ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC
XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

ĐỀ CHÍNH THỨC

KỲ THI TUYỂN SINH LỚP 10
TRƯỜNG THPT CHUYÊN KHXH&NV
NĂM 2026

Môn thi: NGỮ VĂN CHUNG
Ngày thi: 23 tháng 05 năm 2026

Thời gian làm bài: 120 phút
Đề thi gồm: 02 trang

Phần I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

LÁ ĐỎ
Nguyễn Đình Thi

Gặp em trên cao lộng gió
Rừng lạ ào ào lá đỏ

Em đứng bên đường
Như quê hương
Vai áo bạc quàng súng trường

Đoàn quân vẫn đi vội vã
Bụi Trường Sơn nhoà trời lửa

Chào em em gái tiền phương
Hẹn gặp nhé giữa Sài Gòn...
1974

(Nguyễn Đình Thi toàn tập, tập II, Nxb Văn học, 2009, tr.802)

Câu 1 (0,5 điểm): Xác định thể thơ của văn bản.

Câu 2 (1,0 điểm): Chỉ ra cách kiến tạo nhạc tính trong văn bản.

Câu 3 (1,0 điểm): Nêu hiểu biết của anh/chị về nhân vật trữ tình ‘em gái tiền phương’.

Câu 4 (1,5 điểm): Nêu nhận xét về sự kết hợp giọng tự sự, trữ tình và kịch trong văn bản.

Phần II. VIẾT (6,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm): Hãy phân tích đoạn thơ sau:

                                              Em đứng bên đường
                                              Như quê hương
                                              Vai áo bạc quàng súng trường

Đoàn quân vẫn đi vội vã
Bụi Trường Sơn nhoà trời lửa

Câu 2 (4,0 điểm): Bài thơ Lá đỏ của Nguyễn Đình Thi được sáng tác vào năm 1974. Từ hai câu kết:

Chào em em gái tiền phương
Hẹn gặp nhé giữa Sài Gòn...

anh/chị hãy bàn luận về vai trò của niềm tin trong cuộc sống.

............................. Hết .............................

Thí sinh không sử dụng tài liệu.
Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.

LỜI GIẢI THAM KHẢO

PHẦN I. ĐỌC HIỂU

Câu 1. Xác định thể thơ của văn bản.

Văn bản được viết theo thể thơ tự do.

hoạt. Nhịp thơ ngắn, dài biến đổi tự nhiên theo cảm xúc và theo bước đi vội vã của đoàn quân nơi chiến trường.

Câu 2. Chỉ ra cách kiến tạo nhạc tính trong văn bản.

Nhạc tính trong bài thơ được tạo nên bằng nhiều cách:

Thứ nhất, bài thơ sử dụng nhịp thơ linh hoạt, khi ngắn gọn, khi dồn dập:

Em đứng bên đường
Như quê hương
Vai áo bạc quàng súng trường

Những câu thơ ngắn tạo cảm giác chắc, gọn, giàu sức gợi.

Thứ hai, tác giả sử dụng vần và sự hòa âm tự nhiên giữa các tiếng:
“gió” – “đỏ”, “đường” – “hương” – “trường”, “vã” – “lửa”. Những âm vang ấy làm cho bài thơ có sự ngân nga, mềm mại.

Thứ ba, nhạc tính còn được tạo bởi từ láy và những từ gợi âm thanh, gợi chuyển động như: “ào ào”, “vội vã”, “nhoà”. Các từ này gợi âm thanh của rừng lá, nhịp hành quân và không khí chiến trường.

Thứ tư, bài thơ có sự kết hợp giữa giọng kể, giọng tâm tình và giọng đối thoại:

Chào em em gái tiền phương
Hẹn gặp nhé giữa Sài Gòn...

Cách nói gần gũi, thân mật khiến bài thơ có âm hưởng vừa tha thiết, vừa hào hùng, vừa giàu niềm tin.

Câu 3. Nêu hiểu biết của anh/chị về nhân vật trữ tình “em gái tiền phương”.

“Em gái tiền phương” là hình ảnh người con gái trẻ xuất hiện trên tuyến đường Trường Sơn trong những năm tháng kháng chiến chống Mĩ.

Đó có thể là một cô thanh niên xung phong, giao liên, dân công hỏa tuyến hoặc nữ chiến sĩ đang làm nhiệm vụ nơi tiền tuyến. Hình ảnh ấy hiện lên rất bình dị:

Em đứng bên đường
Như quê hương
Vai áo bạc quàng súng trường

Cô gái có dáng vẻ giản dị, chịu nhiều gian khổ qua chi tiết “vai áo bạc”, nhưng cũng rất kiên cường, mạnh mẽ qua hình ảnh “quàng súng trường”. Cô vừa mang vẻ đẹp mềm mại, thân thương của quê hương, vừa mang phẩm chất anh hùng của con người Việt Nam trong chiến tranh.

“Em gái tiền phương” không chỉ là một con người cụ thể mà còn là biểu tượng cho thế hệ trẻ Việt Nam thời chống Mĩ: yêu nước, dũng cảm, lạc quan, sẵn sàng hi sinh vì ngày đất nước thống nhất.

Câu 4. Nêu nhận xét về sự kết hợp giọng tự sự, trữ tình và kịch trong văn bản.

Bài thơ có sự kết hợp hài hòa giữa giọng tự sự, trữ tình và kịch.

Trước hết, giọng tự sự thể hiện qua việc bài thơ kể lại một cuộc gặp gỡ ngắn ngủi trên đường hành quân:

Gặp em trên cao lộng gió
Rừng lạ ào ào lá đỏ

Cuộc gặp ấy diễn ra giữa người lính hành quân và cô gái tiền phương trong không gian Trường Sơn khốc liệt.

Bên cạnh đó, bài thơ thấm đẫm giọng trữ tình. Cảm xúc yêu thương, trân trọng, xúc động của nhân vật trữ tình được gửi gắm qua hình ảnh so sánh:

Em đứng bên đường
Như quê hương

Người con gái tiền phương hiện lên không chỉ là một cô gái nơi chiến trường mà còn là hình ảnh quê hương thân yêu, gần gũi, tiếp thêm sức mạnh cho đoàn quân.

Ngoài ra, bài thơ còn có chất kịch ở tình huống gặp gỡ ngắn ngủi giữa chiến trường, trong không khí hành quân khẩn trương:

Đoàn quân vẫn đi vội vã
Bụi Trường Sơn nhoà trời lửa

Đặc biệt, hai câu cuối giống như một lời đối thoại, một lời chào, một lời hẹn:

Chào em em gái tiền phương
Hẹn gặp nhé giữa Sài Gòn...

Câu thơ tạo nên điểm nhấn giàu kịch tính: giữa khói lửa chiến tranh, con người vẫn hướng về tương lai chiến thắng.

Sự kết hợp ba giọng điệu ấy giúp bài thơ vừa có cốt truyện ngắn gọn, vừa giàu cảm xúc, vừa tạo được không khí hào hùng, khẩn trương của thời đại. Qua đó, bài thơ ca ngợi vẻ đẹp của con người Việt Nam trong kháng chiến và thể hiện niềm tin mãnh liệt vào ngày đất nước thống nhất.

PHẦN II. VIẾT

Câu 1. Phân tích đoạn thơ

Đoạn thơ:

Em đứng bên đường
Như quê hương
Vai áo bạc quàng súng trường

Đoàn quân vẫn đi vội vã
Bụi Trường Sơn nhoà trời lửa

Gợi ý phân tích chi tiết

1. Mở bài

Nguyễn Đình Thi là một nghệ sĩ đa tài, có nhiều đóng góp cho văn học Việt Nam hiện đại. Bài thơ Lá đỏ được sáng tác năm 1974, trong không khí cuộc kháng chiến chống Mĩ đang đi đến giai đoạn quyết liệt. Đoạn thơ trên là một trong những đoạn đặc sắc, khắc họa hình ảnh “em gái tiền phương” và không khí hành quân khẩn trương trên tuyến đường Trường Sơn.

2. Thân bài

Trước hết, hình ảnh cô gái tiền phương hiện lên trong tư thế bình dị mà đẹp đẽ:

Em đứng bên đường

Chỉ với một câu thơ ngắn, tác giả đã dựng lên dáng đứng của cô gái giữa không gian chiến trường. “Em” là cách gọi thân mật, trìu mến. Cô gái đứng “bên đường”, nơi đoàn quân đi qua, nơi bom đạn có thể ập xuống bất cứ lúc nào. Tư thế ấy vừa bình dị, vừa gợi sự bền bỉ, can trường.

Câu thơ tiếp theo là một so sánh rất đẹp:

Như quê hương

Cô gái được ví như quê hương. Đây là một so sánh ngắn gọn nhưng giàu sức gợi. Giữa chiến trường khốc liệt, hình ảnh người con gái làm hiện lên vẻ thân thương, ấm áp của quê nhà. Với người lính đang hành quân ra trận, cô gái tiền phương không chỉ là một người gặp trên đường mà còn là biểu tượng của hậu phương, của đất nước, của những gì gần gũi và thiêng liêng nhất.

Vẻ đẹp của cô gái còn được thể hiện qua chi tiết:

Vai áo bạc quàng súng trường

“Vai áo bạc” gợi những năm tháng gian lao, vất vả. Màu áo đã bạc đi vì mưa nắng, bụi đường, khói lửa. Nhưng trên vai áo bạc ấy lại “quàng súng trường”. Hình ảnh này tạo nên sự kết hợp giữa vẻ đẹp bình dị và vẻ đẹp chiến đấu. Cô gái vừa mềm mại, thân thương, vừa mạnh mẽ, gan góc. Đó là vẻ đẹp tiêu biểu của thế hệ trẻ Việt Nam trong kháng chiến chống Mĩ.

Sau hình ảnh cô gái là hình ảnh đoàn quân:

Đoàn quân vẫn đi vội vã

Từ “vẫn” cho thấy bước đi không ngừng nghỉ của đoàn quân. Dù chiến trường khốc liệt, dù cuộc gặp gỡ chỉ thoáng qua, đoàn quân vẫn tiếp tục hành quân. Từ láy “vội vã” gợi nhịp đi gấp gáp, khẩn trương của những người lính đang hướng về phía trước, hướng về ngày giải phóng.

Không gian chiến trường được khắc họa bằng một câu thơ giàu sức gợi:

Đề Tuyển Sinh 10 Ngữ Văn Chuyên KHXH&#038;NV Hà Nội 2026 - 2027

15-05-2026

Xem tiếp toàn bộ tài liệu

Đề Tuyển Sinh 10 Ngữ Văn Chuyên KHXH&NV Hà Nội 2026 - 2027