Câu 4 (chuyên Kon Tum-2022) Nêu hiện tượng quan sát được và viết phương trình hóa học của phản ứng xảy ra (nếu có) khi tiến hành các thí nghiệm sau:

a. Cho CuSO₄ khan vào ethyl alcohol 90°.

b. Đưa bình đựng hỗn hợp khí methane và chlorine ra ánh sáng. Sau một thời gian, cho nước vào bình lắc nhẹ rồi thêm vào một mẩu giấy quỳ tím.

c. Lấy nước ép quả nho chín cho vào ống nghiệm có chứa dung dịch AgNO₃ trong NH₃, sau đó đặt ống nghiệm vào cốc nước nóng.

d. Lấy vỏ trứng gà ngâm trong dung dịch giấm ăn.

Hướng dẫn giải

a	Cho CuSO₄ khan (màu trẳng) vào ethyl alcohol 90° thì muối CuSO₄ khan chuyền từ trắng sang xanh do CuSO₄→CuSO₄.5H₂O màu xanh
b	Xuất hiện kết tủa 2NaOH + Ba(HCO₃)2 → BaCO₃ + Na₂CO₃ + H2O
c	Ban dầu khí chlorine nhạt màu, khi cho nước và quỳ tím vào thì quì tím hoá đỏ CH₄ + Cl₂ CH₃Cl + HCl
d	Xuất hiện lớp kim loại màu trắng bạc bám trên thành ống nghiệm
e	Đá vôi tan và sủi bọt khí. CaCO₃ + 2CH₃COOH → (CH₃COO)₂Ca + CO₂ ↑ + H2O

Câu 5. (Sở Hà Nội-2023) Hình 1 và Hình 2 minh họa phương pháp điều chế và tách etyl axetat trong phòng thí nghiệm.

a) Xác định thành phần hỗn hợp lỏng X trong bình cầu trước khi dun nóng.

b) Sau thí nghiệm, thêm 2 ml dung dịch NaCl bão hòa vào bình hứng chứa etyl axetat, lắc đều rồi đổ vào phễu chiết, để yên một thời gian thu được kết quả như Hình 2. Nêu thành phần lớp chất lỏng Y, lớp chất lỏng Z và giải thích vai trò của dung dịch NaCl bão hòa.

c) Ống sinh hàn là một dụng cụ thủy tinh có thể cho nước đi vào từ (1) chảy qua ống rồi đi ra ở (2), trong quá trình thí nghiệm, nước luôn chảy qua ống sinh hàn. Nêu tác dụng của ống sinh hàn. Nếu không có ống sinh hàn, có thể thay thế ống sinh hàn bằng cách nào?

Hướng dẫn giải

a) Thành phần dung dịch hỗn hợp X: C₂H₅OH, CH₃COOH và dung dịch H₂SO₄ đặc

CH₃COOH + C₂H₅OH CH₃COOC₂H₅ + H₂O

b) Lớp chất lỏng Y : ester CH₃COOC₂H₅

Lớp chất lỏng Z: dung dịch NaCl

Vai trò của dung dịch NaCl: để làm tăng khối lượng riêng của dung dịch và giảm độ tan của ethyl acetate sinh ra.Ester không tan trong NaCl và nhẹ hơn dung dịch NaCl nên ester nổi lên trên

c) Ống sinh hàn : Giúp ngưng tụ và giảm bớt sự thất thoát của chất lỏng do nước trong ống sinh hàn tạo môi trường nhiệt độ thấp để hóa lỏng hơi.

- Nếu không có ống sinh hàn có thể dùng ống dẫn thủy tinh, hơi sinh ra được dẫn vào bình kín đậy nắp được đặt trong khay đá để hóa lỏng hơi

Câu 6. (HSG Nghệ An -2020) Hình vẽ dưới đây mô tả thí nghiệm điều chế khí X. Chọn 4 cặp chất A, B để điều chế 4 chất khí khác nhau phù hợp với hình vẽ. Viết phương trình hoá học của phản ứng.

Hướng dẫn giải

A	Al₄C₃	CaC₂	Ag₂C₂
B	H₂O	H₂O	HCl

Câu 7. (HSG Nam Định -2020) Nêu hiện tượng và giải thích khi đưa bình đựng hỗn hợp khí methane và chlorine ra ánh sáng, sau một thời gian, cho nước vào bình lắc nhẹ rồi thêm vào một mẫu giấy quỳ tím (hình vẽ).

Hướng dẫn giải

* Hiện tượng: - Khí chlorine nhạt màu dần đến mất màu

- Quì tím hoá đỏ

* PTHH: CH₄ + Cl₂ CH₃Cl + HCl

CH₄ + 2Cl₂ CH₂Cl₂ + 2HCl

CH₄ + 3Cl₂ CHCl₃ + 3HCl

CH₄ + 4Cl₂ CCl₄ + 4HCl

Cl₂ nhạt màu đến mất màu do Cl₂ phản ứng với CH₄ theo các PTHH trên

HCl tan vào trong nước tạo dung dịch acid làm quì tím hoá đỏ.

Câu 8. (HSG Đồng Tháp -2020) Tiến hành thí nghiệm như hình vẽ bên:

a) Trong PTN, hình vẽ bên có thể dùng để điều chế những chất khí nào trong số các khí sau: HCl, CH₄, O₂, C₂H₄, H₂

b) Viết PTHH điều chế chất khí trên từ chất rắn X

Hướng dẫn giải

a) Có thể điều chế CH₄, O₂

b) PTHH:

2KClO₃ 3KCl + 3O₂

Câu 9. (HSG Tiền Giang -2020) Tiến hành thí nghiệm theo mô

hình sau:

a) Xác định công thức hóa học, tên gọi của Y và nêu hiện tượng xảy ra ở bình đựng nước bromine

b) Viết PTHH của phản ứng xảy ra trong thí nghiệm

c) Xác định công thức hóa học của khí Y, nếu thay nước bromine bằng dung dịch nước vôi trong (dư). Nêu hiện tượng xảy ra và viết PTHH (nếu có)

Hướng dẫn giải

a) Y là khí carbonic (CO₂)

- Hiện tượng: Dung dịch Br₂ mất màu

b) PTHH: CaCO₃ + 2HCl CaCl₂ + CO₂ + H₂O

CaC₂ +2HCl CaCl₂ + C₂H₂

C₂H₂ + 2Br₂ CHBr₂-CHBr₂

c) Nếu thay dung dịch Br₂ bằng dung dịch nước vôi trong thì Y là C₂H₂

- Hiện tượng nước vôi trong dư vẩn đục

- PTHH: CO₂ + Ca(OH)₂ CaCO₃ + H₂O

Câu 10. (Đề vào 10 Hà Nội -2011) Nêu hiện tượng và viết phương trình hóa học xảy ra khi tiến hành các thí nghiệm sau:

(a) Dẫn hỗn hợp khí gồm ethylene và acetylene vào dung dịch bromine (dư).

(b) Cho một mẩu natri vào dung dịch rượu 45^o.

Hướng dẫn giải

a) Hiện tượng: Dung dịch Br2 mất màu

PTHH:

b) Hiện tượng: Na tan và có sủi bọt khí

PTHH: Dung dịch rượu 45⁰ gồm: C₂H₅OH và H₂O. Khi cho Na vào dung dịch rượu, natri phản ứng với H₂O trước, sau khi hết nước, natri sẽ phản ứng với C₂H₅OH.

Thứ tự phản ứng như sau:

Câu 11. (Đề vào 10 Hà Nội -2012) Nêu hiện tượng, viết các phương trình hóa học xảy ra khi tiến hành các thí nghiệm sau:

(a) Dẫn khí CO₂ từ từ đến dư vào cốc đựng dung dịch Ca(OH)₂.

(b) Thêm H₂SO₄ đặc vào cốc đựng đường kính trắng.

Hướng dẫn giải

a) Lúc đầu thấy dung dịch bị vẩn đục, độ đục của dung dịch tăng dần do xuất hiện kết tủa CaCO₃

CO₂ + Ca(OH)₂ → CaCO₃↓ + H₂O

Sau đó độ đục của dung dịch giảm dần, dung dịch trở nên trong suốt, do CO₂ tiếp tục được dẫn vào hòa tan kết tủa CaCO₃ theo phản ứng

CO₂ + CaCO₃ + H₂O → Ca(HCO₃)₂

b) Màu trắng của đường chuyển sang màu nâu rồi thành màu đen (C)

C₁₂H₂₂O₁₁ 12C + 11H₂O

Một phần C bị H₂SO₄ đặc oxi hoá thành khí CO₂, cùng với khí SO₂ thoát ra ngoài gây hiện tượng sủi bọt đẩy trào C ra khỏi cốc

Câu 12. (Đề vào 10 Hà Nội-2013) Nêu và giải thích hiện tượng xảy ra khi tiến hành các thí nghiệm sau:

− Nhỏ vài giọt dung dịch I₂ loãng vào dung dịch nước ép quả chuối xanh.

− Cho nước ép quả chuối chín vào dung dịch AgNO₃ trong NH₃ dư, sau đó đun nóng nhẹ.

Hướng dẫn giải

- Nhỏ vài giọt dung dịch I₂ loãng vào dung dịch nước ép quả chuối xanh, thấy xuất hiện màu xanh tím. Vì nước ép chuối xanh có chứa tinh bột. dung dịch I2 làm tinh bột chuyển sang màu xanh tím

- Cho nước ép quả chuối chín vào dung dịch AgNO₃/NH₃ dư, sau đó đun nóng nhẹ, thấy xuất hiện lớp bạc kim loại bám lên thành ống nghiệm (bình đựng). Vì trong nước ép chuối chín chứa đường glucose C₆H₁₂O₆, đã tham gia phản ứng với AgNO₃/NH₃. Phương trình phản ứng:

Hoặc có thể dùng phương trình đơn giản sau:

Câu 13. (Đề vào 10 Hà Nội -2015) Hãy lựa chọn thuốc thử để phân biệt các dụng dịch riêng biệt sau bằng phương pháp hóa học (nêu rõ cách tiến hành và nêu hiện tượng của mỗi thí nghiệm): glucose, sucrose (hay saccharose), tinh bột loãng, ethyl alcohol.

Hướng dẫn giải

- Trích bốn mẫu thử: sau đó cho dung dịch Br₂ vào bốn mẫu, mẫu nào làm mất màu dung dịch brom thì đó là glucose.

- Trích ba mẫu còn lại ra ba ống nghiệm, sau đó cho vào từng mẫu, mẫu hòa tan đượclà sucrose.

- Trích hai mẫu thử còn lại ra hai ống nghiệm, rồi cho iodine vào lần lượt hai ống nghiệm, ống tạo màu xanh tím thì đó là tinh bột, ống còn lại là ethyl alcohol.

Câu 14. (HSG Ngọc Lặc -2019) Nêu phương pháp hóa học nhận biết 5 chất lỏng đựng trong 5 lọ riêng biệt sau: ethyl alcohol; benzene; glucose; acetic acid; ethyl acetate.

Hướng dẫn giải

Trích mỗi chất ra một ít làm các mẫu thử.

Cho quỳ tím vào từng mẫu thử, mẫu thử nào làm quỳ tím chuyển màu đỏ là acetic acid, các mẫu thử còn lại không có hiện tượng.

Cho dung dịch AgNO₃ (trong dung dịch NH₃) vào các mẫu thử còn lại rồi đun nhẹ mẫu thử nào xuất hiện chất rắn màu sáng bạc là dung dịch glucose

C₆H₁₂O₆ + Ag₂O C₆H₁₂O₇ + 2Ag

Cho 3 mầu thử còn lại vào dung dịch NaOH có sẵn dung dịch phenolphthalein( có màu hồng) mẫu thử nào làm mất màu hồng là ethyl acetate

CH₃COOC₂H₅ + NaOH CH₃COONa + C₂H₅OH

Cho kim loại Na vào hai mẫu thử còn lại mẫu nào xuất hiện chất khí không màu là C₂H₅OH, mẫu không có hiện tượng là C₆H₆

2C₂H₅OH + 2Na 2C₂H₅ONa + H₂

Câu 15. (HSG giao lưu 2019) Nêu và giải thích hiện tượng trong các thí nghiệm sau, viết phương trình hóa học xảy ra (nếu có):

a. Hòa tan một mẩu đất đèn vào dung dịch phenolphthalein.

b. Nhỏ giấm ăn lên đá vôi.

c. Cho một mẩu sodium vào cồn 90⁰.

d. Quét một lớp dung dịch iodine lên bề mặt một lát chuối xanh.

Hướng dẫn giải

a. Đất đèn tan mạnh trong nước, có khí thoát ra có mùi khó chịu (do lẫn các khí tạp) và dung dịch chuyển sang màu hồng.

CaC₂ + 2H₂O → Ca(OH)₂ + C₂H₂↑ (không mùi)

CaS + 2H₂O → Ca(OH)₂ + H₂S↑ (mùi trứng thối)

(tạp chất)

Ca₃P₂ + 6H₂O → 3Ca(OH)₂ + 2PH₃ (mùi tỏi)

Hỗn hợp nhiều khí thoát ra tạo mùi khó chịu.

b. Khi giấm tiếp xúc với đá vôi thấy mẩu đá vôi sủi bọt

2CH₃COOH + CaCO₃ → (CH₃COO)₂Ca+ H₂O + CO₂ ↑

c. Kim loại sodium tan ra, dung dịch sủi bọt khí

2H₂O + 2Na → 2NaOH + H₂↑

2C₂H₅OH + 2Na → 2C₂H₅ONa + H₂↑

d. Bề mặt lát chuối chuyển dần sang màu xanh

- Do chuối xanh có chứa tinh bột, khi quét dung dịch iot lên chuối xanh thì tinh bột trong lát chuối tiếp xúc với iot chuyển thành dung dịch màu xanh.

Câu 16. (HSG Bù Đốp -2019) Lactic acid có công thức là

Nêu hiện tượng và viết các phương trình phản ứng xảy ra khi cho lactic acid lần lượt tác dụng với:

a. Na dư. b. CH₃COOH.

Hướng dẫn giải

a) Hiện tượng: Sủi bọt khí

PTHH: CH₃CH(OH)-COOH + 2Na CH₃CH(ONa)-COONa + H₂

b) Hiện tượng: tách lớp do có ester tạo ra

PTHH: CH₃CH(OH)-COOH + CH₃COOH CH₃CH(OOC-CH₃)-COOH + H₂O

Câu 17. (HSG Tiền Hải -2018) Hình vẽ bên mô tả thí nghiệm điều chế khí X (X là chất hữu cơ được dùng trong hàn xì kim loại) trong phòng thí nghiệm, hãy cho biết:

- Hóa chất cần dùng ở (1) và (2) là gì?

- Viết phương trình hóa học minh họa.

- Khí X đã thu được bằng phương pháp gì? Phương pháp này dựa trên tính chất nào của X?

Hướng dẫn giải

X là C₂H₂ Hoá chất ở (1) là H₂O hoặc là HCl Hoá chất ở (2) là CaC₂

PTHH: CaC₂ + 2H₂O Ca(OH)₂ + C₂H₂

Thu X bằng phương pháp đẩy nước. Phương pháp này dựa trên tính chất vật lý của X, khí X hầu như không tan trong nước nên có thể thu qua nước

Câu 18. (Đề và 10 Lam Sơn -2010) Ba chất hữu cơ mạch hở A, B, C có công thức phân tử tương ứng là: C₃H₆O, C₃H₄O₂, C₆H₈O₂. Tiến hành các thí nghiệm nhận thấy:

- Chỉ A và B tác dụng với Na giải phóng khí H₂.

- Chỉ B và C tác dụng được với dung dịch NaOH.

- A tác dụng với B (trong điều kiện xúc tác, nhiệt độ thích hợp) thu được sản phẩm là chất C.

Hãy cho biết công thức cấu tạo của A, B, C. Viết các phương trình hoá học của phản ứng xảy ra.

A, B, C có công thức phân tử tương ứng là: C₃H₆O, C₃H₄O₂, C₆H₈O₂.

- A tác dụng với Na giải phóng khí H₂ A là alcoholcông thức cấu tạo của A là CH₂=CH-CH₂-OH.

- B tác dụng với Na giải phóng khí H₂, B tác dụng được với dung dịch NaOH B là acid có công thức cấu tạo là CH₂=CH-COOH

- C tác dụng được với dung dịch NaOH, không tác dụng với Na và là sản phẩm phản ứng giữa A và B

C là ester có công thức cấu tạo là CH₂=CH-COOCH₂-CH=CH₂

- PTHH:

CH₂=CH-CH₂-OH + Na → CH₂=CH-CH₂-ONa + 1/2H₂

CH₂=CH-COOH + Na → CH₂=CH-COONa + 1/2H₂

CH₂=CH-COOH + NaOH → CH₂=CH-COONa + H₂O

CH₂=CH-COOCH₂-CH=CH₂ + NaOH→CH₂=CH-COONa + CH₂=CH-CH₂-OH

CH₂=CH-COOH + CH₂=CH-CH₂-OH CH₂=CH-COOCH₂-CH=CH₂+ H₂O

Câu 19. (HSG Bình Dương -2021) Trong phòng thí nghiệm, hydrocarbon X được điều chế theo thí nghiệm được mô tả như hình vẽ sau:

a. Viết công thức cấu tạo của X? Viết phương trình hoá học của phản ứng xảy ra tại bình 1.

b. Cho biết vai trò của bình 2 chứa dung dịch gồm CuSO₄ và H₂SO₄.

c. Tại sao có thể thu được khí X bằng phương pháp đẩy nước?

d. Từ X thực hiện các sơ đồ phản ứng sau theo đúng tỉ lệ mol các chất:

(1) X + A M

(2) M + B N

(3) nM polyethylene (PE)

(4) 2X P

(5) P + A Q

(6) nQ polybutadiene

(7) 2N Q + 2B + A

(8) R Q + 2A

Biết M, N, P, Q, R là các hợp chất hữu cơ; A, B là các chất vô cơ. Dùng công thức cấu tạo để viết phương trình hoá học của các sơ đồ phản ứng trên.

Hướng dẫn giải

a. Công thức cấu tạo của X: HCCH

Phản ứng xảy ra ở bình (1): CaC₂ + 2H₂O Ca(OH)₂ + C₂H₂

b. Trong đất đèn có chứa tạp chất, khi cho vào nước, khí thoát ra thường có lẫn tạp chất H₂S, PH₃,… Để loại bỏ các tạp chất trên người ta cho qua dung dịch chứa H₂SO₄ và CuSO₄. Phản ứng xảy ra như sau:

H₂S + CuSO₄ CuS + H₂SO₄

PH₃ + 8CuSO₄ + 4H₂O 4Cu₂SO₄ + H₃PO₄ + 4H₂SO₄

d. Các phương trình hoá học:

(1) HCCH + H₂ CH₂=CH₂

(2) CH₂=CH₂ + H₂O CH₃CH₂OH

(3) nCH₂=CH₂ (–CH₂–CH₂–)_n

(4) 2HCCH HCC–CH=CH₂

(5) HCC–CH=CH₂ + H₂ H₂C=CH–CH=CH₂

(6) nH₂C=CH–CH =CH₂ (–H₂C–CH=CH–CH₂–)_n

(7) 2CH₃CH₂OH H₂C=CH–CH=CH₂ + 2H₂O + H₂

(8) CH₃CH₂CH₂CH₃ H₂C=CH–CH=CH₂ + 2H₂

Câu 20. (HSG Đăk Nông-2022) Trong hóa học hữu cơ, để tiến hành phân tích định tính các nguyên tố trong hợp chất hữu cơ, người ta chuyển các nguyên tố trong hợp chất hữu cơ thành các chất vô cơ đơn giản rồi nhận biết chúng bằng các phản ứng đặc trưng. Trong phòng thí nghiệm, người ta thực hiện một thí nghiệm được mô tả như hình vẽ:

Em hãy cho biết:

a. Mục đích thí nghiệm trên dùng để xác định nguyên tố nào trong hợp chất hữu cơ.

b. Các phát biểu sau, phát biểu nào đúng? Giải thích.

- Bông trộn khan có tác dụng chính là ngăn hơi hợp chất hữu cơ thoát ra khỏi ống nghiệm.

- Trong thí nghiệm trên có thể thay dung dịch bằng dung dịch .

Hướng dẫn giải

a. Mục đích thí nghiệm trên dùng để xác định nguyên tố C và H trong hợp chất hữu cơ

b. Phát biểu đúng: Có thể thay dung dịch Ca(OH)₂) bằng dung dịch Ba(OH)₂. Vì Ba(OH)₂ cũng tạo kết tủa với CO₂ như Ca(OH)₂

Câu 21. (HSG Nghệ An -2021) Cho hình vẽ mô tả quá trình điều chế và thu khí axetilen trong phòng thí nghiệm:

a) Cho biết các chất ban đầu trong các bình A, B, C và viết phương trình hóa học của phản ứng phản ứng điều chế xảy ra trong thí nghiệm trên.

b) Cho biết vai trò của dung dịch trong bình C.

Hướng dẫn giải

a) A là H₂O hoặc dung dịch axit như HCl, H₂SO₄ loãng

B là CaC₂; C là dung dịch có tính bazơ như NaOH, Ca(OH)₂…

Phản ứng điều chế: CaC₂ + 2H₂O → Ca(OH)₂ + C₂H₂.

b) Vai trò của bình C: Trong quá trình điều chế C₂H₂ thường có lẫn một số tạp chất khí như H₂S, NH₃, …

Để loại bỏ các khí trên người ta dùng dung dịch kiềm loãng để loại bỏ các khí trên do:

H₂S: H₂S + 2NaOH → Na₂S + 2H₂O

NH₃: Tan nhiều trong nước và trong cả dung dịch kiềm loãng nên cũng bị giữ lại

Câu 22. (HSG Lạng Sơn -2022) Trong phòng thí nghiệm khí ethylene tinh khiết được điều chế từ dung dịch C₂H₅OH 96⁰ và H₂SO₄ đặc như hình vẽ.

a) Nêu hiện tượng và viết phương trình hóa học xảy ra khi:

+ Đốt khí ethylene sinh ra ở đầu vuốt nhọn của ống dẫn khí.

+ Dẫn khí ethylene sinh ra ở đầu vuốt nhọn qua dung dịch bromine.

b) Ở thí nghiệm điều chế C₂H₄, bông tẩm NaOH đặc dùng để hấp thụ khí CO₂, SO₂ (sản phẩm phụ của H₂SO₄ đặc với C₂H₅OH). Nếu không dùng bông tẩm NaOH đặc, cho khí thoát ra đi qua dung dịch KMnO₄ ta không thấy xuất hiện kết tủa MnO₂ như khi cho C₂H₄ đi qua dung dịch KMnO₄. Tạp chất gì đã gây ra hiện tượng đó? Giải thích bằng phương trình hóa học.

Hướng dẫn giải

a) - Khí cháy sáng ở đầu ống vuốt nhọn

- Dung dịch nước brom bị mất màu

b) Tạp chất gây ra hiện tượng đó là SO₂

Chuyên Đề Một Số Thí Nghiệm Hữu Cơ Đặc Trưng Hóa 9 Bồi Dưỡng HSG

2 giây trước

Xem tiếp toàn bộ tài liệu