SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO LÂM ĐỒNG
TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
PHAN BỘI CHÂU - NAM DONG

(Đề gồm: 02 trang)

ĐỀ THI THỬ TỐT NGHIỆP THPT NĂM 2026
MÔN: NGỮ VĂN

Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề

I. ĐỌC HIỂU (4 điểm)

Đọc văn bản:

MẠNG XÃ HỘI VÀ HỘI CHỨNG “THỐI NÃO”

Mạng xã hội như TikTok, Facebook Reels, YouTube Shorts ngày càng phổ biến, mang đến các nội dung ngắn gọn, dễ tiếp thu. Chỉ trong vài giây, người xem có thể nắm bắt thông tin hoặc giải trí mà không cần đầu tư quá nhiều thời gian. Dần dần, điều này khiến bộ não chúng ta thích nghi với việc tiếp nhận thông tin trong thời gian ngắn và làm suy giảm khả năng tập trung khi phải đối mặt với các nội dung dài hơn. Khi đã quen với việc chỉ cần một cái lướt tay là có ngay nội dung mới, chúng ta dần mất kiên nhẫn với những bài viết, bài giảng hay sách báo yêu cầu sự chú ý kéo dài.

Tình trạng này dẫn đến nhiều hậu quả khôn lường. Đầu tiên, khả năng tập trung của con người bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Khi chỉ quen với những video kéo dài từ 10 đến 30 giây, não bộ sẽ khó duy trì sự chú ý trong thời gian dài, gây khó khăn khi đọc sách, làm việc hay học tập. Bên cạnh đó, khả năng tư duy phản biện cũng bị suy giảm. Các nội dung ngắn thường thiếu chiều sâu, và khi liên tục tiếp thu những thông tin rời rạc mà không có thời gian để suy nghĩ hay phân tích, con người dễ dàng tin vào các thông tin sai lệch, thiếu kiểm chứng.
[...]

Ngoài ra, trí nhớ dài hạn cũng bị ảnh hưởng. Khi chủ yếu tiêu thụ các thông tin ngắn, não bộ ít có cơ hội ghi nhớ sâu, khiến khả năng lưu trữ và hồi tưởng thông tin kém đi.

Tuy nhiên, “thối não” không chỉ đến từ việc tiếp nhận quá nhiều nội dung ngắn mà còn từ nhiều thói quen khác trên internet. Một trong số đó là việc tiêu thụ nội dung tiêu cực liên tục. Thường xuyên theo dõi các tin tức bạo lực, giật gân, gây sốc hoặc mải móc các thói hư tật xấu trong xã hội một cách cực đoan, có thể ảnh hưởng xấu đến tinh thần và tâm lý, khiến người xem trở nên căng thẳng và mất năng lượng. Bên cạnh đó, lạm dụng mạng xã hội và dành quá nhiều thời gian lướt web mà không có mục đích rõ ràng cũng làm suy giảm khả năng tập trung và tư duy. Những bài đăng vô nghĩa, các cuộc tranh luận vô bổ trên mạng chỉ làm tăng thêm căng thẳng mà không mang lại giá trị thực sự.

Ngoài ra, việc tiếp xúc quá nhiều với các video hoặc trò chơi có yếu tố bạo lực cũng là một nguyên nhân quan trọng. Khi não bộ quen với các nội dung kích thích mạnh, người dùng có thể trở nên chai lì cảm xúc hoặc giảm khả năng tư duy sâu sắc. Một vấn đề khác là thiếu kiểm soát nội dung tiếp nhận, khi con người hấp thụ thông tin một cách thụ động mà không sàng lọc, dẫn đến sự quá tải và khiến bộ não hoạt động kém hiệu quả.
[...]

Tóm lại, mạng xã hội không phải là thứ xấu, nhưng việc lạm dụng nội dung ngắn có thể gây ra nhiều hệ lụy cho khả năng tư duy và tập trung. Đồng thời, nhiều thói quen tiêu cực khác trên Internet cũng góp phần vào tình trạng “thối não” mà chúng ta cần nhận thức rõ. Để bảo vệ bản thân, hãy sử dụng mạng xã hội một cách có kiểm soát, chọn lọc nội dung tiếp nhận và rèn luyện thói quen tư duy sâu sắc. Chỉ khi đó, chúng ta mới có thể duy trì tư duy sắc bén và không bị cuốn vào vòng xoáy của thông tin ngắn hạn và hời hợt.
(Theo Phạm Việt Long, https://vanhoavaphattrien.vn/mang-xa-hoi-va-hoi-chung-thoi-nao-a27855.html)

Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Nhan đề Mạng xã hội và hội chứng “thối não” cho biết mục đích và nội dung chính của văn bản là gì?
Câu 2. Xác định vấn đề trọng tâm (luận đề) được bàn luận trong văn bản.
Câu 3. Chỉ ra và phân tích một biện pháp làm tăng tính phủ định vấn đề trong văn bản.
Câu 4. Nhận xét về cách lập luận và ngôn ngữ biểu cảm trong văn bản.
Câu 5. Anh/Chị hiểu như thế nào về nhận định: “Mạng xã hội không phải là thứ xấu, nhưng việc lạm dụng nội dung ngắn có thể gây ra nhiều hệ lụy”? (Trình bày khoảng 5-7 dòng)

II. VIẾT (6 điểm)

Câu 1. (2 điểm)

Từ nội dung văn bản ở phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) bàn về giải pháp giúp người trẻ thoát khỏi tình trạng “thối não” (biểu hiện ở sự suy giảm khả năng tập trung và tư duy sâu).

Câu 2. (4 điểm)
Anh/chị hãy viết bài văn (khoảng 600 chữ) phân tích hình tượng “người dưới cỏ” trong bài thơ sau, từ đó làm rõ vẻ đẹp của sự hi sinh, lòng vị tha và khát vọng hòa bình của những người đã ngã xuống vì Tổ quốc.

LỜI NGƯỜI DƯỚI CỎ

Gửi về Thành cổ Quảng Trị

Dẫu biết mẹ chưa đành nhắm mắt
Đầu đất chờ một đứa con xa
Máu xương chúng con trộn hoà với đất
Xin mẹ an tâm về với ông bà

[...]

Xin bạn hãy cười lên giữa nắng
Giữa xanh ngàn cây cỏ có thành đấy
Và em nữa nụ cười hồng môi thắm
Chúng tôi thành mây trắng giữa ngàn mây

Và bạn nữa đã qua thời dời dịch
Cùng nằm đây màu đỏ da vàng
Người đang sống hướng về một đích
Xin hát cùng tiếng mẹ Việt Nam.

(Vũ Thanh Tùng, https://nhavanhanoi.vn/tac-pham-va-du-luan/loi-nguoi-duoi-co-tho-vu-thanh-tung-va-loi-binh-1674.html)

* Chú thích: Trong cuộc chiến tranh chống Mỹ cứu nước, Thành cổ Quảng Trị đã trở thành tráng ca bất diệt, nơi mà mỗi tấc đất, mỗi viên gạch đều thấm đẫm máu xương của những người lính.

----------HẾT----------

DÀN Ý THAM KHẢO

I. Dàn ý phần Đọc hiểu

Câu 1. Nhan đề cho biết mục đích và nội dung chính của văn bản

· Nhan đề nêu rõ đối tượng bàn luận: mạng xã hội.

· Đồng thời chỉ ra vấn đề trọng tâm: hội chứng “thối não” do thói quen tiếp nhận nội dung ngắn, nhanh, thiếu chiều sâu.

· Mục đích của văn bản:

o Cảnh báo người đọc về tác hại của việc lạm dụng mạng xã hội.

o Định hướng cách sử dụng mạng xã hội hợp lí, có kiểm soát.

· Nội dung chính:

o Giải thích hiện tượng “thối não”.

o Phân tích nguyên nhân, biểu hiện, hậu quả.

o Đề xuất cách khắc phục.

Câu 2. Xác định luận đề của văn bản

· Luận đề:
Việc lạm dụng mạng xã hội, nhất là các nội dung ngắn và thói quen tiêu thụ thông tin tiêu cực trên Internet, có thể làm suy giảm khả năng tập trung, tư duy, trí nhớ của con người; vì vậy cần sử dụng mạng xã hội một cách có kiểm soát.

Câu 3. Chỉ ra và phân tích một biện pháp làm tăng tính phủ định vấn đề

Có thể chọn một trong hai ý sau:

Cách 1:

· Biện pháp: sử dụng cấu trúc phủ định kết hợp khẳng định như:

o “không chỉ... mà còn...”

o “không phải... nhưng...”

· Tác dụng:

o Nhấn mạnh vấn đề không đơn giản, không nhìn một chiều.

o Bác bỏ quan niệm sai lầm rằng mạng xã hội hoàn toàn vô hại hoặc hoàn toàn xấu.

o Làm cho lập luận chặt chẽ, khách quan, thuyết phục hơn.

Cách 2:

· Biện pháp: dùng các từ ngữ mang sắc thái phủ định/cảnh báo như:

o “suy giảm”, “ảnh hưởng nghiêm trọng”, “quá tải”, “kém hiệu quả”, “không mang lại giá trị thực sự”...

· Tác dụng:

o Tô đậm hậu quả tiêu cực của hội chứng “thối não”.

o Tạo giọng điệu cảnh báo rõ ràng.

Câu 4. Nhận xét về cách lập luận và ngôn ngữ biểu cảm

· Cách lập luận:

o Đi từ thực tế đời sống đến phân tích vấn đề.

o Giải thích hiện tượng, chỉ ra nguyên nhân, hậu quả, rồi đưa ra giải pháp.

Đề Thi Thử Tốt Nghiệp 2026 Ngữ Văn THPT Phan Bội Châu Nam Đông Lần 1

26-05-2026

Xem tiếp toàn bộ tài liệu