cho người khác, tổn thất lớn cho xã hội. Lưu ý: Thí sinh cần lấy dẫn chứng minh họa để làm sáng tỏ cho luận điểm.	1,0
	4. Bàn luận, mở rộng vấn đề	2,0
	- Những cú hích nhỏ thường xuất hiện thoáng qua, trong những cảnh huống bình	0,5

	thường, quen thuộc. Vì vậy, để tạo nên hay nắm bắt được cú hích tích cực không quá khó khăn nhưng cần nhạy bén, táo bạo; ta cũng có thể vô tình tạo ra cú hích tiêu cực nếu thiếu thận trọng.
	- Phê phán thái độ phiến diện, chỉ chăm chú hướng tới những điều vĩ mô mà xem thường, bỏ qua những cú hích nhỏ.	0,5
	- Coi trọng những cú hích nhỏ trong cuộc đời không đồng nghĩa với thái độ cẩn trọng thái quá, dè chừng với mọi điều nhỏ nhặt.	0,5
	- Bản thân mỗi người hãy biết tạo ra những cú hích và khi có cú hích đến với mình, hãy biến nó thành lực đẩy để tiến nhanh, tiến xa hơn.	0,5
	5. Kết thúc vấn đề nghị luận	0,5
*Câu 2 (12,0 điểm***)	I. Về kĩ năng: Thí sinh biết cách làm bài văn nghị luận về ý kiến bàn về một vấn đề lí luận văn học. Lập luận chặt chẽ, diễn đạt mạch lạc, trong sáng, có chất văn, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp
	II. Về kiến thức: Thí sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng cần đảm bảo các yêu cầu sau:
	1. Giới thiệu vấn đề nghị luận	0,5
	2. Giải thích ý kiến	2,0
	- Văn chương: tác phẩm nghệ thuật được nhà văn sáng tạo bằng chất liệu ngôn từ và phương tiện là hình tượng nghệ thuật.	0,5
	- Cuộc đời phù phiếm và chật hẹp của cá nhân vì văn chương mà trở nên thâm trầm và rộng rãi đến trăm nghìn lần: Nhờ văn chương mà con người cá nhân với giới hạn nhất định về nhận thức được trải nghiệm cuộc sống, sống thêm nhiều cuộc đời, biết thêm nhiều thời đại, khám phá những điều mới mẻ về cuộc sống và chính mình, giúp tinh thần con người thoát khỏi sự nghèo nàn, tẻ nhạt, đơn điệu. Từ đó, trí tuệ, tâm hồn con người được mở rộng ra, lớn thêm lên, sâu sắc hơn. Văn chương giúp ta trải nghiệm cuộc sống ở những tầng mức và những chiều sâu đáng kinh ngạc (Thanh Thảo).	0,5
	- Văn chương bảo vệ tâm hồn: Văn chương khơi dậy chất người trong con người, làm nảy nở những xúc cảm cao đẹp, giúp con người hướng thiện, vươn tới những giá trị cao cả, giúp con người sống “ra người” hơn, sống tốt hơn (Thanh Thảo).	0,5
	=> Hai ý kiến trên khẳng định, đề cao các chức năng nhận thức và chức năng giáo dục của văn học: Văn chương có sứ mệnh cao cả là làm giàu nhận thức của con người về thế giới xung quanh, về chính bản thân mình; bồi đắp, giáo dục, nâng đỡ, thanh lọc tâm hồn con người.	0,5
	3. Bình luận	2,0
	* Khẳng định: Hai kiến đúng đắn, sâu sắc, là sự đúc kết từ trải nghiệm văn học những nhà phê bình, nhà văn lớn trong quá trình nghiên cứu, sáng tác văn chương.	0,25
	* Lý giải: a. Văn học có khả năng giúp cho cuộc đời của cá nhân trở nên “thâm trầm và rộng rãi đến trăm nghìn lần” vì: - Xuất phát từ đặc trưng nội dung của văn học: Văn học phản ánh cuộc sống một cách tổng hợp, toàn vẹn trong mọi quan hệ. Tác phẩm văn học là kết quả nhận thức, khám phá mới mẻ, sâu rộng của nhà văn về cuộc sống, con người. Nội dung của tác phẩm văn học vô cùng phong phú, đa diện, văn học là cuốn bách khoa thư về muôn mặt phức tạp của đời sống. Do đó, văn chương có khả năng mang cho con người những chân trời tri thức rộng rãi về mọi thời đại, mọi không gian. - Xuất phát từ nội dung văn học và quá trình tiếp nhận: Ngoài hiện thực khách quan, văn học tập trung khám phá là thế giới tâm hồn tinh vi, sâu kín khó nắm bắt của con người. Và người đọc không chỉ muốn tìm hiểu về thế giới xung quanh mà còn có nhu cầu hiểu về con người, tự nhận thức về mình. Do đó, văn chương còn tiềm tàng khả năng giúp con người trở nên thâm trầm, sâu sắc hơn.	0,75
	b. Văn học có khả năng “bảo vệ tâm hồn” vì: - Xuất phát từ đặc trưng đối tượng của văn học: Văn học là nhân học (M. Gorki). Một tác phẩm chân chính phải lấy con người làm gốc, hướng con người tới chân - thiện - mĩ. Văn học là sự vươn tới, sự hướng về, sự níu giữ mãi mãi tính người trong mỗi con người (Nguyên Ngọc).	1,0
	- Xuất phát từ đặc trưng của quá trình sáng tạo và tiếp nhận: Nhà văn bao giờ cũng muốn trao gửi đến người đọc những thông điệp nhân văn qua tác phẩm. Còn độc giả không chỉ có nhu cầu hiểu biết, thụ hưởng giá trị thẩm mĩ mà còn có nhu cầu hướng thiện. Tư tưởng của nhà văn có tác động đến suy nghĩ, thái độ của người đọc, giúp họ được thanh lọc, thức tỉnh.
	4. Phân tích, chứng minh	5,0
	- Thí sinh lựa chọn một hoặc một số tác phẩm tiêu biểu, phù hợp với vấn đề. - Trong quá trình phân tích, chứng minh cần làm rõ các điểm sau: + Văn học giúp con người trở nên thâm trầm và rộng rãi: tác phẩm mang lại cho người đọc những tri thức, trải nghiệm về cuộc sống; giúp thấu hiểu về số phận, nhân cách, chiều sâu tâm hồn con người; giúp con người hiểu về chính mình; + Văn học bảo vệ tâm hồn: giúp con người biết ghê sợ, tránh xa cái ác, vượt lên cái xấu; biết trân trọng, nâng niu cái đẹp, cái thiện; đem lại cho con người niềm vui trong sáng, thánh thiện, làm nảy nở trong tâm hồn ta những xúc cảm cao đẹp, những phẩm chất nhân văn,...	2,5 2,5
	5. Mở rộng, nâng cao vấn đề	2,0
	- Mối quan hệ giữa hai chức năng trên. - Những tác động trên của văn chương chỉ thực sự thấm thía khi được chuyển tải thông qua phương thức, phương tiện đặc thù là hình tượng và ngôn từ nghệ thuật độc đáo, sáng tạo, giàu tính thẩm mĩ.	0,5 0,5
	- Hai ý kiến là kim chỉ nam cho người sáng tác để tạo nên tác phẩm đích thực và định hướng cho người đọc khi tiếp nhận văn chương: + Nhận thức được chức năng của văn học, nhà văn phải không ngừng trải nghiệm, tích lũy vốn sống, bồi đắp tình cảm, tư tưởng, trau dồi bút pháp để mang lại những trang viết thâm trầm và rộng rãi cho độc giả, trở thành người bảo vệ tâm hồn bằng ngòi bút. + Người tiếp nhận cần chủ động lĩnh hội những tri thức mới mẻ, hấp dẫn mà văn học mang lại; đồng thời soi mình vào trang sách để tự “bảo vệ tâm hồn” thanh cao.	1,0
	6. Kết thúc vấn đề nghị luận	0,5

------------------- Hết -------------------

Đề Thi HSG Văn 12 Chuyên Sở GD - ĐT Lạng Sơn 2021 - 2022

1 giây trước

Xem tiếp toàn bộ tài liệu