- Sinh 1943, quê ở Thừa Thiên Huế. Sinh trưởng trong một gia đình trí thức có truyền thống yêu nước và tinh thần cách mạng.

- Học tập và trưởng thành trên miền Bắc, tham gia chiến đấu và hoạt động văn nghệ ở miền Nam. Từng giữ chức vụ quan trọng trong Hội nhà văn Việt Nam, trong Bộ Chính trị.

- Thơ Nguyễn Khoa Điềm: kết hợp giữa cảm xúc nồng nàn và suy tư sâu lắng của người trí thức về Đất Nước, con người Việt Nam→ giọng thơ trữ tình – chính luận.

b. Tác phẩm

* Trường ca: “Mặt đường khát vọng”

- Sáng tác tại chiến khu Trị - Thiên từ 1971 đến 1974, in lần đầu xuất bản ra Bắc, gồm 9 chương.

- Viết về sự thức tỉnh của tuổi trẻ đô thị vùng tạm chiến miền Nam: nhận rõ bộ mặt xâm lược của đế quốc Mỹ, hướng về Đất Nước, Nhân dân, ý thức được sứ mệnh của mình, xuống đường đấu tranh.

* Phần trích “Đất Nước”:

- Vị trí: phần đầu của chương V→ điểm tựa tư tưởng của tác phẩm: sự thức tỉnh của thế hệ trẻ...

- Cảm hứng Đất Nước: Cảm nhận, phát hiện về Đất Nước trong cái nhìn tổng hợp, toàn vẹn, mang đậm tư tưởng nhân dân.

c. Nội dung chính:

- Phần 1(42 câu đầu): Cách cảm nhận độc đáo về quá trình hình thành, phát triển của đất nước; từ đó khơi dậy ý thức về trách nhiệm thiêng liêng với nhân dân, đất nước.

+ Chín dòng thơ đầu: Suy ngẫm về nguồn gốc hình thành của đất nước: Đất Nước được hình thành từ những gì gần gũi, bình dị, thân thiết, gắn bó trong cuộc sống hằng ngày của mỗi con người, mỗi gia đình, với phong tục tập quán có từ lâu, có từ những truyền thuyết xa xưa...→ Cảm nhận ở chiều sâu văn hoá và lịch sử

+ Chín dòng thơ tiếp: Đất nước là sự hòa quyện không thể tách rời giữa cá nhân với cộng đồng dân tộc: Đất Nước không chỉ là núi sông, rừng biển mà còn là không gian gần gũi với cuộc sống mỗi người, với tình yêu đôi lứa, là không gian sinh tồn của cộng đồng dân tộc qua bao thế hệ→ Cảm nhận ở không gian địa lý và thời gian lịch sử.

+ Đoạn còn lại: Hướng về cội nguồn và ý nghĩa thiêng liêng của đất nước để nhắc nhở trách nhiệm: Đất Nước kết tinh hoá thân trong mỗi người...ĐN là sự thống nhất giữa cái chung và cái riêng. Mạch thơ hướng về cội nguồn, suy ngẫm về trách nhiệm: Từ nhận thức→ tình cảm→ hành động.

- Phần 2 (Còn lại): Tư tưởng “Đất Nước của Nhân dân” được cảm nhận qua ba chiều về đất nước.

+ Từ không gian địa lí: hướng về những thắng cảnh (...)→ khẳng định những cảnh quan trong thiên nhiên chỉ trở thành thắng cảnh khi được gắn liền với con người, được tiếp nhận cảm thụ qua tâm hồn của nhân dân, qua lịch sử của dân tộc.

+ Nhìn về lịch sử bốn ngàn năm của Đất Nước→ hướng về những người vô danh để cảm nhận và

khẳng định: họ giản dị nhưng vĩ đại vì đã làm ra Đất Nước...Khẳng định công lao của nhân dân trong việc làm ra Đất Nước ( tư tưởng mới mẻ)

+Trở về với ngọn nguồn phong phú, đẹp đẽ của văn hoá – văn học dân gian→ khẳng định: vẻ đẹp tinh thần của Nhân dân - bản sắc văn hóa của dân tộc tìm thấy trong ca dao dân ca, truyện cổ: Đắm say trong tình yêu; Quý trọng tình nghĩa; Quyết liệt trong căm thù và chiến đấu.

è Tư tưởng “Đất Nước của Nhân Dân” được nhận thức sâu sắc, mới mẻ ở vai trò và những đóng góp to lớn, những hy sinh của nhân dân trong lịch sử đấu tranh.

- Giọng thơ trữ tình-chính luận sâu lắng thiết tha.

- Chất liệu của văn hóa, văn học dân gian được sử dụng nhuần nhị, sáng tạo.

- Hai từ Đất Nước được viết hoa trang trọng…

B CẤU TRÚC ĐỀ THI:

I/ Đọc-hiểu (3,0 điểm):

Phần dẫn – Thơ Việt Nam 1945 – 1975 (Ngữ liệu ngoài sách giáo khoa)

Câu 1,2 (1.5 điểm)

*Nhận biết

Nhận diện được một trong các yếu tố sau:

- Xác định được thể thơ, phương thức biểu đạt của bài thơ/đoạn thơ.

- Xác định được đề tài, hình tượng nhân vật trữ tình trong bài thơ/đoạn thơ.

- Chỉ ra các chi tiết, hình ảnh, từ ngữ, biện pháp tu từ... trong bài thơ/đoạn thơ.

Câu 3 (1.0 điểm)

* Thông hiểu

- Hiểu được đề tài, khuynh hướng tư tưởng, cảm hứng thẩm mĩ, giọng điệu, tình cảm của nhân vật trữ tình, những sáng tạo về ngôn ngữ, hình ảnh của bài thơ/đoạn thơ.

- Hiểu những đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của thơ Việt Nam từ sau Cách mạng tháng Tám năm 1945 đến 1975 được thể hiện trong bài thơ/đoạn thơ.

Câu 4 (0,5 điểm)

* Vận dụng thấp

- Nhận xét về nội dung và nghệ thuật của văn bản/đoạn trích; bày tỏ quan điểm của bản thân về vấn đề đặt ra trong bài thơ/đoạn thơ.

- Rút ra thông điệp/bài học cho bản thân.

II/ Làm văn (7.0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm): Viết đoạn văn nghị luận xã hội (150 chữ), nghị luận về tư tưởng đạo lí.

Câu 2 (5,0 điểm): Viết bài văn nghị luận văn học: Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ hoặc Nghị luận về một tác phẩm, đoạn trích văn chính luận.

-----------Hết--------------

Đề Cương Ôn Tập Giữa Học Kỳ 1 Ngữ Văn 12 Năm Học 2023 - 2024

0 giây trước

Xem tiếp toàn bộ tài liệu