ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP NGỮ VĂN 8 HK I - Năm học: 2022 – 2023

A. HỆ THỐNG KIẾN THỨC

I. PHẦN VĂN BẢN

1. Thơ Việt Nam đầu thế kỉ XX

Văn

bản

Tác giả

Hoàn

cảnh

Thể thơ

Nội dung

Ý nghĩa

Đập đá ở Côn Lôn

Phan Châu Trinh (1872-

1926)

1908, khi tác giả bị bắt và đày ra Côn Đảo.

Thất ngôn bát cú

Cảm nhận một hình tượng đẹp lẫm liệt, ngang tàng của người anh hùng cứu nước dù gặp bước nguy nan vẫn không

sờn lòng đổi chí.

Nhà tù của đế quốc thực dân không thể khuất phục ý chí, nghị lực và niềm tin lí tưởng của người chiến sĩ yêu nước.

Văn

bản

Tác giả

Thể

loại

PTBĐ

Nội dung

Ý nghĩa văn bản

Cô bé bán diêm

An-đec-xen (1805-1875)

Nhà văn Đan Mạch.

Truyện ngắn

Tự sự kết hợp miêu tả, biểu cảm

Tác phẩm truyền cho chúng ta lòng thương cảm sâu sắc đối với một em bé

bất hạnh.

Truyện thể hiện niềm thương cảm sâu sắc của nhà văn đối với những số phận bất

hạnh.

Chiếc lá cuối cùng.

O Hen-ri (1862-1910)

Nhà văn Mĩ.

Truyện ngắn

Tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm

Truyện làm cho chúng ta rung cảm trước tình yêu thương cao cả giữa những con người nghèo khổ.

Là câu chuyện cảm động về tình yêu thương giữa những người nghệ sĩ nghèo. Qua đó tác giả thể hiện quan niệm của mình về mục đích của

sáng tạo nghệ thuật

Văn bản

Đề tài

PTBĐ

Ý nghĩa

Thông tin về Ngày Trái Đất năm 2000

Bảo vệ môi trường

Nghị luận kết hợp với thuyết minh

Nhận thức về tác dụng của một hành động nhỏ, có tính khả thi trong việc bảo vệ môi trường Trái

Đất.

Ôn dịch, thuốc lá

(Nguyễn Khắc Viện)

Phòng chống thuốc lá

Nghị luận kết hợp với thuyết minh

Với những phân tích khoa học, tác giả đã chỉ ra tác hại của việc hút thuốc lá đối với đời sống con người, từ đó phê phán và kêu gọi mọi người ngăn chặn tệ nạn hút

thuốc lá.

Bài toán dân số

(Thái An)

Dân số

Nghị luận kết hợp

tự sự, thuyết minh.

Văn bản nêu lên vấn đề thời sự của

đời sống hiện đại: Dân số và tương lai của dân tộc, nhân loại.

II. PHẦN TIẾNG VIỆT:

Tên bài

Khái niệm/đặc điểm.

Tác dụng - Phân loại - Lưu ý - Ví dụ

Trợ từ

- là những từ chuyên đi kèm một từ ngữ trong câu để nhấn mạnh hoặc biểu thị thái độ đánh giá sự vật, sự việc được nói đến ở từ ngữ đó.

Lưu ý: Phân biệt trợ từ với từ loại khác phải dựa vào văn cảnh

- Chính anh ấy đã gây ra vụ tai nạn đó. (có trợ từ)

- Chị Dậu là nhân vật chính trong tác phẩm Tắt đèn. (không có trợ từ)

Thán từ

- là những từ dùng để bộc lộ tình cảm, cảm xúc của người nói hoặc dùng để gọi đáp. Thán từ thường đứng đầu câu, có khi nó được tách ra thành

một câu đặc biệt.

- Thán từ bộc lộ tình cảm, cảm xúc: a, ái, ơ, ôi, ô hay, than ôi,

-Thán từ gọi đáp: này, ơi, vâng, dạ,.

- Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu?

(Thán từ bộc lộ cảm xúc)

-Vâng! Ông giáo dạy phải! (Thán từ gọi đáp)

Tình thái từ

- là những từ được thêm vào câu để cấu tạo câu nghi vấn, cầu cầu khiến, câu cảm thán và để biểu thị sắc thái tình cảm của người nói.

- Tình thái từ nghi vấn:

à, ư, hả, hử,

- Tình thái từ cầu khiến: đi, nào, với

- Tình thái từ cảm thán:

thay, sao…

- Tình thái từ biểu thị sắc thái tình cảm: a,

nhé, cơ,..

Lưu ý: Khi sử dụng tình thái từ phải phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp (quan hệ tuổi tác, thứ bậc xã hôi, tình cảm…)

- Cần phân biệt tình thái từ với thán từ.

Nói quá

- là biện pháp tu từ phóng đại mức độ quy mô, tính chất của sự vật hiện tượng được miêu tả để nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm.

- Sử dụng trong ca dao, tục ngữ, thành ngữ,

trong thơ văn châm biếm, hài hước và cả trong thơ văn trữ tình.

Lưu ý: phân biệt nói quá và nói khoác.

Cày đồng đang buổi ban trưa,

Mồ hôi thánh thót như

mưa ruộng cày.

*Nói* *giảm nói* *tránh*	- là một biện pháp tu từ dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển, tránh gây cảm giác đau buồn, ghê sợ, nặng nề; tránh thô tục, thiếu lịch sự	Câu Vàng đi *đời* rồi ông giáo ạ!
		Cách nối các vế	Quan hệ ý nghĩa giữa các
		+ Dùng từ nối: quan hệ	vế trong câu ghép.
		từ, một cặp quan hệ từ,	+ Quan hệ nguyên nhân
	Câu ghép là những câu do hai	nối bằng cặp phó từ,	+ Quan hệ điều kiện giả
*Câu* *ghép*	hoặc nhiều cụm C-V không	đại từ hay chỉ từ đi đôi	thiết
	bao chứa nhau tạo thành;	vớinhau.	+ Quan hệ tương phản
	Mỗi cụm C-V này được gọi là	+ Không dùng từ nối:	+Quan hệ tăng tiến
	một vế câu.	giữa các vế câu cần có	+ Quan hệ lựa chọn
		dấu phẩy, dấu chấm	+ Quan hệ bổ sung
		phẩy hoặc dấu hai	+ Quan hệ đồng thời
		chấm.	+ Quan hệ giải thích.
			………..

III. TẬP LÀM VĂN: Văn thuyết minh.

1. Dàn ý khái quát của bài văn thuyết minh

a) Mở bài: Giới thiệu đối tượng thuyết minh.

b) Thân bài:

- Trình bày nguồn gốc xuất xứ của đối tượng thuyết minh

- Trình bày đặc điểm, cấu tạo của đối tượng thuyết minh

- Trình bày lợi ích, công dụng của đối tượng thuyết minh.

- Trình bày cách chăm sóc, bảo quản của đối tượng thuyết minh.

c) Kết bài: Bày tỏ thái độ đối với đối tượng.

2. Một số đề bài tham khảo văn thuyết minh (HS xây dựng dàn ý cho các đề bài sau) Đề 1: Thuyết minh về một đồ dùng trong học tập (bút bi, bút chì, thước, com pa,…) Đề 2: Thuyết minh về một vật dụng trong gia đình (phích nước, bàn, ghế, ti vi,…) Đề 3: Thuyết minh loài cây, hoa, quả (hoa hồng, hoa mai,… quả dưa hấu, quả thơm, Đề 4: Thuyết minh về đồ dùng cá nhân (mắt kính, găng tay, khẩu trang…)

B. MA TRẬN ĐỀ KIỂM TRA CUỐI KÌ 1

I. Đọc – hiểu (trắc nghiệm): 5,0 điểm

1. Văn bản:

1.1. Nội dung:

- Thơ Việt Nam đầu thế kỉ XX: Đập đá ở Côn Lôn

- Truyện ngắn nước ngoài: Cô bé bán diêm; Chiếc lá cuối cùng

- Văn bản nhật dụng: Thông tin về trái đất năm 2000; Ôn dịch, thuốc lá; Bài toán dân số.

1.2. Yêu cầu:

- Nhận biết được: tác giả, tác phẩm, phương thức biểu đạt, thể loại

Đề Cương Ôn Thi Giữa Kì 1 Môn Văn Lớp 8 Năm Học 2022 - 2023

0 giây trước

Xem tiếp toàn bộ tài liệu