PTHH: CO₃ +2HCl → Cl₂ +CO₂ +H₂O (1)

Khi cho CO₂ hấp thụ vào dung dịch Ca(OH)₂sẽ thu được kết tủa CaCO₃ và có 2 khả năng xảy ra

n_CaCO3= = 0,04 (mol)

Trường hợp 1: chỉ tạo duy nhất 1 muối CaCO₃

PTHH: CO₂ + Ca(OH)₂ → CaCO₃ ↓ + H₂O (2)

Từ (1) và (2) : n_MCO3 = n_CO2 = n_CaCO3 = 0,04 (mol)

Ta có: (+ 60).0,04 = 3,36 → = 30

Dựa vào bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học, 2 kim loại thuộc 2 chu kì liên tiếp , 2 kim loại hợp lí là Mg (24) và Ca (40)

Vậy CTHH của 2 muối là MgCO₃ và CaCO₃

Trường hợp 2 : tạo ra 2 muối là CaCO₃ và Ca(HCO₃)₂

PTHH: CO₂ + Ca(OH)₂ → CaCO₃ ↓ + H₂O (3)

(mol) 0,045 0,045 0,045

PTHH: CO_{2 dư} + CaCO₃ + H₂O → Ca(HCO₃)₂ (4)

(mol) x x

Từ (3) và (4): 0,045 – x = 0,04 →x= 0,005 (mol)

Ta có: n_MCO3 = n_CO2 (1) = n_CO2 (3) + n_CO3 (4) = 0,045 + 0,005 = 0,05 (mol)

( + 60).0,05 = 3,6 → = 12

Dựa vào bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học, 2 kim loại thuộc 2 chu kì liên tiếp , 2 kim loại hợp lí là Be(9) và Mg (24)

Vậy CTHH của 2 muối là BeCO₃ và MgCO₃

Câu 10 (Trích kì thi chọn HSG cấp tỉnh lớp 9 của Sở GD&ĐT Hải Dương, năm học 2016 – 2017)

Hòa tan hoàn toàn 28,4 g hỗn hợp rắn gồm CaCO₃ và RCO₃ (tỉ lệ mol CaCO₃ và RCO₃ là 2:1) bằng dung dịch HCl dư. Lượng khí CO₂ sinh ra hấp thụ hoàn toàn bởi 200 ml dung dịch NaOH 2,5M được dung dịch A. Thêm BaCl₂ dư vào dung dịch A thu được 39,4 g kết tủa. Xác định kim loại R?

Hướng dẫn giải:

Gọi số mol RCO₃ trong 28,4 g hỗn hợp là x (mol), x > 0

thì số mol CaCO₃ trong hỗn hợp là 2x mol.

CaCO₃ + 2HCl CaCl₂ + H₂O + CO₂(1)

mol 2x 2x

RCO₃ + 2HCl RCl₂ + H₂O+ CO₂(2)

mol x x

n_NaOH = 0,2.2,5 = 0,5 (mol);

Theo đề bài ra, khi hấp thụ hoàn toàn CO₂ vào dung dịch NaOH xảy ra 2 trường hợp:

* Trường hợp 1: Chỉ tạo muối Na₂CO₃, dư NaOH

CO₂ + 2 NaOH Na₂CO₃ + H₂O (3)

Na₂CO₃ + BaCl₂ BaCO₃ + 2NaCl (4)

Theo phương trình (3,4) :

n_CO2 = n_BaCO3 = 0,2mol => 3x = 0,2 => x = 0,2/3 (mol)

=> =>R = 166 (loại)

* Trường hợp 2 : Tạo 2 muối Na₂CO₃ và NaHCO₃

CO₂ + 2 NaOH Na₂CO₃ + H₂O

mol a 2a a

CO₂ + NaOH NaHCO₃

mol b b b

Theo bài a = 0,2 (mol)

Mặt khác : 2a + b = 0,5 b = 0,1 (mol)

Tổng số mol CO₂ tạo thành sau phản ứng (1) và (2) là:

0,2 + 0,1 = 0,3 (mol)

Hay 3x = 0,3 x = 0,1 (mol)

Ta có : 0,2.100 + 0,1.( M_R+60) =28,4 M_R = 24 (g)

→ R là Mg.

Câu 11: (Trích đề thi HSG lớp 9 huyện An Khê (cũ) – tỉnh Gia Lai, năm học 2002–2003)

Hấp thụ hoàn toàn 4,48 lít CO₂ (đktc) vào 400 ml dung dịch NaOH thì thu được 17,9 gam muối. Tính nồng độ mol của dung dịch NaOH đã dùng.

Câu 12: Hấp thụ hoàn toàn V lit CO₂(đktc) vào 200ml dung dịch chứa NaOH 1M và Na₂CO₃ 0,5M. Sau khi kết thúc phản ứng, làm bay hết hơi nước thu được 19,9 gam chất rắn khan.

a) Tính V.

b) Sục từ từ V (lít) CO₂ ở trên vào 200ml dung dịch Ba(OH)₂ x(M) đến khi phản ứng hoàn toàn thu được 7,88 gam kết tủa trắng . Tính x và xác định dung dịch tăng hay giảm, bao nhiêu gam?

Câu 13: (Trích đề thi HSG môn Hóa học lớp 9 thị xã An Khê(Gia Lai) – Năm học 2011–2012)

Đốt cháy hoàn toàn hỗn hợp X gồm CH₄ và C₂H₄ thu được khí CO₂ và hơi nước theo tỉ lệ thể tích là 5:8. Đem dốt hoàn toàn 7,6 gam hỗn hợp X rồi hấp thụ toàn bộ sản phẩm thu được vào dung dịch chứa 29,6 gam Ca(OH)₂. Sau khi hấp thụ, khối lượng dung dịch tăng hay giảm bao nhiêu gam ?

Câu 14: (Trích đề thi HSG môn Hóa học lớp 9 huyện Đăk Pơ (Gia Lai) – Năm học 2005–2006)

Dẫn 10 lít hỗn hợp khí (A) gồm N₂ và CO₂ (đo ở đktc) vào 2 lít dung dịch Ca(OH)₂ 0,02M thì thu được 1,0 gam kết tủa. Xác định % theo thể tích của CO₂ trong hỗn hợp.

Câu 15: (Đề thi HSG môn Háa học lớp 9 huyện An Nhơn (Bình Định) – năm học 2009–2010)

A là hợp chất của lưu huỳnh chứa 50% oxi. Biết 1 gam khí A chiếm thể tích 0,35 lít khí (đktc).

a) Hãy xác định công thức hóa học của hợp chất khí A.

b) Hấp thụ 12,8 gam hợp chất A vào 300ml dung dịch NaOH 1,2M. Hãy cho biết muối nào thu được sau phản ứng. Tính nồng độ mol của muối.(Giả thiết thể tích dung dịch thay đổi không đáng kể).

Câu 16: (Trích đề thi HSG môn Háa học lớp 9 huyện Đăk Pơ (Gia Lai) – năm học 2012–2013)

Hỗn hợp khí B chứa C₂H₂ và CH₄.

a) Đốt cháy hoàn toàn 17,92 lít hỗn hợp B cần 42,56 lít oxi. Xác định % thể tích mỗi khí có trong B. Biết các thể tích khí đều đo ở điều kiện tiêu chuẩn ,

b) Đốt cháy hoàn toàn 17,92 lít (đktc) hỗn hợp B, cho tất cả sản phẩm hấp thụ vào dung dịch C chứa 74 gam Ca(OH)₂ .Khối lượng dung dịch C tăng hay giảm bao nhiêu gam?

Câu 17: (Trích đề thi học sinh giỏi môn Háa học lớp 9 tỉnh Quảng Ninh– năm học 2009– 2010)

Đốt cháy hoàn toàn 18 gam FeS₂. Hấp thụ toàn bộ lượng SO₂ thu được cần 2 lít dung dịch Ba(OH)₂ 0,125M. Tính khối lượng muối tạo thành.

Câu 18: (Trích đề thi học sinh giỏi môn Háa học lớp 9 tỉnh Phú Yên, năm học 2009 – 2010)

Dẫn rất từ từ 1,344 lít khí CO₂(ở đktc) vào 2 lít dung dịch hỗn hợp: NaOH 0,015M và Ca(OH)₂ 0,01M, sau khi phản ứng xảy ra hoàn toàn thu được dung dịch X. Viết các phương trình phản ứng xảy ra theo trình tự và khối lượng (gam) các chất tan có trong dung dịch X.

Câu 19: (Trích đề thi học sinh giỏi môn Háa học lớp 9 tỉnh Sóc Trăng, năm học 2011–2012)

Nung 16,8 gam hỗn hợp X gồm MgCO₃và CaCO₃ đến khối lượng không đổi. Dẫn toàn bộ khí thu được vào 180ml dung dịch Ba(OH)₂ 1M thu được 33,49 gam kết tủa. Hãy viết phương trình phản ứng và tính thành phần phần trăm khối lượng của mỗi chất có trong hỗn hợp X.

Câu 20: (Trích đề thi học sinh giỏi môn Háa học lớp 9 tỉnh Phú Thọ, năm học 2013–2014)

Đốt cháy hoàn toàn m gam FeS₂ bằng một lượng oxi vừa đủ thu được khí X. Hấp thụ hết X vào 1 lít dung dịch chứa Ba(OH)₂ 0,2M và KOH 0,2M thu được dung dịch Y và 32,55 gam kết tủa. Cho dung dịch NaOH vào dung dich Y lại thấy xuất hiện thêm kết tủa. Viết các phương trình hóa học xảy ra và tính m.

Câu 21: (Trích đề thi học sinh giỏi môn Háa học lớp 9 tỉnh Thái Bình , năm học 2010–2011)

Hấp thụ hết V lít khí CO₂ (đktc) vào 200 ml dung dịch hỗn hợp NaOH 1M và Ba(OH)₂ 0,5M thu được 11,82 gam kết tủa. Xác định giá tri của V?

Câu 22: (Trích đề thi học sinh giỏi môn Háa học lớp 9 tỉnh Phú Thọ, năm học 2013–2014)

Hỗn hợp X gồm C₃H₄, C₃H₈ và C₃H₆ có tỉ khối so với hiđro là 21,2. Đốt cháy hoàn toàn 15,90 gam hỗn hợp X, sau đó hấp thụ toàn bộ sản phẩm vào bình đựng 1 lít dd Ba(OH)₂ 0,8M thấy khối lượng bình tăng m gam và có x gam kết tủa. Tính m và x.

Câu 23: (Trích đề tuyển sinh lớp 10 chuyên hóa, tỉnhThái Bình – năm học 2009 –2010)

Sục từ từ a (mol) khí CO₂ vào 800 ml dung dịch A gồm KOH 0,5M và Ca(OH)₂ 0,2M.

a) Vẽ đồ thị biểu diễn mối quan hệ giữa số mol kết tủa và số mol khí CO₂

b) Tính giá trị của a để thu được khối lượng kết tủa lớn nhất.

b) Tính giá trị của a để khối lượng kết tủa thu được là 10 gam

d) Tính khối lượng kết tủa thu được khi giá trị của a là 0,6.

Câu 24: (Trích đề thi học sinh giỏi môn Hóa học lớp 9, tỉnh Nghệ An– năm học 2014–2015)

Hỗn hợp X gồm Na,Ba,Na₂O, BaO. Hòa tan hết 21,9 gam X trong một lượng nước dư thu được 1,12 lít khí hidro và dung dịch Y có chứa 20,52 gam Ba(OH)₂. Hấp thụ 6,72 lít CO₂ vào dung dịch Y kết thúc phản ứng thu được m(gam) kết tủa.

Các thể tích khí đo ở điều kiện tiêu chuẩn.

a) Tính khối lượng NaOH trong dung dịch Y.

b) Tính giá trị của m.

câu 25: (Trích đề thi học sinh giỏi môn Hóa học lớp 9, tỉnh Cao Bằng, năm học 2012–2013)

Hấp thụ hoàn toàn 4,48 lít khí CO₂ (đo ở đktc) vào 720 ml dung dịch KOH 0,5M thu được dung dịch A.

a) Tính khối lượng muối tạo thành.

b) Lấy dung dịch A cho tác dụng với một lượng dư dung dịch Ba(OH)₂. Tính khối lượng kết tủa tạo thành.

Câu 26: (Trích đề thi học sinh giỏi môn Hóa học lớp 9, tỉnh Ninh Bình, năm học 2011–2012)

Hòa tan hoàn toàn 22,95 gam BaO vào nước được dung dịch A.

a) Sục luồng khí CO₂ từ từ vào dung dịch A, sau khi kết thúc thí nghiệm thu được 19,7 gam kết tủa. Tính thể tích khí CO₂ đã phản ứng (ở đktc).

b) Hòa tan hoàn toàn 8,4 gam hỗn hợp X gồm CaCO₃, MgCO₃ bằng dung dịch HCl thu được khí B. Nếu cho khí B hấp thụ hoàn toàn vào dung dịch A thì có kết tủa xuất hiện không ? Giải thích.

Câu 27: (Trích đề thi vào lớp 10 chuyên hóa TP Hà nội, năm học 2012–2013)

Sục từ từ 1,792 lít khí CO₂ (đktc) vào V lít dung dịch chứa NaOH 0,02M và Ca(OH)₂ 0,015M đến khi kết thúc thí nghiệm thu được 2,0 gam kết tủa trắng.

a) Tính V.

b) Vẽ đồ thị biểu diễn sự phụ thuộc của số mol kết tủa theo số mol CO₂.

Câu 28: Khi hấp thụ hoàn toàn 0,05 mol CO₂ hoặc 0,35 mol CO₂ và 500ml dung dịch Ba(OH)₂ a mol/lít đều thu được m gam chất kết tủa. Tìm giá trị của m và a.

Câu 29: (Trích đề thi học sinh giỏi lớp 9 tỉnh Hà Nam , năm học 2009–2010)

Hoà tan hết 22,4 gam CaO vào nước (dư) thu được dung dịch A

a) Nếu cho khí cacbonic sục hết vào dung dịch A thì thu được 5,0 gam kết tủa. Tính thể tích khí cacbonic(ở đktc) tham gia phản ứng.

b) Nếu hoà tan hoàn toàn 56,2 gam hỗn hợp MgCO₃ và BaCO₃ (có thành phần thay đổi trong đó có a% MgCO₃) bằng dung dịch HCl, tất cả khí thoát ra hấp thụ hết vào dung dịch A thì thu được kết tủa B. Tính giá trị của a để lượng kết tủa B nhỏ nhất.

Câu 30: (Trích đề thi vào lớp 10 chuyên Trần Phú (Hải Phòng), năm học 2010–2011)

Cho 20,7 gam hỗn hợp CaCO₃ và K₂CO₃ phản ứng hết với dung dịch HCl dư, thu được khí Y. Sục toàn bộ khí Y vào dung dịch chứa 0,18 mol Ba(OH)₂, thu được m (gam) kết tủa. Hãy xác định giá trị m.

Câu 31: (Trích đề thi vào lớp 10 chuyên hóa tỉnh Long An, năm học 2014–2015)

Hấp thụ hoàn toàn V (lít) (đktc) khí CO₂ vào 200 ml dung dịch Ca(OH)₂ 0,2M thu được m gam kết tủa trắng. Giá trị của V là: 0,336 ≤ V ≤ 1,568 thì m có giá trị trong khoảng nào?

Câu 32: (Trích đề thi học sinh giỏi lớp 9 tỉnh Thái Nguyên, năm học 2010–2011)

Tỉ khối hơi của hỗn hợp X gồm CO₂, SO₂ so với khí nitơ bằng 2. Cho 0,112 lít X (ở đktc) lội từ từ qua 500ml dung dịch Ba(OH)₂. Sau thí nghiệm phải dùng 50ml dung dịch acid HCl 0,1M để trung hòa lượng Ba(OH)₂ dư.

a) Tính % thể tích mỗi khí trong X.

b) Tính nồng độ C_M của dung dịch Ba(OH)₂ trước thí nghiệm.

c) Hãy tìm cách nhận biết mỗi khí có trong hỗn hợp X, viết phương trình hóa học của các phản ứng.

Câu 33: (Trích đề thi học sinh giỏi lớp 9 tỉnh Nam Định, năm học 2014–2015)

Dẫn từ từ V (lít) khí CO₂ (đktc) vào 500 ml dung dịch Ba(OH)₂ có nồng độ x (mol/l) để cho phản ứng xảy ra hoàn toàn. Đồ thị dưới đây mô tả sự phụ thuộc của khối lượng kết tủa thu được () vào giá trị của V.

Dựa vào đồ thị, hãy tìm giá trị của x và y.

Câu 34: (Trích đề thi HSG môn hóa lớp 9 Mê Linh (Hà Nội), năm học 2014–2015)

Cho m gam hỗn hợp G gồm NaHCO₃ và MgCO₃ tác dụng với dung dịch H₂SO₄ loãng, dư. Hấp thụ toàn bộ lượng khí CO₂ sinh ra vào 200 ml dung dịch chứa hỗn hợp gồm KOH 1M và Ca(OH)₂ 0,75M thu được 12 gam kết tủa. Tính m.

II. Bài toán P₂O₅ tác dụng với dung dịch base

+ Phương pháp giải:

Trong bài toán P₂O₅ tác dụng với dung dịch base thì chuyển P₂O₅ → 2H₃PO₄

Đặt theo các phản ứng (1,2) tá có kết luận:

+ Nếu T ≥ 3 Phản ứng tạo muối trung hòa ≡PO₄ (dư kiềm khi T > 3 )

+ Nếu 2 < T <3 Phản ứng tạo 2 muối ≡PO₄ và =HPO₄

+ Nếu T = 2 Phản ứng tạo muối acid =HPO₄

+ Nếu 1< T <2 Phản ứng tạo 2 muối =HPO₄ và -H₂PO₄

+ Nếu T ≤ 1 Phản ứng tạo muối acid -H₂PO₄ (dư acid khi T < 1)

Câu 1: Đốt cháy x gam P trong oxi dư thu được y gam P₂O₅. Cho toàn bộ chất P₂O₅ tác dụng với 422,5 ml dung dịch NaOH 2M. Sau phản ứng thu được dung dịch có chứa 3y gam chất tan. Tìm giá trị x và y?

Bài làm

Các phản ứng hóa học xảy ra

4P + 5O₂ → 2P₂O₅

0,2 0,1

P₂O₅ + 3H₂O → 2H₃PO₄

3KOH + H₃PO₄ → K₃PO₄+ 3H₂O

2KOH + H₃PO₄ → K₂HPO₄+ 2H₂O

KOH + H₃PO₄ → KH₂PO4+ H₂O

+ Xét phản ứng giữa H₃PO₄ với NaOH

Bảo toàn khối lượng: m_H3PO4 + m_NaOH = m_{chất tan} + m_H2O

Th1: NaOH dư → n_H2O = 3n_H3PO4

→ y = 14,2 gam → x = 6,2 gam

Th2: NaOH hết → n_H2O = n_NaOH

→ y = 11,477 gam → n_H3PO4 = 0,1616

→ số mol NaOH lớn nhất = 3.0,1616 = 0,4849 < 0,845 tức NaOH dư, trái với giả thiết nên th2 loại.

Vậy x = 6,2; y = 14,2 gam

Câu 2: Cho 300ml dung dịch H₃PO₄ 1M tác dụng hết với 500ml dung dịch KOH aM thu được dung dịch X chứa 59,8 gam chất tan.

a) Viết phương trình hóa học có thể xảy ra.

Bài làm:

Phương trình hóa học:

H₃PO₄ + 3KOH → K₃PO₄ + 3H₂O (1)

H₃PO₄ + 2KOH → K₂HPO₄ + 2H₂O (2)

H₃PO₄ + KOH → KH₂PO₄ + H₂O (3)

Ta có: = 0,3.1 = 0,3 (mol) và n_KOH = 0,5a (mol)

Trường hợp 1: chất tan gồm K₃PO₄ và KOH dư.

Theo (1): = 0,3 (mol) = 0,3.212 = 63,6 (g) > 59,8 (g) vô lý

KOH phản ứng hết.

Trường hợp 2: Chất tan là hỗn hợp các muối, KOH và H₃PO₄ phản ứng vừa hết.

- Theo PTHH (1,2,3): n_KOH = = 0,5a (mol)

+ m_KOH = m_muối + 0,3.98 + 0,5a.56 = 59,8 + 18.0,5a a = 1,6M.

Câu 3: Cho dung dịch chứa 0,3 mol NaOH tác dụng với dung dịch chứa x mol H₃PO₄. Sau phản ứng tạo ra 2 muối có tổng khối lượng là 26,2 gam. Giá trị của x là bao nhiêu?

Bài làm:

Phương trình phản ứng hoá học xảy ra

H₃PO₄ + 3KOH → K₃PO₄ + 3H₂O (1)

H₃PO₄ + 2KOH → K₂HPO₄ + 2H₂O (2)

H₃PO₄ + KOH → KH₂PO₄ + H₂O (3)

Sau phản ứng tạo 2 muối nên KOH và H₃PO₄ phải hết

Bảo toàn khối lượng: m_H3PO4 + m_naOH = m_{2 muối} + m_H2O

98x+40.0,3=26,2 + 18.0,3 à x = 0,2 mol.

Câu 4: Cho dung dịch chứa 0,5 mol NaOH tác dụng với dung dịch chứa x mol H₃PO₄. Sau phản ứng tạo ra 2 muối có tổng khối lượng là 30,6 gam. Giá trị của x là bao nhiêu?

Đáp số: x = 0,2 mol

Câu 5: Hòa tan m gam P₂O₅ vào 500ml dung dịch NaOH 1M, sau phản ứng hoàn toàn thu được dung dịch X chứa chất tan có nồng độ C_M bằng nhau. Nếu thêm dung dịch CaCl₂ dư vào X thì sau phản ứng trong dung dịch chỉ còn muối Cl^-. Giá trị của m là bao nhiêu?

Đáp số: x = 14,2 mol

Câu 6: Lấy x gam P₂O₅ cho tác dụng với 338 ml dung dịch NaOH 2M. Sau phản ứng cô cạn dung dịch thu được 3x gam chất rắn. Giá trị của x là bao nhiêu?

Đáp số: x = 11,36 gam

Chuyên Đề CO2, SO2, P2O5 Tác Dụng Với Dung Dịch Base Bồi Dưỡng HSG Hóa 8

2 giây trước

Xem tiếp toàn bộ tài liệu