Ôn thi THPT 18 phút đọc

Kỳ thi tốt nghiệp THPT và kỳ thi THPT quốc gia có giống nhau không

Cập nhật: 15/10/2026
Kỳ thi tốt nghiệp THPT và kỳ thi THPT quốc gia có giống nhau không
Điểm cốt lõi bài viết (Key Takeaways)
  • Kỳ thi THPT quốc gia (2015-2019) thực hiện mục tiêu hai trong một vừa xét tốt nghiệp vừa tuyển sinh đại học với các cụm thi liên tỉnh.
  • Từ năm 2020 đến nay, kỳ thi đổi tên thành kỳ thi tốt nghiệp THPT, thu hẹp trọng tâm đánh giá chất lượng phổ thông và xét công nhận tốt nghiệp.
  • Thí sinh tự do thi lại cần lưu ý điểm thi các năm trước không được bảo lưu để xét tuyển đại học và cần chuẩn bị hồ sơ đầy đủ theo quy chế mới.

Mục lục nội dung bài viết

5 mục

Kỳ thi tốt nghiệp THPT và kỳ thi THPT quốc gia thực chất có sự liên kế thừa lịch sử rõ nét qua từng giai đoạn cải cách giáo dục của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Cụ thể, giai đoạn từ năm 2015 đến năm 2019, kỳ thi chung được mang tên kỳ thi THPT quốc gia với sứ mệnh "hai trong một": vừa xét công nhận tốt nghiệp phổ thông, vừa làm căn cứ để các trường đại học, cao đẳng tuyển sinh. Tuy nhiên, từ năm 2020 đến nay, kỳ thi này đã được tinh chỉnh lại với tên gọi chính thức là kỳ thi tốt nghiệp THPT, chuyển dịch trọng tâm về đúng bản chất chuẩn hóa quốc gia để xét tốt nghiệp và đánh giá chất lượng dạy học phổ thông.

Việc nắm rõ sự khác biệt về tên gọi, bản chất, cấu trúc môn thi cũng như quy chế tuyển sinh sẽ giúp học sinh lớp 12, phụ huynh và các thí sinh tự do xây dựng chiến lược ôn tập chính xác, tránh những nhầm lẫn đáng tiếc trong quá trình đăng ký dự thi và xét tuyển.

Bản chất và sự tiến hóa tên gọi: Kỳ thi THPT quốc gia và kỳ thi tốt nghiệp THPT khác nhau thế nào

Ba học sinh trung học phổ thông đang đọc sách và thảo luận cùng nhau trong thư viện cạnh giá sách.
Học sinh trung học phổ thông trao đổi bài học và thảo luận trong thư viện nhà trường.

Giai đoạn 2015 - 2019: Kỳ thi THPT quốc gia với mục tiêu hai trong một

Vào năm 2015, Bộ Giáo dục và Đào tạo chính thức thay thế kỳ thi tốt nghiệp truyền thống bằng kỳ thi THPT quốc gia. Mục tiêu lớn nhất của mô hình này là gộp hai kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học, cao đẳng làm một nhằm giảm áp lực thi cử và chi phí cho xã hội.

Trong giai đoạn này, kỳ thi mang tính phân hóa rất cao để phục vụ đồng thời cho việc xét tuyển đại học của các trường tốp đầu. Việc tổ chức các cụm thi cũng được phân hóa rõ rệt: có cụm thi do Sở Giáo dục chủ trì chỉ để xét tốt nghiệp, và cụm thi liên tỉnh do các trường đại học chủ trì phối hợp với địa phương vừa xét tốt nghiệp vừa xét tuyển đại học.

Từ năm 2020 đến nay: Trở lại tên gọi và bản chất kỳ thi tốt nghiệp THPT

Theo ghi nhận từ các văn bản quản lý giáo dục, từ năm 2020, kỳ thi THPT quốc gia chính thức trở lại với tên gọi truyền thống là kỳ thi tốt nghiệp THPT. Kỳ thi này không còn mang nặng tính chất "hai trong một" như trước.

Chức năng cốt lõi của kỳ thi hiện nay là xét công nhận tốt nghiệp cho học sinh đã hoàn thành chương trình phổ thông và đánh giá mức độ đạt chuẩn chất lượng giáo dục trên phạm vi toàn quốc. Đối với việc tuyển sinh đại học, quyền quyết định hoàn toàn thuộc về các cơ sở giáo dục đại học thông qua phương thức tự chủ tuyển sinh, kết quả kỳ thi chỉ là một trong các nguồn dữ liệu tin cậy để xét tuyển.

So sánh cấu trúc môn thi, hình thức tổ hợp và phương thức xét tuyển

Để thấy rõ sự khác biệt giữa hai giai đoạn, bảng đối chiếu dưới đây sẽ làm rõ các tiêu chí quan trọng về cấu trúc và hình thức tổ chức thi:

Tiêu chí so sánh Thời kỳ THPT quốc gia (2015 - 2019) Kỳ thi tốt nghiệp THPT hiện hành
Mục đích chính Vừa xét tốt nghiệp THPT, vừa cung cấp kết quả để xét tuyển vào đại học, cao đẳng. Xét công nhận tốt nghiệp THPT, đánh giá chất lượng dạy và học phổ thông; làm dữ liệu tham khảo cho tuyển sinh đại học.
Cấu trúc bài thi Gồm 3 bài thi độc lập (Toán, Ngữ văn, Ngoại ngữ) và 2 bài thi tổ hợp Khoa học tự nhiên hoặc Khoa học xã hội. Gồm các môn thi bắt buộc (Toán, Ngữ văn) kết hợp với các môn lựa chọn theo chương trình giáo dục phổ thông mới, giảm tải áp lực thi nhiều môn cùng lúc.
Hình thức và công nghệ chấm Trừ Ngữ văn thi tự luận, các môn còn lại thi trắc nghiệm khách quan, chấm bằng máy tính với phần mềm chuyên dụng. Tiếp tục phát huy hình thức trắc nghiệm khách quan kết hợp tự luận (đối với Ngữ văn), tăng cường bảo mật và ứng dụng công nghệ giám sát phòng thi.
Vai trò xét tuyển đại học Kết quả thi là căn cứ quyết định phần lớn cho việc xét tuyển đại học của đa số các trường. Các trường đại học áp dụng nhiều phương thức đa dạng hơn (xét học bạ, đánh giá năng lực, xét kết hợp), kết quả thi tốt nghiệp là một trong các nguồn dữ liệu xét tuyển.

Tác động đến chiến lược ôn tập của học sinh

Sự dịch chuyển từ kỳ thi mang tính "sàng lọc đại học" sang kỳ thi "chuẩn hóa năng lực phổ thông" đòi hỏi học sinh không chỉ học thuộc lòng hay luyện mẹo giải trắc nghiệm nhanh, mà cần nắm vững bản chất kiến thức cốt lõi. Việc phân chia các môn bắt buộc và môn lựa chọn giúp người học tập trung sâu hơn vào thế mạnh cá nhân thay vì phải trải dàn trải ở cả một tổ hợp khoa học lớn như trước đây.

Quy chế đăng ký dự thi và quyền lợi dành cho thí sinh tự do

Thí sinh đang ngồi bàn viết, dùng bút điền thông tin vào hồ sơ đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT
Thí sinh hoàn thiện hồ sơ đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT

Đối với những thí sinh đã tốt nghiệp từ các năm trước hoặc từng tham gia kỳ thi trong giai đoạn THPT quốc gia cũ nay muốn thi lại để cải thiện điểm số hoặc đổi nguyện vọng xét tuyển, việc nắm bắt quy chế hiện hành là vô cùng quan trọng.

Quy định về hồ sơ và điều kiện dự thi đối với thí sinh tự do

Hồ sơ đăng ký dự thi đối với thí sinh tự do chưa có bằng tốt nghiệp THPT yêu cầu người học đã hoàn thành chương trình lớp 12 phải có học bạ THPT hoặc học bạ giáo dục thường xuyên cấp THPT (bản sao hợp lệ).

Riêng đối với trường hợp thí sinh đã tốt nghiệp trung cấp dự thi lại, quy chế yêu cầu phải có bằng tốt nghiệp trung cấp kèm theo giấy xác nhận của cơ sở giáo dục và đào tạo về việc đã hoàn thành các môn văn hóa trong chương trình giáo dục THPT theo đúng quy định.

Lưu ý khi sử dụng kết quả thi để xét tuyển lại

Thí sinh tự do cần lưu ý rằng điểm thi tốt nghiệp THPT của các năm trước không được bảo lưu để xét tuyển đại học trong năm hiện tại (trừ một số quy định đặc thù về miễn thi ngoại ngữ nếu có chứng chỉ quốc tế còn hạn). Do đó, thí sinh muốn sử dụng kết quả tổ hợp môn nào bắt buộc phải đăng ký dự thi lại các môn đó theo đúng quy định và lịch trình của năm tổ chức hiện hành.

Góc nhìn thực tế và định hướng ôn tập hiệu quả cho người học

Khi đối mặt với các dạng đề thi theo chuẩn định hướng mới, học sinh và thí sinh tự do thường gặp phải một số sai lầm phổ biến như lạm dụng các tài liệu luyện thi cũ từ thời kỳ THPT quốc gia (v vốn có cấu trúc và mức độ phân hóa khác biệt so với chương trình giáo dục phổ thông hiện hành).

Để quá trình ôn luyện đạt hiệu quả cao, người học cần lưu ý:

  • Bám sát cấu trúc đề minh họa: Luôn cập nhật các đề thi chính thức và đề minh họa mới nhất của Bộ Giáo dục và Đào tạo để nắm bắt đúng dạng câu hỏi và mức độ tư duy yêu cầu.
  • Quản lý thời gian biểu khoa học: Phân bổ thời gian ôn tập cân đối giữa các môn bắt buộc (Toán, Văn) và các môn lựa chọn thế mạnh, tránh học tủ hoặc dồn dập sát ngày thi.
  • Kết nối nguồn tài liệu chuẩn hóa: Chủ động tìm kiếm hệ thống bài tập, đề thi thử sát với chương trình mới để rèn luyện kỹ năng phản xạ phòng thi.

Để giải quyết áp lực ôn tập đúng trọng tâm theo cấu trúc đề thi tốt nghiệp THPT hiện hành, người học và phụ huynh có thể chủ động tìm kiếm các tài liệu ôn thi chuẩn hóa và kết nối với người dạy giàu kinh nghiệm.

Bạn có thể tham khảo Kho bài giảng, Tài liệu, Bài tập và Đề thi để cập nhật các dạng bài tập và đề minh họa mới nhất. Bên cạnh đó, việc sử dụng công cụ Tìm gia sư tại nhà sẽ giúp người học được hướng dẫn phương pháp giải đề chuyên sâu và luyện tập bám sát định hướng của kỳ thi.

Gia sư để tham khảo

Phan Thị Ngọc Như

Phan Thị Ngọc Như

#ND2799

Đại học Bách Khoa TPHCM · Vật lý kỹ thuật Y Sinh · Đại học

5.0 (1 đánh giá) • 5+ năm kinh nghiệm
Học phí: 130.000 đ/buổi
Xem hồ sơ & Đặt lịch
Nguyễn Lê Minh Đức

Nguyễn Lê Minh Đức

#ND2950

THPT Nam Sài Gòn · Toán · TH Phổ thông

5.0 (1 đánh giá) • 5+ năm kinh nghiệm
Học phí: 150.000 đ/buổi
Xem hồ sơ & Đặt lịch
Vũ Thị Yến Nhi

Vũ Thị Yến Nhi

#ND3863

Đại học Tài chính - Marketing · Marketing · Đại học

5.0 (1 đánh giá) • 5+ năm kinh nghiệm
Học phí: 80.000 đ/buổi
Xem hồ sơ & Đặt lịch
Nguyễn Thị Hoàng Ngân

Nguyễn Thị Hoàng Ngân

#ND3423

Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch · Y Đa Khoa · TH Phổ thông

5.0 (1 đánh giá) • 5+ năm kinh nghiệm
Học phí: 150.000 đ/buổi
Xem hồ sơ & Đặt lịch
Cố vấn học tập 1-1

Tìm gia sư Tại Nhà & Online chất lượng cao

Đăng ký để nhận phân tích học lực, gợi ý gia sư phù hợp và phác đồ bứt phá điểm số riêng biệt từ DayThem.

Câu hỏi thường gặp

Kỳ thi THPT quốc gia và kỳ thi tốt nghiệp THPT có điểm gì khác nhau về mục đích?
Kỳ thi THPT quốc gia giai đoạn 2015-2019 mang sứ mệnh hai trong một vừa xét tốt nghiệp vừa làm căn cứ xét tuyển đại học. Trong khi đó, kỳ thi tốt nghiệp THPT hiện nay tập trung vào bản chất chuẩn hóa quốc gia để xét tốt nghiệp và đánh giá chất lượng dạy học.
Thí sinh tự do thi lại có được bảo lưu kết quả điểm thi của các năm trước không?
Điểm thi tốt nghiệp THPT của các năm trước không được bảo lưu để xét tuyển đại học trong năm hiện tại, ngoại trừ một số quy định đặc thù về miễn thi ngoại ngữ nếu có chứng chỉ quốc tế còn hạn.